مسیرهای محتمل برای آینده بازارهای اقتصادی جهان در جنگ آمریکا و اسرائیل بر علیه ایران/پیامدهای مالی درگیری با ایران برای سبدهای سرمایه‌گذاری

به گزارش نماد اقتصاد، یگانه بختیاری/ درگیری‌های نظامی آمریکا و اسرائیل  بر علیه ایران در روزهای اخیر نه تنها جبهه‌های منطقه‌ای را متلاطم کرده بلکه بازارهای مالی جهانی را نیز وارد دور تازه‌ای از نوسان و نگرانی کرده است.

افزایش فوری قیمت نفت، هجوم سرمایه‌ها به دارایی‌های امن و بالا رفتن هزینه‌های حمل‌ونقل دریایی، نخستین نشانه‌های اقتصادی این بحران را نشان می‌دهد؛ اما دامنه و ماندگاری آثار، بسته به شدت و گستردگی درگیری‌ها در آینده  قابل‌تغییر است.

تحلیلگران اقتصادی و تاجران نفت در معاملات جهانی می‌گویند که عامل اصلی تشدید نوسان، مخاطره اختلال در مسیرهای حیاتی انتقال انرژی است؛ از تنگه هرمز تا باب‌المندب. این مسیرها سالانه حجم قابل‌توجهی از نفت و گاز صادراتی جهان را جابه‌جا می‌کنند و هرگونه اخلال عمده در آنها به سرعت بر قیمت‌ها و هزینه‌های بیمه و حمل‌ونقل تاثیر می‌گذارد.

در واکنش اولیه، بهای نفت خام با افزایشی معنادار همراه شد و معاملات طلا و ارزها با رشد تقاضا مواجه گردید وسرمایه‌گذاران به‌دنبال کاهش ریسک‌های پرریسک‌تر، به سمت دارایی‌هایی که امن‌تر شناخته شده‌اند، حرکت کردند.

بازار سهام نیز بلافاصله به این تغییرات واکنش نشان داد؛ شرکت‌های حوزه انرژی در کوتاه‌مدت از افزایش تقاضا برای آینده‌نگری قیمتی سود بردند، اما شرکت‌های حساس به هزینه انرژی و بازارهای نوظهور فشار خروج سرمایه را تجربه کردند.

از سوی دیگر، افزایش قابل‌توجه نرخ‌های بیمه دریایی، هزینه نهایی کالاها را بالا برده و برای صنایع وابسته به واردات حامل‌های انرژی و مواد اولیه، افق هزینه‌ای دشوارتری پدید آورده است.

سیاست‌گذاران پولی در بازارهای بزرگ با دوگانه‌ای سخت روبه‌رو هستند؛ از یک سو افزایش قیمت انرژی ریسک فشار تورمی را بالا می‌برد و از سوی دیگر تشدید نوسان‌های بازار ممکن است نیازمند تسهیل نقدینگی و جلوگیری از فشردگی بازارهای مالی باشد.

در کوتاه‌مدت انتظار می‌رود بانک‌های مرکزی واکنشی محتاطانه نشان دهند، اما اگر شوک انرژی پایدار شود، فشار بر سیاست‌های انقباضی برای مهار تورم باز خواهد گشت و هزینه تأمین مالی در بازارهای بلندمدت افزایش می‌یابد.

سه مسیر محتمل برای آینده ظهور دارند که هر یک سناریوی مشخصی از پیامدها را به دنبال خواهد داشت.

اگر درگیری‌ها محدود و کوتاه‌مدت باقی بماند و دیپلماسی سریعاً راه‌حل‌هایی بیابد، جهش قیمتی اولیه نفت با کمک آزادسازی ذخایر استراتژیک و کاهش بیمه‌ها تعدیل خواهد شد و بازارها پس از دوره‌ای نوسان نسبی به تعادل بازمی‌گردند. اما در صورت گسترش منطقه‌ای و هدف‌گیری زیرساخت‌های انرژی یا مسیرهای کشتیرانی، شوک قیمتی طولانی‌تر و فشار تورمی گسترده‌تری محتمل است که می‌تواند رشد اقتصادی کشورها را تضعیف کند و سیاست‌گذاران را در تقاطع مهار تورم و جلوگیری از رکود قرار دهد.

بدترین سناریو، درگیری‌های تکرارشونده یا تحریم‌ها و اختلالات ساختاری در صادرات انرژی است که منجر به بازتعریف بلندمدت زنجیره‌های تأمین، افزایش سرمایه‌گذاری در انرژی جایگزین و دوره‌ای از «تورم بالا و رشد ضعیف» خواهد شد.

برای بازیگران بازار پیام‌هایی روشن وجود دارد. سرمایه‌گذاران نهادی و خرد باید نقدینگی قابل‌توجهی در دست داشته و اهرم مالی را کاهش دهند تا در برابر نوسانات شدید محافظت شوند.

شرکت‌ها ناگزیرند مسیرهای تأمین و حمل‌ونقل خود را بازطراحی کنند، پوشش‌های بیمه‌ای و بندهای قراردادی مربوط به فورس ماژور را بازبینی کنند و حساسیت هزینه‌ای خود را نسبت به نفت و گاز اندازه‌گیری نمایند.

نظام بانکی و بازارهای مالی نیز باید سنجه‌های استرس را با سناریوهای شدیدتر آزمون کنند و آمادگی دفاعی در برابر حملات سایبری و اختلالات پرداختی را افزایش دهند.

نشانه‌هایی که فعالان بازار باید دنبال کنند شامل تحرکات قیمت نفت و گاز، تغییرات سریع در نرخ‌های بیمه حمل‌ونقل، جریان سرمایه به دارایی‌های امن، و اخبار مربوط به آسیب به زیرساخت‌های انرژی و مسیرهای کشتیرانی است. تحولات دیپلماتیک، اعلام تحریم‌های جدید یا تکمیل اقدامات نظامی می‌تواند شرایط را به‌سرعت تغییر دهد؛ از همین رو تفکیک شوک‌های احساسی خبری از تغییرات بنیادی بازار اهمیت ویژه‌ای دارد.