مالیات فیش حقوقی‌تان را دوباره نگاه کنید

به گزارش نماد اقتصاد، رئیس کل سازمان امور مالیاتی نحوه استرداد مالیات اضافه حقوق را به ادارات مالیاتی ابلاغ کرده است؛ براساس این دستورالعمل، حقوق‌بگیری که مشخص شود بیشتر از مالیات قانونی خود پرداخت کرده، پس از بررسی پرونده و احراز نداشتن بدهی قطعی دیگر، می‌تواند مبلغ اضافه را پس بگیرد. اداره مالیاتی دریافت‌کننده مالیات نیز پس از تکمیل مراحل، موظف است مبلغ قابل استرداد را حداکثر ظرف سه روز کاری به حساب فرد واریز کند.

خبر در شرایطی منتشر شده که مالیات حقوق برای بخش قابل توجهی از کارمندان و مزدبگیران، پیش از آنکه حقوق به حسابشان برسد، از دریافتی ماهانه کسر می‌شود. به همین دلیل، هر اشتباه در محاسبه مالیات می‌تواند مستقیماً روی دریافتی خانوار اثر بگذارد. بخشنامه تازه سازمان امور مالیاتی قرار است مسیر بازگرداندن این مبالغ را روشن‌تر کند.

اما یک نکته از همان ابتدا باید روشن باشد: این بخشنامه به معنای کاهش عمومی مالیات حقوق یا بخشودگی مالیاتی برای همه حقوق‌بگیران نیست. موضوع، مالیاتی است که قبلاً از فرد دریافت شده اما بعداً مشخص می‌شود بیشتر از میزان قانونی بوده است.

تا چه میزان حقوق از مالیات معاف است؟

برای فهم اینکه چه کسی ممکن است مشمول استرداد مالیات شود، ابتدا باید میزان معافیت حقوق را دانست. در سال ۱۴۰۵، حقوق ماهانه تا سقف ۴۰ میلیون تومان از مالیات معاف است. بنابراین فردی که دریافتی مشمول مالیات او در این محدوده قرار دارد، اصولاً نباید بابت این بخش از درآمد خود مالیات حقوق پرداخت کند.

برای درآمدهای بالاتر، مالیات به شکل پلکانی محاسبه می‌شود. به این معنا که افزایش حقوق الزاماً باعث نمی‌شود تمام دریافتی فرد با بالاترین نرخ مالیاتی محاسبه شود. در سال ۱۴۰۵، بخش مازاد بر ۴۰ تا ۸۰ میلیون تومان با نرخ ۱۰ درصد، مازاد ۸۰ تا ۱۰۰ میلیون تومان با نرخ ۱۵ درصد، مازاد ۱۰۰ تا ۱۲۰ میلیون تومان با نرخ ۲۰ درصد، مازاد ۱۲۰ تا ۱۴۰ میلیون تومان با نرخ ۲۵ درصد و بخش بالاتر از ۱۴۰ میلیون تومان با نرخ ۳۰ درصد محاسبه می‌شود.

نکته مهم اینجاست که هر نرخ فقط به همان بخش از درآمد تعلق می‌گیرد و نه به کل حقوق. بنابراین اگر فردی حقوقی بالاتر از ۱۴۰ میلیون تومان داشته باشد، به این معنا نیست که تمام حقوق او یکجا با نرخ ۳۰ درصد مالیات می‌خورد.

همین محاسبه پلکانی اهمیت زیادی در موضوع استرداد دارد؛ زیرا ملاک، مقایسه مبلغ مالیات واقعاً کسرشده با مبلغی است که طبق مقررات باید از حقوق فرد دریافت می‌شده است.

بخشنامه دقیقاً چه می‌گوید؟

براساس دستورالعمل جدید رئیس کل سازمان امور مالیاتی، اگر مالیات بر درآمد حقوق فرد طبق ماده ۸۷ قانون مالیات‌های مستقیم بیشتر از میزان قانونی پرداخت شده باشد، حقوق‌بگیر می‌تواند برای استرداد مبلغ اضافه اقدام کند.

البته این بازگشت وجه خودکار نیست. فرد باید درخواست استرداد ارائه کند و پرونده او در اداره مالیاتی مورد بررسی قرار بگیرد. در این بررسی مشخص می‌شود که آیا واقعاً مالیات بیشتری از میزان قانونی دریافت شده یا خیر.

اگر اضافه‌پرداخت تأیید شود، مرحله بعد بررسی وضعیت بدهی مالیاتی فرد است. براساس بخشنامه، اگر شخص در آن اداره مالیاتی بدهی قطعی دیگری نداشته باشد، مشخصات او به همراه شماره شبای بانکی به اداره مالیاتی‌ای که مالیات را دریافت کرده ارسال می‌شود تا مبلغ اضافه به حساب او بازگردانده شود.

یک مثال ساده

فرض کنیم از حقوق یک کارمند در طول دوره مالیاتی، در مجموع ۴ میلیون تومان بیشتر از مالیاتی که طبق مقررات باید پرداخت می‌کرد، کسر شده است. این فرد نمی‌تواند صرفاً با مراجعه و اعلام اینکه «مالیات من زیاد بوده» وجه را دریافت کند. ابتدا باید درخواست استرداد ثبت شود، سپس اداره مالیاتی مدارک و محاسبات را بررسی کند.

اگر مشخص شود واقعاً ۴ میلیون تومان اضافه دریافت شده و فرد نیز بدهی قطعی دیگری نداشته باشد، اطلاعات او برای اداره مالیاتی دریافت‌کننده مالیات ارسال می‌شود و مبلغ قابل استرداد به حساب معرفی‌شده واریز خواهد شد.

این مثال یک نکته مهم را نشان می‌دهد: میزان حقوق به‌تنهایی تعیین‌کننده استرداد نیست؛ میزان مالیات پرداخت‌شده در مقایسه با مالیات قانونیِ همان فرد تعیین‌کننده است.

اگر فکر می‌کنید مالیات اضافه داده‌اید، چه کار کنید؟

مسیر کار را می‌توان در چند مرحله خلاصه کرد.

اول؛ درخواست استرداد را ثبت کنید. اگر محاسبات حقوق و مالیات نشان می‌دهد مبلغی بیش از مالیات قانونی از شما کسر شده، باید از مسیر پیش‌بینی‌شده برای استرداد اقدام کنید. بهتر است اسناد مربوط به حقوق، مالیات کسرشده و پرداخت‌های انجام‌شده را نیز در دسترس داشته باشید.

دوم؛ منتظر بررسی اداره مالیاتی محل سکونت باشید. اداره مالیاتی ابتدا بررسی می‌کند که ادعای اضافه‌پرداخت درست است یا خیر. بنابراین صرف ارائه درخواست به معنای تأیید استرداد نیست.

سوم؛ وضعیت بدهی مالیاتی بررسی می‌شود. اگر فرد بدهی مالیاتی قطعی دیگری داشته باشد، فرآیند استرداد ممکن است تحت تأثیر قرار بگیرد. بخشنامه جدید تأکید دارد که پیش از ارسال اطلاعات برای استرداد، نداشتن بدهی قطعی دیگر بررسی شود.

چهارم؛ شماره شبا اهمیت پیدا می‌کند. پس از تأیید اضافه‌پرداخت و احراز شرایط، مشخصات فرد و شماره شبای او برای اداره مالیاتی دریافت‌کننده مالیات ارسال می‌شود. بنابراین ارائه شماره شبای صحیح و متعلق به شخص ذی‌نفع اهمیت دارد.

پنجم؛ مبلغ به حساب فرد برمی‌گردد. اداره مالیاتی‌ای که مالیات را دریافت کرده، پس از دریافت اطلاعات، باید مبلغ قابل استرداد را از محل وصولی‌های جاری پرداخت کند و نتیجه اقدام را همراه با مستندات قانونی به اداره مالیاتی محل سکونت مؤدی اعلام کند.

«سه روز کاری» از چه زمانی حساب می‌شود؟

یکی از بخش‌هایی که ممکن است برای حقوق‌بگیران سوءتفاهم ایجاد کند، عبارت «سه روز کاری» است. این مهلت به این معنا نیست که فرد از روز ثبت درخواست، حداکثر سه روز بعد پول خود را دریافت می‌کند. ابتدا باید درخواست بررسی شود، اضافه‌پرداخت به تأیید برسد، وضعیت بدهی قطعی فرد مشخص شود و اطلاعات او همراه با شماره شبا به اداره مالیاتی دریافت‌کننده مالیات ارسال شود.

مهلت سه روز کاری مربوط به مرحله‌ای است که اطلاعات لازم برای استرداد به اداره دریافت‌کننده مالیات رسیده و فرآیند قانونی استرداد تکمیل شده است. در این مرحله، اداره مربوط باید مبلغ را از محل وصولی‌های جاری به حساب ذی‌نفع واریز کند.

بنابراین اگر فردی روز اول درخواست استرداد بدهد، نمی‌توان این‌طور برداشت کرد که حداکثر تا سه روز بعد حتماً پول به حسابش می‌آید.

هر مالیات بالایی، مالیات اضافه نیست

این موضوع شاید مهم‌ترین نکته برای جلوگیری از برداشت اشتباه از بخشنامه باشد. ممکن است یک حقوق‌بگیر با دیدن مبلغ مالیات کسرشده از فیش حقوقی خود تصور کند که مالیات زیادی از او گرفته شده است. اما زیاد بودن مبلغ مالیات به‌تنهایی به معنای «اضافه‌پرداخت» نیست.

ملاک این است که مالیات پرداخت‌شده با مالیاتی که طبق قانون باید از حقوق همان فرد دریافت می‌شده، مقایسه شود. اگر مبلغ وصول‌شده بیشتر از رقم قانونی باشد، موضوع استرداد مطرح می‌شود.

از طرف دیگر، حقوق‌بگیری که درآمدش در محدوده معافیت قرار دارد اما با این حال از حقوق او مالیات کسر شده است نیز می‌تواند موضوع را پیگیری کند؛ البته بازگشت وجه منوط به بررسی و تأیید اداره مالیاتی است.

چرا این بخشنامه برای حقوق‌بگیران مهم است؟

مالیات حقوق برخلاف بسیاری از مالیات‌های دیگر، مستقیماً از درآمد ماهانه افراد کسر می‌شود. کارمند معمولاً پیش از دریافت حقوق، مبلغ مالیات را از دستمزد خود کم‌شده می‌بیند. در چنین شرایطی، اگر محاسبه‌ای اشتباه باشد یا مبلغی بیش از میزان قانونی دریافت شود، فرد عملاً بخشی از درآمد ماهانه خود را برای مدتی از دست داده است.

از همین رو، روشن بودن مسیر استرداد اهمیت دارد. یک فرآیند مشخص می‌تواند به حقوق‌بگیر بگوید اگر مالیات اضافه پرداخت کرده، باید از کجا شروع کند، چه بررسی‌هایی انجام می‌شود و وجه در چه مرحله‌ای به حساب او بازمی‌گردد.

البته نباید از این بخشنامه انتظار داشت که برای همه حقوق‌بگیران مبلغی به‌عنوان «پول برگشتی» ایجاد کند. کسانی مشمول این فرآیند هستند که اضافه‌پرداخت مالیاتی آنها احراز شود.

در نهایت چه کسانی باید این موضوع را جدی بگیرند؟

گروه اول، افرادی هستند که حقوقشان در محدوده معافیت قرار دارد اما از دریافتی آنها مالیات کسر شده است. گروه دوم، حقوق‌بگیرانی هستند که مشمول مالیات‌اند اما احتمال می‌دهند مالیات کسرشده از آنها بیشتر از رقم قانونی بوده باشد؛ به‌خصوص در مواردی که نحوه محاسبه حقوق، مزایا یا مالیات در طول دوره تغییر کرده است.

گروه سوم، افرادی هستند که خودشان یا واحد مالی محل کارشان متوجه مغایرت در محاسبه مالیات شده‌اند و می‌خواهند مبلغ اضافه پرداخت‌شده را پس بگیرند. برای همه این گروه‌ها یک اصل مشترک وجود دارد: استرداد نیازمند بررسی و تأیید است و به شکل خودکار انجام نمی‌شود.

در نتیجه، خبر تازه سازمان امور مالیاتی را باید بیشتر یک تغییر در مسیر و اجرای استرداد مالیات اضافه حقوق دانست، نه یک معافیت مالیاتی جدید. سقف معافیت حقوق در سال ۱۴۰۵، ۴۰ میلیون تومان در ماه است و درآمدهای بالاتر نیز طبق نرخ‌های پلکانی مشمول مالیات می‌شوند. هرجا مبلغ دریافت‌شده از رقم قانونی بیشتر باشد، در صورت تأیید اداره مالیاتی و نبود بدهی قطعی دیگر، امکان استرداد مبلغ اضافه وجود دارد. برای حقوق‌بگیر، پیام اصلی روشن است: اگر تصور می‌کنید مالیاتی بیشتر از میزان قانونی از حقوقتان کسر شده، نباید منتظر برگشت خودکار پول باشید؛ باید درخواست استرداد را از مسیر قانونی پیگیری کنید.