جنگ خاورمیانه ناجی بازار خودروهای الکتریکی اروپا شد

به گزارش نماد اقتصاد، اگرچه صنعت خودروهای الکتریکی اروپا طی سال‌های اخیر با چالش‌هایی نظیر کاهش تخصیص یارانه‌های دولتی، رقابت فزاینده خودروسازان چینی و افت سرعت رشد بازار مواجه بود، اما جهش قیمت بنزین و گازوئیل موجب شده بسیاری از مصرف‌کنندگان در محاسبات اقتصادی خود بازنگری کرده و خودروهای الکتریکی را به عنوان گزینه‌ای مقرون‌به‌صرفه‌تر مورد توجه قرار دهند.

به گزارش برخی منابع معتبر بین‌المللی، اختلال در جریان انتقال نفت از منطقه خلیج فارس و تداوم مشکلات حمل‌ونقل دریایی در مسیر تنگه هرمز، باعث شده قیمت فرآورده‌های نفتی در اروپا همچنان در سطوح بالایی باقی بماند. هرچند تهران و واشنگتن بر سر تمدید آتش‌بس و کاهش تنش‌ها به توافق رسیده‌اند، اما کارشناسان معتقدند بازگشت کامل جریان تجارت انرژی به شرایط عادی به زمان نیاز دارد و همین موضوع می‌تواند فشار بر بازار سوخت اروپا را برای ماه‌های آینده حفظ کند.

رشد دوباره فروش خودروهای الکتریکی در اروپا

داده‌های منتشرشده از بازار خودرو اروپا نشان می‌دهد ثبت سفارش خودروهای تمام‌الکتریکی در ماه‌های اخیر با شتاب قابل‌توجهی افزایش یافته است. آمارهای مربوط به ۱۷ بازار اصلی اروپا حاکی از آن است که ثبت خودروهای الکتریکی جدید در ماه مه ۲۰۲۶ نسبت به مدت مشابه سال ۲۰۲۵ حدود ۳۴ درصد افزایش یافته و خودروهای تمام‌الکتریکی نزدیک به یک‌چهارم کل سهم خودروهای جدید فروخته‌شده را به خود اختصاص داده‌اند. این رشد در شرایطی رخ داده که بسیاری از تحلیلگران تا چند ماه قبل نسبت به کاهش سرعت توسعه بازار خودروهای الکتریکی در قاره سبز هشدار می‌دادند.

افزایش هزینه سوخت مهم‌ترین عامل این تغییر رفتار مصرف‌کنندگان عنوان می‌شود. خانوارهای اروپایی که طی ماه‌های اخیر با رشد هزینه‌های حمل‌ونقل مواجه شده‌اند، اکنون بیش از گذشته به هزینه مالکیت خودرو در بلندمدت توجه می‌کنند. در چنین شرایطی، صرفه‌جویی ناشی از استفاده از برق به جای بنزین و گازوئیل به یکی از مهم‌ترین مزیت‌های رقابتی خودروهای الکتریکی تبدیل شده است.

استقبال از خودروهای الکتریکی با چاشنی تردید

رشد تمایل مصرف‌کنندگان به خودروهای الکتریکی به سرعت در عملکرد خودروسازان بزرگ اروپایی منعکس شده است. در همین رابطه شرکت خودروسازی رنو اعلام کرده که در برخی بازارهای کلیدی از جمله فرانسه و آلمان، سفارش خودروهای الکتریکی این شرکت از زمان آغاز بحران ایران حدود ۵۰ درصد افزایش یافته است. مدیران این شرکت اگرچه از رشد تقاضا استقبال کرده‌اند، اما معتقدند در صورت کاهش قیمت سوخت، بخشی از این روند ممکن است تعدیل شود.

همزمان مدیران شرکت فورد اروپا نیز از افزایش محسوس علاقه مشتریان به خودروهای الکتریکی خبر داده و تاکید کردند که نمی‌توان افزایش فعلی تقاضا را الزاما به معنای یک تغییر دائمی در الگوی مصرف دانست. با این حال بسیاری از فعالان بازار معتقدند حتی اگر بخشی از تقاضای فعلی موقتی باشد، جنگ ایران و آمریکا توانسته روند گذار به خودروهای الکتریکی را چند سال جلو بیندازد.

افزایش سهم خودروهای چینی از بازار اروپا

در کنار افزایش قیمت سوخت، ورود نسل جدید خودروهای الکتریکی ارزان‌قیمت نیز نقش مهمی در رشد بازار ایفا کرده است. خودروسازان چینی طی دو سال گذشته حضور خود در اروپا را به طور قابل‌توجهی گسترش داده و اکنون علاوه بر خودروهای میان‌رده و لوکس، به بازار خودروهای اقتصادی نیز وارد شده‌اند.

عرضه مدل‌های جدید از سوی شرکت‌هایی مانند «BYD» موجب شده فاصله قیمتی میان خودروهای الکتریکی و خودروهای مجهز به موتورهای احتراق داخلی کاهش یابد. تحلیلگران صنعت خودرو معتقدند ترکیب قیمت بالای سوخت و کاهش هزینه خرید خودروهای الکتریکی، شرایطی کم‌سابقه را برای توسعه بازار این خودروها در اروپا ایجاد کرده است.

برخی کارشناسان حتی بر این باورند که ورود خودروهای چینی با قیمت‌های رقابتی یکی از عوامل اصلی تغییر نگاه مصرف‌کنندگان اروپایی به خودروهای الکتریکی بوده است؛ موضوعی که می‌تواند فشار رقابتی بر خودروسازان سنتی اروپا را در سال‌های آینده افزایش دهد.

رونق بازار خودروهای الکتریکی کارکرده

افزایش تقاضا تنها به خودروهای صفر کیلومتر محدود نمانده است. بازار خودروهای الکتریکی کارکرده نیز در ماه‌های اخیر رشد قابل‌توجهی را تجربه کرده است. پلتفرم‌های خرید و فروش خودرو در کشورهای مختلف اروپایی از افزایش شدید جست‌وجوها و درخواست‌های مرتبط با خودروهای الکتریکی خبر می‌دهند. در فرانسه، میزان جست‌وجوی خودروهای الکتریکی برخی برندهای چینی چندین برابر شده و در آلمان نیز سهم این خودروها در جست‌وجوهای اینترنتی رشد چشمگیری داشته است.

یکی از دلایل استقبال از خودروهای الکتریکی کارکرده، کاهش قیمت این خودروها در سال‌های گذشته است. افت ارزش برخی مدل‌ها پس از جنگ قیمتی میان تولیدکنندگان بزرگ، به ویژه تسلا، باعث شد خودروهای الکتریکی کارکرده با قیمت‌های جذاب‌تری وارد بازار شوند. اکنون با افزایش تقاضا، نشانه‌هایی از بازگشت تدریجی قیمت‌ها در این بخش مشاهده می‌شود.

تبدیل امنیت انرژی به یک عامل تعیین‌کننده

جنگ ایران و آمریکا تنها از منظر اقتصادی بر بازار خودرو اثر نگذاشته و بار دیگر اهمیت امنیت انرژی را برای دولت‌ها و مصرف‌کنندگان اروپایی برجسته کرده است. وابستگی بالا به واردات نفت و آسیب‌پذیری در برابر بحران‌های ژئوپلیتیکی موجب شده بسیاری از سیاست‌گذاران اروپایی توسعه ناوگان الکتریکی را بخشی از راهبرد کاهش وابستگی به سوخت‌های فسیلی بدانند.

بر همین اساس، برخی کشورها همچنان اجرای برنامه‌های حمایتی خود از خرید خودروهای الکتریکی را ادامه می‌دهند و در مواردی نیز مشوق‌های جدیدی برای تسریع روند الکتریکی‌سازی حمل‌ونقل ارائه شده است. این سیاست‌ها در کنار توسعه زیرساخت‌های شارژ می‌تواند زمینه رشد پایدارتر بازار خودروهای الکتریکی را فراهم کند.

آیا رشد تقاضا پایدار خواهد ماند؟

اگرچه آمارهای فعلی از رونق بازار خودروهای الکتریکی حکایت دارد، اما بخشی از فعالان صنعت خودرو نسبت به تداوم این روند محتاط هستند. ارزیابی تجربه‌های گذشته نشان داده که کاهش قیمت نفت و سوخت می‌تواند بخشی از انگیزه اقتصادی خریداران برای مهاجرت به خودروهای الکتریکی را کاهش دهد. از این رو برخی مدیران صنعت خودروسازی معتقدند رشد فعلی لزوما به معنای تغییر دائمی رفتار بازار نیست.

با این حال گروهی دیگر از کارشناسان بر این باورند که بازار اروپا وارد مرحله‌ای جدید شده است. توسعه شبکه‌های شارژ، افزایش تنوع محصولات، کاهش هزینه باتری‌ها و ورود خودروهای اقتصادی جدید عواملی هستند که حتی در صورت افت قیمت سوخت نیز می‌توانند از رشد بازار خودروهای الکتریکی حمایت کنند. به اعتقاد این کارشناسان، جنگ ایران و آمریکا تنها نقش یک محرک را ایفا کرده و روندی را تسریع کرده است که پیش از این نیز در اقتصاد اروپا آغاز شده بود.

پایان وابستگی، آغاز رقابت تازه

تحولات اخیر نشان می‌دهد که بحران‌های ژئوپلیتیکی می‌توانند به سرعت الگوهای مصرف انرژی و رفتار بازارهای صنعتی را تغییر دهند. در حالی که افزایش قیمت سوخت فشار قابل‌توجهی بر خانوارها، صنایع حمل‌ونقل و خودروسازان وابسته به خودروهای مجهز به موتورهای احتراق داخلی وارد کرده است، تولیدکنندگان خودروهای الکتریکی و شرکت‌های فعال در زنجیره تامین این صنعت از شرایط ایجادشده بهره‌مند شده‌اند.

در مجموع، جنگ ایران بار دیگر وابستگی اقتصاد جهانی به نفت را به نمایش گذاشت، اما همزمان نشان داد که هر شوک در بازار انرژی می‌تواند روند گذار به فناوری‌های کم‌کربن را نیز تسریع کند. اکنون صنعت خودرو اروپا در نقطه‌ای قرار گرفته که شاید بیش از هر زمان دیگری، آینده آن با توسعه خودروهای الکتریکی و کاهش وابستگی به سوخت‌های فسیلی گره خورده باشد.