نمایی از صنعت فولاد در دو راهی ۱۴۰۵

به گزارش نماد اقتصاد، یگانه بختیاری/فزایش تولید فولاد خام در حالی رقم خورده که صنعت فولاد کشور همچنان با چالش‌ حوزه انرژی، از جمله قطعی برق در تابستان و محدودیت گاز در زمستان، دست‌وپنجه نرم می‌کند. همزمان، بررسی لایحه بودجه سال ۱۴۰۵ نشان می‌دهد سیاست‌های جدید مالی و انرژی می‌تواند بر تداوم این روند اثرگذار باشد.

رشد تولید؛ بازگشت به مسیر صعودی

بر اساس آمار منتشرشده از سوی وزارت صنعت، معدن و تجارت، میزان تولید فولاد خام در ۱۰ ماهه سال ۱۴۰۴ نسبت به مدت مشابه سال قبل ۸.۱ درصد رشد داشته است. این رشد در شرایطی ثبت شده که در سال‌های گذشته به دلیل محدودیت‌های انرژی، نوسانات ارزی و افت تقاضای داخلی، روند تولید با افت‌وخیزهای قابل توجهی روبه‌رو بود.
کارشناسان معتقدند بخشی از این افزایش تولید به دلیل مدیریت بهتر سهمیه‌های انرژی و اولویت‌دهی به صنایع بزرگ در دوره‌های اوج مصرف بوده است. علاوه بر این، افزایش نسبی صادرات محصولات فولادی در نیمه نخست سال نیز انگیزه تولیدکنندگان را برای حفظ ظرفیت‌های فعال تقویت کرده است.
طبق گزارش‌های بین‌المللی از جمله داده‌های انجمن جهانی فولاد، ایران همچنان در میان ۱۰ تولیدکننده بزرگ فولاد جهان قرار دارد؛ جایگاهی که حفظ آن نیازمند ثبات در سیاست‌گذاری و تأمین پایدار انرژی است.

چالش انرژی؛ تهدید همیشگی تولید

با وجود رشد ثبت‌شده، فعالان صنعت فولاد نسبت به تداوم محدودیت‌های انرژی هشدار می‌دهند. در تابستان ۱۴۰۴، قطعی‌های برنامه‌ریزی‌شده برق موجب کاهش ساعات فعالیت برخی واحدهای فولادی شد. همچنین در ماه‌های سرد سال، محدودیت تأمین گاز طبیعی بار دیگر به کاهش ظرفیت عملیاتی کارخانه‌ها انجامید.
فولادسازی صنعتی انرژی‌بر است و هرگونه وقفه در تأمین برق و گاز، به توقف کوره‌های قوس الکتریکی یا کاهش تولید در واحدهای احیای مستقیم منجر می‌شود. این مسئله نه‌تنها بر میزان تولید اثر می‌گذارد، بلکه هزینه‌های سربار واحدها را نیز افزایش می‌دهد. برخی تولیدکنندگان اعلام کرده‌اند که ناچار به استفاده از سوخت‌های جایگزین با هزینه بالاتر شده‌اند که حاشیه سود آنها را کاهش داده است.
کارشناسان حوزه انرژی تأکید می‌کنند بدون سرمایه‌گذاری گسترده در زیرساخت‌های تولید برق و توسعه میادین گازی، تکرار این محدودیت‌ها در سال ۱۴۰۵ نیز دور از انتظار نیست. به گفته آنان، رشد ۸.۱ درصدی تولید بیشتر حاصل تلاش واحدهای صنعتی برای جبران افت‌های قبلی بوده و نمی‌توان آن را نشانه‌ای از رفع چالش‌های ساختاری دانست.

اثر بودجه ۱۴۰۵ بر صنعت فولاد

لایحه بودجه سال ۱۴۰۵ حاوی نکاتی است که می‌تواند بر عملکرد صنعت فولاد اثرگذار باشد. افزایش احتمالی نرخ حامل‌های انرژی برای صنایع بزرگ، اصلاح شیوه محاسبه عوارض صادراتی و تغییرات در نرخ تسعیر ارز از جمله موضوعاتی است که مورد توجه تولیدکنندگان قرار گرفته است.

اگرچه هنوز جزئیات نهایی بودجه به تصویب نرسیده، اما فعالان بازار معتقدند هرگونه افزایش هزینه انرژی می‌تواند بخشی از مزیت رقابتی فولاد ایران در بازارهای صادراتی را کاهش دهد. از سوی دیگر، در صورت تثبیت نسبی نرخ ارز و ایجاد مشوق‌های صادراتی، امکان حفظ رشد تولید در سال آینده وجود خواهد داشت.

تحلیلگران اقتصادی بر این باورند که سیاست‌گذار باید میان تأمین درآمدهای دولت و حفظ توان تولید صنایع راهبردی توازن برقرار کند. فولاد به‌عنوان یکی از پیشران‌های بخش صنعت، نقشی مهم در اشتغال، ارزآوری و زنجیره ساخت‌وساز دارد؛ بنابراین تغییرات ناگهانی در هزینه‌های تولید می‌تواند تبعات گسترده‌ای در پی داشته باشد.

چشم‌انداز ۱۴۰۵؛ میان امید و ابهام

با توجه به شرایط فعلی، چشم‌انداز تولید فولاد در سال ۱۴۰۵ ترکیبی از فرصت و تهدید است. از یک سو، ظرفیت اسمی بالای کارخانه‌های فولادسازی و تجربه مدیریت محدودیت‌های انرژی، امکان حفظ سطح تولید فعلی را فراهم می‌کند. از سوی دیگر، تداوم ناترازی انرژی، احتمال رشد هزینه‌ها و عدم قطعیت‌های اقتصادی می‌تواند روند صعودی را با وقفه مواجه سازد.
در مجموع، رشد ۸.۱ درصدی تولید فولاد خام در ۱۰ ماهه ۱۴۰۴ نشانه‌ای مثبت برای صنعت کشور محسوب می‌شود، اما استمرار این روند نیازمند برنامه‌ریزی دقیق در حوزه انرژی، ثبات مقررات و حمایت هدفمند از صادرات است. آینده صنعت فولاد بیش از هر زمان دیگری به تصمیم‌های سیاستی و نحوه مدیریت منابع کلان اقتصادی گره خورده است.