طلای جهانی سقوط کرد

به گزارش نماد اقتصاد، طلای جهانی امروز دوشنبه ۲۸ سپتامبر شاهد یکی از شدیدترین افت‌های هفته‌های اخیر بود. قیمت هر اونس طلای نقدی در ساعات اولیه معاملات امروز از چهار هزار و ۲۸۲ دلار تا حدود چهار هزار و ۱۷۲ دلار پایین آمد که معادل افت حدود ۲.۷ درصدی نسبت به روز جمعه ۲۵ سپتامبر بود. قراردادهای آتی طلای آمریکا نیز تقریبا همین میزان کاهش را تجربه کردند.

در ادامه، قیمت در حوالی محدوده چهار هزار و ۲۰۰ دلار نوسان داشت؛ سطحی که از نظر روانی برای بازار اهمیت زیادی دارد.

اکنون پرسش اصلی این است که چرا فلزی که طی ماه‌های گذشته بارها از تنش‌های ژئوپلیتیک و نگرانی‌های اقتصادی سود برده بود، امروز چنین افتی را تجربه کرد؟ پاسخ را باید در تغییر هم‌زمان چند متغیر کلیدی جست‌وجو کرد.

نفت گران، خبر بد برای طلا

یکی از مهم‌ترین محرک‌های ریزش امروز طلا، افزایش قیمت نفت است. قیمت نفت برنت امروز بار دیگر از ۱۰۶ دلار در هر بشکه عبور کرد و نسبت به پایان هفته گذشته بیش از یک درصد افزایش یافت. این رشد در شرایطی اتفاق افتاده که اختلالات مرتبط با جریان عرضه نفت و تحولات پیرامون تنگه هرمز، نگرانی‌ها درباره آینده عرضه انرژی را افزایش داده است.

در نگاه نخست، ممکن است افزایش نفت برای طلا خبر مثبتی به نظر برسد زیرا طلا معمولا در دوره‌های تورمی به‌عنوان دارایی پوشش‌دهنده ریسک تورم مورد توجه قرار می‌گیرد اما در شرایط فعلی، مسئله متفاوت است؛ نفت گران‌تر یعنی تورم بالقوه بالاتر و در نتیجه احتمال سیاست پولی سخت‌گیرانه‌تر.

افزایش هزینه انرژی می‌تواند هزینه حمل‌ونقل، تولید و خدمات را بالا ببرد و فشار تورمی ایجاد کند. بنابراین اگر بازار به این جمع‌بندی برسد که تورم ناشی از انرژی ماندگار خواهد بود، انتظار برای کاهش نرخ بهره ضعیف‌تر و احتمال افزایش نرخ بهره تقویت می‌شود. این اتفاق امروز در بازارها در حال رخ دادن است.

فدرال ‌رزرو دوباره به کانون توجه بازار طلا برگشت

فدرال‌ رزرو در ماه جاری میلادی نرخ بهره را ۲۵ واحد پایه افزایش داد و محدوده هدف نرخ بهره را به ۳.۷۵ تا ۴ درصد رساند اما داستان به همین‌جا ختم نشده است.

براساس قیمت‌گذاری بازار، معامله‌گران اکنون احتمال افزایش دوباره نرخ بهره آمریکا در ماه اکتبر را قابل توجه می‌دانند. طبق داده‌های منتشرشده از «FedWatch»، این احتمال در معاملات امروز حدود ۶۶ درصد برآورد شده است.

این تغییر انتظارات برای طلا اهمیت زیادی دارد زیرا طلا برخلاف اوراق خزانه‌داری یا سپرده‌های بهره‌دار، درآمد بهره‌ای ایجاد نمی‌کند. بنابراین هرچه نرخ‌های بهره و بازده اوراق بالاتر برود، هزینه فرصت نگهداری طلا افزایش پیدا می‌کند.

به همین دلیل، بازار طلا طی هفته‌های اخیر به اظهارات مقام‌های فدرال‌ رزرو واکنش شدیدی نشان داده است. حتی در روز ۲۳ سپتامبر نیز طلای جهانی بیش از یک درصد سقوط کرد؛ اتفاقی که رویترز آن را به افزایش انتظارات برای نرخ‌های بالاتر و تقویت دلار مرتبط دانست.

اوراق خزانه‌داری، رقیب جدی طلا

عامل مهم دیگر، بازده اوراق خزانه‌داری آمریکا است. بازده اوراق ۱۰ ساله آمریکا در اواسط ماه سپتامبر از مرز ۵ درصد عبور کرد؛ سطحی که از سال ۲۰۲۳ سابقه نداشت.

افزایش بازده اوراق، در کنار نگرانی‌های تورمی ناشی از نفت، نشان می‌دهد بازار برای مدت طولانی‌تری نرخ بهره بالا را در نظر گرفته است. این اتفاق مستقیما جذابیت طلا را تحت تاثیر قرار می‌دهد.

وقتی سرمایه‌گذار می‌تواند در یک دارایی دلاری با بازده مشخص و نسبتا کم‌ریسک سود بالاتری دریافت کند، نگهداری دارایی بدون بازدهی مانند طلا هزینه فرصت بیشتری پیدا می‌کند. به همین دلیل، رابطه معکوس میان بازده واقعی و طلا در چنین شرایطی دوباره پررنگ شده است.

دلار هم به کمک فروشندگان طلا آمده است

هم‌زمان با افزایش بازده اوراق، دلار آمریکا نیز تقویت شده است. شاخص دلار امروز در حوالی ۱۰۱ قرار داشت و به نزدیکی بالاترین سطح دو ماه اخیر رسید. رویترز گزارش داده است که دلار در مسیر ثبت رشد ماهانه حدود ۱.۷ درصدی قرار دارد؛ رشدی که می‌تواند بهترین عملکرد ماهانه آن از ماه ژوئن باشد.

تقویت دلار معمولا برای طلا یک عامل منفی است زیرا قیمت طلا به دلار تعیین می‌شود. وقتی دلار در برابر سایر ارزها گران‌تر می‌شود، خرید طلا برای دارندگان ارزهای دیگر هزینه بیشتری پیدا می‌کند و همین مسئله می‌تواند بخشی از تقاضای جهانی را کاهش دهد.

بنابراین امروز سه ضلع مهم هم‌زمان علیه طلا حرکت کرده‌اند؛ نفت بالاتر، بازده اوراق بالاتر و دلار قوی‌تر.

تنش‌های ژئوپلیتیک چرا این بار به کمک طلا نیامد؟

یکی از نکات قابل توجه معاملات امروز، رفتار متفاوت طلا در برابر ریسک‌های ژئوپلیتیک است. در شرایط عادی، افزایش تنش‌های سیاسی و نظامی می‌تواند تقاضا برای دارایی‌های امن مانند طلا را افزایش دهد اما امروز بازار ظاهرا وزن بیشتری به پیامد تورمی افزایش قیمت انرژی و اثر آن بر سیاست پولی آمریکا داده است.

در واقع، ریسک ژئوپلیتیک در حال حاضر از دو مسیر متفاوت بر بازارها اثر می‌گذارد:

از یک سو، نااطمینانی ایجاد می‌کند و می‌تواند به نفع طلا باشد اما از سوی دیگر، با افزایش ریسک عرضه نفت قیمت انرژی را بالا می‌برد و احتمال تداوم تورم و سیاست پولی سخت‌گیرانه‌تر را افزایش می‌دهد.

در معاملات امروز، مسیر دوم دست بالا را پیدا کرده است. رویترز نیز تاکید کرده است که افزایش قیمت نفت، نگرانی‌های تورمی را بالا برده و همین مسئله انتظارات برای افزایش بیشتر نرخ بهره آمریکا را تقویت کرده است.

داده‌های اقتصادی آمریکا، محرک بعدی بازار

از اینجا به بعد، بازار طلا بیش از گذشته به داده‌های اقتصادی آمریکا حساس خواهد بود.

در روزهای آینده مجموعه‌ای از آمارهای اقتصادی ازجمله داده‌های بازار کار، تورم، شاخص هزینه‌های مصرف شخصی (PCE) و گزارش اشتغال آمریکا منتشر خواهد شد. این داده‌ها می‌توانند مشخص کنند که آیا افزایش قیمت انرژی، صرفا یک شوک موقت بوده یا فشار تورمی در اقتصاد آمریکا در حال ماندگار شدن است.

اگر داده‌های تورمی و اشتغال قوی باشند، احتمال تداوم نرخ‌های بالاتر تقویت می‌شود و این موضوع می‌تواند فشار بر طلا را حفظ کند. در مقابل، اگر داده‌های اقتصادی نشانه‌هایی از کاهش فعالیت اقتصادی یا ضعف بازار کار ارائه دهند، ممکن است انتظارات نرخ بهره تغییر کند و بخشی از فشار فروش طلا کاهش یابد.

بنابراین در شرایط فعلی، مسیر طلا بیش از گذشته به مسیر دلار، نفت و بازده اوراق گره خورده است.

آیا سقوط امروز به معنای تغییر روند بلندمدت طلاست؟

افت بیش از ۲ درصدی امروز طلا یک حرکت قابل توجه است اما به‌تنهایی نمی‌توان از آن نتیجه گرفت که روند بلندمدت بازار طلا تغییر کرده است. آنچه اکنون تغییر کرده، دست‌کم در کوتاه‌مدت توازن نیروهای محرک بازار است.

از یک سو، ریسک‌های ژئوپلیتیک، تقاضای بانک‌های مرکزی و نگرانی‌های بلندمدت درباره تورم و بدهی دولت‌ها همچنان از عوامل حمایت‌کننده طلا محسوب می‌شوند. از سوی دیگر، افزایش نفت، رشد بازده اوراق، تقویت دلار و احتمال افزایش نرخ بهره آمریکا فشار نزولی ایجاد کرده‌اند.

به همین دلیل، بازار طلا اکنون در نقطه‌ای قرار گرفته است که هر تغییر در انتظارات نرخ بهره می‌تواند نوسان قابل توجهی ایجاد کند.

طلا برای بازار ایران چه معنایی دارد؟

افت اونس جهانی لزوما به معنای افت هم‌اندازه طلا در ایران نیست. قیمت طلای داخلی علاوه بر اونس، به نرخ دلار آزاد، حباب سکه، شرایط عرضه و تقاضای داخلی و انتظارات تورمی وابسته است.

بنابراین اگرچه سقوط امروز اونس می‌تواند یک عامل کاهشی برای طلای ایران باشد اما شدت اثر آن به رفتار بازار ارز بستگی دارد.

در نتیجه، اتفاق امروز را باید بیش از آنکه صرفا ریزش طلا دانست، واکنش بازار جهانی به تغییر معادله تورم و نرخ بهره آمریکا تلقی کرد؛ معادله‌ای که در آن نفت گران‌تر، دلار قوی‌تر و اوراق پربازده‌تر، فعلا کفه ترازو را به سمت فروش طلا سنگین کرده‌اند.