کوینکس؛ شوک جدید به معامله‌گران ایرانی رمزارز

به گزارش نماد اقتصاد، بازار رمزارز در میانه شهریور ماه ۱۴۰۵ با خبری مواجه شد که برای بخشی از معامله‌گران ایرانی اهمیت ویژه‌ای دارد؛ کوینکس، یکی از صرافی‌های شناخته‌شده بین‌المللی اعلام کرده است که فعالیت خود را به‌صورت مرحله‌ای متوقف می‌کند.

طبق اطلاعیه رسمی کوینکس، روند توقف فعالیت از روز سه‌شنبه ۱۵ سپتامبر آغاز شده و خدمات مختلف این پلتفرم طی چند مرحله متوقف خواهند شد. معاملات غیر اسپات از روز سه‌شنبه ۲۲ سپتامبر پایان می‌یابد؛ معاملات اسپات در روز سه‌شنبه ۲۹ سپتامبر متوقف خواهد شد و در نهایت کاربران تا ساعت ۲ بامداد ۲۲ دسامبر ۲۰۲۶ به وقت UTC فرصت دارند دارایی‌های خود را برداشت کنند. پس از این تاریخ، فعالیت‌های باقی‌مانده صرافی نیز متوقف خواهد شد.

کوینکس چرا تعطیل شد؟

خود کوینکس، دلایل این تصمیم را به شرایط دشوار بازار رمزارز، افزایش هزینه‌های امنیت و انطباق با مقررات و تغییرات محیط عملیاتی عنوان کرده است.

رویترز نیز گزارش داده که این صرافی هنگ‌کنگی، افت طولانی‌مدت بازار رمزارز و افزایش هزینه‌های امنیتی و انطباق مقرراتی را از دلایل توقف فعالیت خود اعلام کرده است.

در اطلاعیه کوینکس همچنین آمده که نسبت ذخایر دارایی این صرافی بیش از ۱۰۰ درصد است و دارایی کاربران در زمان آغاز فرآیند تعطیلی قابل برداشت خواهد بود. این صرافی از کاربران خواسته است برداشت‌های خود را به روزهای پایانی موکول نکنند؛ چراکه ازدحام شبکه، تغییر کارمزدها و طولانی‌تر شدن زمان تایید تراکنش‌ها می‌تواند در روزهای پایانی مشکل‌ساز شود.

بنابراین، آنچه فعلا اعلام شده است، ورشکستگی یا توقف ناگهانی دسترسی کاربران نیس بلکه یک فرآیند تعطیلی مرحله‌ای است که برای آن جدول زمانی مشخص ارائه شده است.

چرا خبر کوینکس برای ایرانی‌ها مهم‌تر است؟

اهمیت ماجرا برای کاربران ایرانی از سابقه حضور قابل‌توجه این صرافی در میان معامله‌گران ایرانی ناشی می‌شود. در سال‌های گذشته، محدودیت دسترسی کاربران ایرانی به بسیاری از صرافی‌های بزرگ بین‌المللی باعث شد بخشی از معامله‌گران برای دسترسی به بازار جهانی رمزارز به سراغ پلتفرم‌هایی بروند که محدودیت‌های کمتری برای کاربران ایران داشتند؛ کوینکس یکی از این نام‌ها بود.

اما شرایط بازار رمزارز در سال‌های اخیر تغییر کرده است. صرافی‌های متمرکز بین‌المللی بیش از گذشته تحت فشار الزامات مبارزه با پولشویی، احراز هویت مشتریان و مقررات تحریمی قرار گرفته‌اند. این تغییرات، استفاده کاربران کشورهای تحت تحریم از خدمات پلتفرم‌های خارجی را پرریسک‌تر کرده است.

گزارش وال‌استریت ژورنال نیز در پی اعلام تعطیلی کوینکس، سابقه این صرافی در ارائه خدمات به کاربران ایرانی و فشارهای نظارتی مرتبط با آن را مورد توجه قرار داده است؛ با این حال، کوینکس تعطیلی خود را به مشکلات گسترده‌تر صنعت، کاهش فعالیت بازار و افزایش هزینه‌های انطباق نسبت داده است.

بنابراین نمی‌توان تعطیلی کوینکس را صرفا به مسئله کاربران ایرانی نسبت داد. آنچه می‌توان با اطمینان گفت این است که افزایش فشارهای نظارتی، هزینه‌های انطباق و ریسک‌های مرتبط با تحریم، فضای فعالیت صرافی‌های بین‌المللی را برای کاربران ایرانی دشوارتر کرده است.

مهلت برداشت تا ۲۲ دسامبر؛ فرصت هست اما ریسک هم هست

مهم‌ترین موضوع برای کاربری که دارایی خود را در کوینکس نگهداری می‌کند، نه تحلیل آینده بازار بلکه تعیین تکلیف دارایی است.

طبق اطلاعیه رسمی، برداشت‌ها تا روز سه‌شنبه ۲۲ دسامبر ۲۰۲۶ ادامه خواهد داشت. در این فاصله، معاملات و سایر خدمات صرافی مرحله‌به‌مرحله متوقف می‌شوند. کوینکس اعلام کرده است که از روز سه‌شنبه ۲۹ سپتامبر معاملات اسپات متوقف خواهد شد و سفارش‌های اجرا نشده لغو می‌شوند. همچنین درباره دارایی‌های باقی‌مانده و نحوه برخورد با برخی توکن‌ها، جدول زمانی مشخصی ارائه کرده است.

در مورد توکن بومی کوینکس، (CET) نیز سازوکار بازخرید با قیمت ۰.۰۰۵ تتر برای هر توکن اعلام شده است.

نکته مهم این است که مهلت چندماهه برداشت به معنای بی‌ریسک بودن صبر کردن تا روزهای پایانی نیست. خود صرافی نیز نسبت به احتمال افزایش ازدحام شبکه و تغییر کارمزدها در روزهای پایانی هشدار داده است.

بزرگ‌ترین مسئله؛ صرافی خارجی یا دارایی خارجی؟

ماجرای کوینکس یک سوال مهم‌تر را برای بازار ایران مطرح می‌کند: آیا مسئله اصلی رمزارز، انتخاب صرافی مناسب است یا ریسک نگهداری دارایی در یک پلتفرم متمرکز؟

در صرافی متمرکز، کاربر عملا کلید خصوصی دارایی را در اختیار ندارد و دارایی در زیرساخت صرافی نگهداری می‌شود. بنابراین علاوه بر ریسک نوسان قیمت رمزارز، ریسک‌های دیگری مانند هک، اختلال عملیاتی، محدودیت برداشت، تغییر قوانین، مسدود شدن حساب یا توقف فعالیت صرافی نیز وجود دارد.

برای کاربران ایرانی، یک ریسک دیگر هم اضافه می‌شود؛ ریسک تحریم و احراز هویت. به همین دلیل، اتفاق کوینکس را نمی‌توان صرفا یک خبر مربوط به یک شرکت دانست. این اتفاق نمونه‌ای از ریسک ساختاری فعالیت کاربران کشورهای تحت تحریم در بازارهای مالی جهانی است.

تجربه کوینکس؛ تکرار یک هشدار قدیمی

کوینکس تنها نمونه‌ای نیست که نشان می‌دهد دسترسی کاربران ایرانی به صرافی‌های خارجی می‌تواند دائمی نباشد. در سال‌های گذشته، برخی صرافی‌های بزرگ بین‌المللی نیز سیاست‌های خود را در قبال کاربران ایرانی تغییر داده‌اند. برای مثال، رویترز در سال ۲۰۲۲ گزارش داده بود که بایننس با وجود ممنوعیت رسمی خدمات‌دهی به کاربران ایرانی، همچنان شاهد فعالیت کاربران ایرانی در این پلتفرم بوده و بعد از بازگشت تحریم‌های آمریکا، محدودیت‌های بیشتری اعمال کرده است.

این سابقه نشان می‌دهد که مسئله فقط انتخاب یک صرافی خاص نیست. حتی اگر یک پلتفرم در مقطعی امکان فعالیت کاربران ایرانی را فراهم کند، تغییر سیاست‌های نظارتی یا تحریمی می‌تواند وضعیت را در آینده تغییر دهد. از این منظر، کوینکس یک ریسک پلتفرمی را به یک مسئله ملموس برای معامله‌گران ایرانی تبدیل کرده است.

آیا بازار رمزارز ایران کوچک‌تر می‌شود؟

تعطیلی کوینکس الزاما به معنای کاهش تقاضای ایرانی‌ها برای رمزارز نیست. نیاز به دارایی‌های دیجیتال، استفاده از استیبل‌کوین‌ها و فعالیت در بازار جهانی همچنان وجود دارد اما ممکن است مسیر دسترسی تغییر کند.

در چنین شرایطی، معامله‌گران ممکن است به سمت صرافی‌های داخلی، کیف پول‌های شخصی، پلتفرم‌های غیرمتمرکز یا صرافی‌های خارجی دیگری حرکت کنند. هر کدام از این مسیرها نیز ریسک‌ها و محدودیت‌های خاص خود را دارند.

برای مثال، پلتفرم غیرمتمرکز الزاما به معنای حذف تمام ریسک‌ها نیست؛ ریسک قرارداد هوشمند، نقدشوندگی، خطای کاربر و حملات سایبری همچنان وجود دارد. صرافی داخلی نیز ریسک‌های خاص خود را دارد و انتخاب صرافی خارجی دیگر هم تضمین‌کننده دسترسی دائمی کاربران ایرانی نیست. بنابراین اتفاق کوینکس بیشتر از آنکه پایان یک مسیر باشد، تغییر صورت مسئله است.

بازار رمزارز وارد دوره سخت‌تری شده است

تعطیلی کوینکس در شرایطی اتفاق افتاده که صنعت رمزارز همزمان با چند فشار مواجه است؛ از کاهش فعالیت معاملاتی در برخی بخش‌های بازار گرفته تا افزایش هزینه‌های نظارتی و رقابت شدید میان صرافی‌ها و پلتفرم‌های جدید.

گزارش‌های منتشرشده درباره تعطیلی کوینکس نیز به کاهش فعالیت بازار، فشار هزینه‌ای و افزایش الزامات نظارتی اشاره کرده‌اند. در چنین فضایی، مدل کسب‌وکار صرافی‌های متمرکز بیش از گذشته به توانایی آن‌ها برای مدیریت ریسک‌های امنیتی، حقوقی و نظارتی وابسته شده است.

برای کاربران ایرانی، این مسئله یک لایه دیگر نیز دارد؛ هرچه استانداردهای احراز هویت و کنترل تراکنش‌ها سخت‌تر شود، فاصله میان قواعد جهانی بازار رمزارز و شرایط کاربران ایرانی بیشتر خواهد شد.

هشدار کوینکس برای معامله‌گران ایرانی

ماجرای کوینکس در نهایت یک پیام مشخص برای بازار رمزارز ایران دارد؛ ریسک معامله فقط نوسان قیمت بیت‌کوین و اتریوم نیست. ممکن است یک دارایی از نظر قیمتی سودده یا زیان‌ده باشد اما هم‌زمان دسترسی به همان دارایی در یک پلتفرم متمرکز با ریسک عملیاتی یا حقوقی مواجه شود.

به همین دلیل، معامله‌گران باید علاوه بر قیمت و تحلیل بازار، به عواملی مانند محل نگهداری دارایی، شرایط برداشت، مقررات احراز هویت، سابقه صرافی، وضعیت حقوقی پلتفرم و امکان دسترسی در کشور محل اقامت نیز توجه کنند.

کوینکس فعلا تا روز سه‌شنبه ۲۲ دسامبر فرصت برداشت را باز گذاشته و اعلام کرده دارایی کاربران دارای پشتوانه کامل است. بنابراین در مقطع فعلی، مسئله اصلی برای کاربران این صرافی، تعیین تکلیف به‌موقع دارایی‌ها و توجه دقیق به اطلاعیه‌های رسمی است، نه ایجاد موج هراس درباره از بین رفتن فوری سرمایه‌ها.

در نهایت، تعطیلی کوینکس را باید در چارچوب بزرگ‌تری دید؛ بازاری که از یک سو به سمت قانون‌مندتر شدن حرکت می‌کند و از سوی دیگر، کاربران کشورهای تحت تحریم را با محدودیت‌های بیشتری روبه‌رو می‌سازد. برای معامله‌گر ایرانی، این یعنی دوران اتکا به دسترسی همیشگی به یک صرافی خارجی بیش از گذشته در حال پایان یافتن است.