لبنان گره اصلی مذاکرات ایران و آمریکا

به گزارش نماد اقتصاد، آتش‌بس میان ایران و آمریکا در شرایطی به روز هفتاد و چهارم رسیده که لغو دیدار هیات‌های ایرانی و آمریکایی در سوئیس، بار دیگر ابهام‌ها درباره آینده مذاکرات را افزایش داده است. وزارت امور خارجه نیز اعلام کرده در صورت مهیا شدن شرایط لازم برای آغاز گفت‌وگوها، اطلاع‌رسانی خواهد شد.

سوئیس در مرکز توجه

در حالی که نگاه‌ها به سوئیس دوخته شده، خبرها از ورود یا اعزام هیات‌های مذاکره‌کننده و رایزنی‌های فشرده پشت‌پرده حکایت دارد. منابع مختلف از حضور چهره‌هایی چون جرد کوشنر و استیو ویتکاف در سوئیس خبر داده‌اند و گفته می‌شود جی‌دی ونس هم ممکن است در روزهای آینده به این روند بپیوندد.

هم‌زمان، مقام‌های آمریکایی تاکید کرده‌اند که واشنگتن قصد دارد به مذاکرات فرصت بدهد و می‌تواند آتش‌بس را حفظ کند. اما در سوی مقابل، مقام‌های ایرانی این روند را مشروط به اجرای واقعی تعهدات طرف مقابل می‌دانند و می‌گویند بدون پایبندی عملی، توافق نهایی معنایی نخواهد داشت.

تهران بر اجرای تعهدات پافشاری می‌کند

اسماعیل بقایی، سخنگوی هیئت مذاکره‌کننده، اعلام کرده سفر هیئت ایرانی به سوئیس برای پیگیری اجرای تعهدات طرف مقابل انجام می‌شود. او تاکید کرده ایران به تعهدات خود پایبند بوده، اما طرف مقابل در موضوع آتش‌بس لبنان به وظایفش عمل نکرده است.

بقایی همچنین هشدار داده اگر تعهدات طرف مقابل به سرعت اجرایی نشود، کل تفاهم با مشکل روبه‌رو خواهد شد. به گفته او، آغاز مذاکرات برای توافق نهایی تنها زمانی ممکن است که بندهای اولیه، از جمله بند مربوط به پایان جنگ در همه جبهه‌ها، اجرا شده باشد.

لبنان؛ گره اصلی بحران

در این میان، لبنان به مهم‌ترین نقطه اصطکاک در روند آتش‌بس تبدیل شده است. گزارش‌ها از ادامه حملات اسرائیل به جنوب لبنان و نقض مکرر آتش‌بس حکایت دارد؛ موضوعی که از نگاه ایران و متحدانش، می‌تواند کل مسیر توافق را تهدید کند.

رسانه‌های عربی و عبری نیز نوشته‌اند که تنش در لبنان مستقیماً بر سرنوشت مذاکرات ایران و آمریکا اثر گذاشته است. برخی تحلیلگران گفته‌اند تا زمانی که وضعیت لبنان روشن نشود، هیچ تضمین پایداری برای ادامه گفت‌وگوها وجود ندارد.

نقش پاکستان و قطر

در سطح منطقه‌ای، پاکستان همچنان یکی از بازیگران فعال در میانجی‌گری است. سفر وزیر کشور پاکستان به تهران در همین چارچوب ارزیابی می‌شود و مقام‌های پاکستانی گفته‌اند این سفر برای کمک به پیشبرد مذاکرات و رفع موانع انجام شده است.

هم‌زمان، خبرهایی از نقش قطر در روند میانجی‌گری منتشر شده و گزارش‌ها نشان می‌دهد که دوحه نیز در تماس با طرف‌های مختلف تلاش دارد مسیر دیپلماسی را باز نگه دارد. این تحرکات نشان می‌دهد که بحران، از سطح یک درگیری دوطرفه فراتر رفته و به پرونده‌ای منطقه‌ای تبدیل شده است.

واشنگتن، تل‌آویو و شکاف‌های تازه

در آمریکا و اسرائیل نیز اختلاف‌نظرها بیش از گذشته آشکار شده است. جی‌دی ونس صراحتاً گفته میان ترامپ و نتانیاهو درباره شیوه پایان دادن به جنگ با ایران اختلاف‌هایی وجود دارد. او همچنین تاکید کرده رهبران آمریکایی باید مراقب باشند که منافع ایالات متحده قربانی دستورکار دیگران نشود.

از سوی دیگر، رسانه‌های اسرائیلی از نگرانی شدید افکار عمومی این کشور خبر داده‌اند. برخی نظرسنجی‌ها نشان می‌دهد بخش بزرگی از اسرائیلی‌ها نسبت به آینده کشور بدبین شده‌اند و بخشی از این نگرانی را به توافق ایران و آمریکا و تغییر معادلات منطقه‌ای نسبت می‌دهند.

فشار افکار عمومی آمریکا

در داخل آمریکا نیز سیاست جنگی ترامپ با انتقاد روبه‌رو شده است. نظرسنجی آسوشیتدپرس نشان می‌دهد دو سوم آمریکایی‌ها از نحوه مدیریت جنگ با ایران ناراضی‌اند و بیش از نیمی از پاسخ‌دهندگان معتقدند اقدام نظامی علیه ایران از حد لازم فراتر رفته است.

این نارضایتی عمومی، همراه با انتقاد برخی سناتورهای جمهوری‌خواه، نشان می‌دهد که توافق یا آتش‌بس فعلی در فضای سیاسی آمریکا هم بدون چالش نیست. به همین دلیل، پرونده ایران فقط در میدان دیپلماسی و جنگ تعیین تکلیف نمی‌شود، بلکه در افکار عمومی و توازن داخلی قدرت هم در حال آزمون است.

در مجموع، روز هفتاد و چهارم آتش‌بس موقت بیش از آنکه نشانه آرامش باشد، تصویری از یک بحران ناپایدار را نشان می‌دهد. از یک‌سو تلاش برای آغاز دور تازه مذاکرات ادامه دارد و از سوی دیگر، تحولات لبنان، فشارهای اسرائیل، نقش میانجی‌ها و اختلافات در واشنگتن، آینده توافق را مبهم کرده است.