بازارهای بورس‌ میان امید به سود و فشار نرخ بهره

به گزارش نماد اقتصاد، بورس تهران امروز با رنگ سبز بسته شد، اما عددی که معامله‌گران چشم به آن دوخته بودند، هنوز روی تابلو ننشست. شاخص کل پس از جهشی ۱۸۷ هزار واحدی، کمتر از ۲۳ هزار واحد با مرز ۸ میلیون فاصله داشت؛ فاصله‌ای کوچک روی نمایشگر و پرسشی بزرگ برای روز بعد، آیا خریداران توان ادامه‌دادن این حرکت را دارند؟

آنچه معاملات سه‌شنبه ۱۴ مهر را قابل‌توجه می‌کند، فقط نزدیک‌شدن به یک عدد تازه نیست. سهام کوچک‌تر نیز همراه شرکت‌های بزرگ بالا رفتند و فرابورس از حرکت صعودی عقب نماند.

این همراهی، تصویر بازاری را نشان می‌دهد که تقاضا در بخش‌های مختلف آن تقویت شده است؛ هرچند برای قضاوت درباره ماندگاری این موج، سبزشدن یک روز کافی نیست.

در آن سوی بازارهای جهانی نیز کشمکشی مشابه جریان دارد. سهام فناوری، وال‌استریت را بالا می‌کشند و بخشی از بورس‌های آسیا و اروپا همراه شده‌اند، اما بازده بالای اوراق بدهی یادآوری می‌کند که پول همچنان گران است و سرمایه‌گذاران برای پذیرش ریسک، سود بیشتری می‌خواهند.

صعودی که از بزرگان بازار فراتر رفت

شاخص کل بورس تهران در پایان معاملات به ۷ میلیون و ۹۷۷ هزار واحد رسید و ۲٫۴ درصد رشد کرد. شاخص هم‌وزن نیز با افزایش ۲٫۳۳ درصدی بسته شد؛ نزدیکی این دو نرخ، مهم‌ترین نشانه معاملات امروز است.

وقتی شاخص کل رشد چشمگیری دارد، اما هم‌وزن عقب می‌ماند، می‌توان احتمال داد که چند شرکت بزرگ بیشتر بار صعود را به دوش کشیده‌اند. امروز فاصله این دو نماگر اندک بود. بنابراین، حرکت مثبت بازار به شرکت‌های بزرگ محدود نماند و سهام کوچک‌تر نیز در آن مشارکت داشتند.

این گستردگی از نظر تحلیلی اهمیت دارد؛ زیرا هرچه رشد قیمت‌ها میان شرکت‌های بیشتری توزیع شود، تصویر بازار کمتر به رفتار چند نماد وابسته خواهد بود. بااین‌حال، هنوز نمی‌توان از بازگشت پایدار اعتماد سخن گفت. اعتماد زمانی خود را نشان می‌دهد که خریداران در روزهای افزایش عرضه نیز در بازار بمانند.

مرز ۸ میلیون؛ هیجان تابلو یا آغاز مرحله‌ای تازه؟

شاخص کل اکنون فقط حدود ۰٫۲۹ درصد تا مرز ۸ میلیون فاصله دارد. چنین اعدادی برای معامله‌گران جذاب‌اند و می‌توانند توجه بیشتری به بازار جلب کنند، اما عبور از آن‌ها به‌خودی‌خود سود شرکت‌ها را افزایش نمی‌دهد.

رشد قیمت‌ها معمولا بخشی از سهامداران را به فروش و حفظ سود تشویق می‌کند. اگر تقاضا بتواند این عرضه را جذب کند، حرکت بازار پشتوانه محکم‌تری پیدا خواهد کرد؛ اگر خریدها فروکش کند، عبور از مرز تازه ممکن است کوتاه‌مدت باشد.

از این منظر، معاملات بعدی تنها رقابت برای ثبت یک عدد نیست؛ آزمونی برای سنجیدن قدرت خریداران در برابر فروشندگانی است که پس از رشد بازار، انگیزه بیشتری برای نقد کردن سهام دارند.

فلزات و پتروشیمی‌ها جلو افتادند؛ بانک و خودرو همراه شدند

در بخش قابل‌مشاهده تابلوی رسمی، فملی بیشترین تاثیر مثبت را بر شاخص کل داشت و فارس، تابان و فولاد نیز در میان نمادهای اثرگذار قرار گرفتند. حضور این شرکت‌ها نشان می‌دهد صنایع بزرگ و هلدینگ‌ها سهم مهمی در حرکت نماگر اصلی داشتند.

هم‌زمان، افزایش نزدیک به ۳ درصدی قیمت پایانی وبملت و خودرو در فهرست نمادهای پرتراکنش، از همراهی بخشی از سهام بانکی و خودرویی حکایت دارد. بنابراین، توجه معامله‌گران فقط در شرکت‌های معدنی و پتروشیمی متمرکز نبود.

اما برای توضیح علت این خریدها باید محتاط بود. تابلوی معاملات نشان می‌دهد چه اتفاقی افتاده، نه اینکه همه خریداران با چه انگیزه‌ای معامله کرده‌اند. نسبت‌دادن صعود امروز به یک خبر سیاسی، تغییر نرخ ارز یا انتظار تورمی، بدون شواهد تکمیلی، تحلیل را به حدس تبدیل می‌کند.

فرابورس نیز پشت سر تهران نماند

رشد ۲٫۲۹ درصدی شاخص کل فرابورس و افزایش مشابه شاخص هم‌وزن آن، تصویر مثبت امروز را کامل‌تر کرد. بازار اول و دوم فرابورس نیز هر دو صعود کردند؛ نشانه‌ای دیگر از اینکه حرکت خرید در یک بخش محدود محصور نبوده است.

نمای فشرده معاملات پایانی چنین بود:

با وجود این همراهی، یک بخش مهم از تصویر همچنان در دسترس نیست: جریان پول حقیقی و ارزش معاملات خرد. ارقام کل معاملات تابلو را نمی‌توان معادل خریدوفروش خرد سهام گرفت. بنابراین، رشد امروز از تقویت تقاضا خبر می‌دهد، اما به‌تنهایی میزان ورود سرمایه تازه را مشخص نمی‌کند.

وال‌استریت؛ فناوری جلوتر از بقیه حرکت می‌کند

در آمریکا، نزدک در پایان معاملات دوشنبه ۵ اکتبر با رشد ۱٫۰۵ درصدی رکورد تازه‌ای ثبت کرد؛ درحالی‌که S&P 500 حدود ۰٫۶۶ درصد و داوجونز تنها ۰٫۱۸ درصد افزایش یافتند. سهام فناوری، از جمله انویدیا و مایکروسافت، در این حرکت نقش داشتند.

این فاصله، جهت توجه سرمایه‌گذاران را نشان می‌دهد، انتظار از سودآوری شرکت‌های فناوری همچنان بالاست. از نظر تحلیلی، همین انتظار هم نیروی محرک بازار است و هم نقطه حساس آن؛ زیرا قیمت‌هایی که بر پایه سود آینده بالا می‌روند، به نتایج مالی آینده وابسته‌تر می‌شوند.

در مقابل، بازده اوراق ۱۰ساله خزانه‌داری آمریکا نزدیک ۵٫۳۲ درصد قرار داشت. چنین بازدهی برای بازار سهام رقیب ایجاد می‌کند و هزینه تأمین مالی شرکت‌ها را نیز بالا نگه می‌دارد. در نتیجه، شرکت‌ها برای توجیه قیمت سهام خود به عملکرد قوی‌تری نیاز دارند.

اروپا و آسیا؛ همراهی با صعود، با سرعت‌های متفاوت

در اروپا، شاخص STOXX 600 در معاملات صبح سه‌شنبه ۰٫۸ درصد رشد کرد و سهام سلامت از عوامل تقویت بازار بودند. بااین‌حال، افت ۰٫۸ درصدی بورس فرانسه در معاملات روز قبل نشان می‌دهد نگرانی‌های مالی دولت‌ها همچنان می‌تواند مسیر یک بازار را از دیگران جدا کند.

در آسیا نیز ژاپن و هنگ‌کنگ در مقطع گزارش صبح رویترز رشد داشتند، اما کره جنوبی عقب نشست. بورس‌های سرزمین اصلی چین هم به مناسبت تعطیلات ملی بسته بودند. بنابراین، تصویر جهان یک صعود یکدست نیست؛ هر بازار علاوه بر موج جهانی، تحت‌تأثیر شرایط داخلی خود حرکت می  کند.

برای بورس تهران، پیام این تحولات بیش از آنکه در رنگ شاخص‌های خارجی باشد، در قیمت کالاها و هزینه پول نهفته است. شرکت‌های فلزی و معدنی به تقاضای جهانی حساس‌اند و پتروشیمی‌ها و پالایشی‌ها به رابطه قیمت محصولات با هزینه خوراک. ازاین‌رو، رشد بورس‌های جهان لزوماً به معنای بهترشدن شرایط همه شرکت‌های ایرانی نیست.

تهران امروز نشانه روشنی از گستردگی تقاضا نشان داد. اکنون پرسش تعیین‌کننده این است که این تقاضا در مواجهه با عرضه‌های بعدی چقدر دوام می‌آورد؛ همان پرسشی که در بازارهای جهانی، با زبان سود شرکت‌ها و نرخ بهره مطرح می‌شود.

نمای کلی بازارهای جهانی