فولاد سنگان؛ تکمیل حلقه گندله‌سازی و تقویت امنیت زنجیره فولاد ایران

شرکت صنایع معدنی فولاد سنگان طی سال‌های اخیر با توسعه ظرفیت‌های تولیدی خود، به یکی از بازیگران مهم زنجیره فولاد کشور تبدیل شده است. ظرفیت سالانه ۱۰ میلیون تن کنسانتره و گندله این شرکت، جایگاه آن را در تامین خوراک واحدهای احیای مستقیم و فولادسازی پررنگ کرده است و از این منظر، عملکرد آن تنها به شاخص‌های تولیدی محدود نمی‌شود بلکه با پایداری فعالیت صنایع پایین‌دستی و زنجیره فولاد کشور نیز ارتباط مستقیم دارد.

گندله‌سازی؛ حلقه‌ای راهبردی در زنجیره فولاد

مدیرعامل شرکت صنایع معدنی فولاد سنگان با اشاره به سالروز بهره‌برداری از کارخانه گندله‌سازی این مجموعه، اظهار داشت: این مناسبت را نباید صرفا سالگرد راه‌اندازی یک واحد صنعتی دانست؛ چراکه این پروژه یکی از طرح‌های راهبردی برای تکمیل زنجیره فولاد در شرق کشور به شمار می‌رود.

به گفته رسولیان، با بهره‌برداری از این مجموعه، یکی از حلقه‌های مهم زنجیره فولاد در منطقه سنگان تکمیل شد و آثار اقتصادی آن در سطح منطقه و صنعت فولاد کشور قابل مشاهده است.

اهمیت گندله در این میان از آن جهت است که این محصول، خوراک اصلی واحدهای احیای مستقیم محسوب می‌شود. بنابراین هرگونه اختلال در تامین گندله می‌تواند به طور مستقیم بر تولید آهن اسفنجی و در ادامه فولادسازی اثر بگذارد. از این منظر، افزایش ظرفیت گندله‌سازی داخلی را باید بخشی از سیاست کاهش ریسک تامین و افزایش تاب‌آوری صنعت فولاد دانست.

حرکت از خودکفایی به امنیت تامین

رسولیان با اشاره به وضعیت تولید گندله در کشور، تکمیل ظرفیت‌های این بخش را یکی از دستاوردهای مهم صنعت فولاد ایران دانست. در سال‌هایی که ظرفیت گندله‌سازی کشور پاسخ‌گوی نیاز زنجیره فولاد نبود، کمبود این محصول به یکی از گلوگاه‌های تولید تبدیل شده و در مقاطعی نیز نیاز به واردات وجود داشت.

اکنون توسعه واحدهای بزرگ گندله‌سازی ازجمله فولاد سنگان، شرایط متفاوتی ایجاد کرده است. افزایش ظرفیت تولید داخلی علاوه بر تامین خوراک موردنیاز واحدهای احیای مستقیم، امکان مدیریت بهتر جریان مواد اولیه در زنجیره فولاد را فراهم می‌کند.

در چنین شرایطی، خودکفایی در گندله‌سازی را می‌توان از سطح یک دستاورد تولیدی فراتر برد و آن را بخشی از امنیت زنجیره تامین فولاد کشور دانست؛ هرچه وابستگی به منابع خارجی برای تامین مواد اولیه کاهش یابد، ریسک ناشی از نوسانات بازار جهانی، محدودیت‌های تجاری و تحریم‌ها نیز کمتر خواهد شد.

مزیت سنگان برای توسعه زنجیره فولاد

یکی از مهم‌ترین مزیت‌های شرکت صنایع معدنی فولاد سنگان، استقرار در منطقه سنگان و نزدیکی به ذخایر بزرگ سنگ‌آهن کشور است. این موقعیت جغرافیایی می‌تواند هزینه و ریسک تامین مواد اولیه را کاهش دهد و زمینه توسعه صنایع معدنی و فولادی در شرق کشور را فراهم کند.

رسولیان تاکید کرده است که نگاه شرکت صنایع معدنی فولاد سنگان تنها معطوف به تولید نیست و این شرکت تلاش دارد ظرفیت معدنی منطقه را به یک مزیت اقتصادی و اجتماعی برای شرق کشور تبدیل کند.

در واقع، توسعه زنجیره فولاد در منطقه‌ای مانند سنگان می‌تواند آثار گسترده‌تری از تولید یک محصول صنعتی داشته باشد. ایجاد اشتغال مستقیم و غیرمستقیم، توسعه خدمات و زیرساخت‌ها، افزایش فعالیت پیمانکاران و شرکت‌های خدماتی و ایجاد بازار برای صنایع پایین‌دستی، بخشی از اثرات اقتصادی چنین سرمایه‌گذاری‌هایی است.

از همین رو، شرکت صنایع معدنی فولاد سنگان می‌تواند نمونه‌ای از پیوند میان توسعه صنعتی، توسعه معدنی و توسعه منطقه‌ای باشد.

ناترازی انرژی همچنان تهدید زنجیره فولاد است

با وجود توسعه ظرفیت‌های معدنی و فولادی، این صنعت همچنان با مجموعه‌ای از چالش‌های ساختاری مواجه است. رسولیان ناترازی انرژی، محدودیت‌های حمل‌ونقل، ضعف زیرساخت‌های لجستیکی و تامین سنگ‌آهن را از مهم‌ترین مسائل پیش‌روی صنعت فولاد عنوان کرده است.

در میان این عوامل، انرژی طی سال‌های اخیر به یکی از جدی‌ترین ریسک‌های تولید فولاد تبدیل شده است. محدودیت برق و گاز می‌تواند تولید واحدهای مختلف زنجیره را تحت تاثیر قرار دهد و حتی در صورت برخورداری از ظرفیت کافی برای تولید کنسانتره و گندله، امکان بهره‌برداری کامل از ظرفیت‌های پایین‌دستی را محدود کند.

به همین دلیل، توسعه زیرساخت‌های انرژی و حمل‌ونقل در کنار سرمایه‌گذاری در واحدهای تولیدی، برای استفاده کامل از ظرفیت‌های معدنی کشور ضروری است.

صادرات؛ فرصت بعد از تامین نیاز داخلی

مدیرعامل شرکت صنایع معدنی فولاد سنگان با اشاره به ظرفیت صادرات محصولات زنجیره فولاد، تاکید کرده است که اولویت نخست این شرکت، تامین پایدار نیاز داخلی است و تولید مازاد می‌تواند در مسیر صادرات و ارزآوری برای کشور قرار گیرد.

ایران به دلیل برخورداری از ذخایر سنگ‌آهن، ظرفیت قابل توجه تولید کنسانتره و گندله و همچنین موقعیت جغرافیایی مناسب، از مزیت بالقوه‌ای برای حضور در بازارهای منطقه‌ای برخوردار است. با این حال، استفاده از این مزیت نیازمند رفع موانع زیرساختی و کاهش هزینه‌های لجستیکی است.

رسولیان نیز توسعه زیرساخت‌های ریلی، رفع موانع صادرات و افزایش بهره‌وری را از الزامات افزایش سهم ایران در بازارهای منطقه‌ای دانسته است.

در این چارچوب، صادرات برای شرکت صنایع معدنی فولاد سنگان تنها به معنای فروش محصول در بازار خارجی نیست بلکه می‌تواند به توسعه بازارهای هدف، افزایش درآمدهای ارزی و تقویت جایگاه محصولات ایرانی در بازار منطقه کمک کند.

فولاد سنگان و آینده زنجیره ارزش

آنچه امروز اهمیت شرکت صنایع معدنی فولاد سنگان را در صنعت فولاد کشور افزایش می‌دهد، صرفا حجم تولید نیست بلکه جایگاه این شرکت در نقطه اتصال ذخایر سنگ‌آهن سنگان با حلقه‌های بعدی زنجیره فولاد است. ظرفیت ۱۰ میلیون تنی کنسانتره و گندله می‌تواند نقش مهمی در کاهش ریسک تامین خوراک واحدهای احیای مستقیم و فولادسازی ایفا کند.

با این حال، تداوم این نقش به رفع چالش‌هایی مانند انرژی، حمل‌ونقل، زیرساخت و تامین پایدار سنگ‌آهن وابسته است. اگر توسعه زیرساخت‌ها همگام با افزایش ظرفیت تولید پیش برود، منطقه سنگان می‌تواند سهم بیشتری از ارزش افزوده زنجیره فولاد کشور را در شرق ایران ایجاد کند.