بر بازار سرمایه در نخستین روز معاملاتی هفته چه گذشت؟

به گزارش نماد اقتصاد، همزمان با رونق معاملات سهام، تازه‌ترین آمارها از بورس انرژی و بورس کالا نیز از تحرک بالای معاملات در بخش‌های نفت، فلزات و صنایع معدنی حکایت دارد؛ مجموعه‌ای از نشانه‌ها که می‌تواند از افزایش فعالیت در بخش‌های مختلف بازار سرمایه خبر دهد.

به گزارش خبرنگار اقتصادی، معاملات بورس تهران در صبح شنبه ۱۷ مرداد با برتری محسوس تقاضا بر عرضه آغاز شد و شاخص‌های اصلی بازار از همان دقایق ابتدایی در محدوده مثبت قرار گرفتند.

بر اساس داده‌های معاملاتی تا ساعت ۹:۴۸، شاخص کل بورس تهران با افزایش ۱۲۴ هزار و ۸۰ واحدی، معادل حدود ۲.۲۹ درصد، به سطح ۵ میلیون و ۵۳۱ هزار و ۹۸۲ واحد رسید و بار دیگر کانال مهم ۵.۵ میلیون واحدی را پس گرفت.

همزمان، شاخص هم‌وزن نیز بیش از ۲.۳ درصد افزایش یافت؛ موضوعی که اهمیت زیادی برای ارزیابی کیفیت رشد بازار دارد. افزایش همزمان شاخص کل و شاخص هم‌وزن نشان می‌دهد جریان تقاضا تنها در چند نماد بزرگ و شاخص‌ساز متمرکز نبوده و بخش قابل توجهی از سهام شرکت‌های کوچک و متوسط نیز از فضای مثبت بازار بهره‌مند شده‌اند.

ارزش بازار بورس تهران در این مقطع به حدود ۱۵۸ هزار و ۹۰۸ هزار میلیارد تومان رسید. همچنین ارزش معاملات ثبت‌شده تا این ساعت حدود ۸۳ هزار و ۱۱۸ میلیارد تومان و حجم معاملات حدود ۱۹.۲۶ میلیارد سهم اعلام شد.

فرابورس ایران نیز روز معاملاتی مثبتی را تجربه کرد و شاخص کل آن با افزایش یک هزار و ۱۲۵ واحدی به سطح ۴۴ هزار و ۹۹۷ واحد رسید. ارزش بازار اول و دوم فرابورس نیز حدود ۲۳ هزار و ۶۹۷ هزار میلیارد تومان و ارزش بازار پایه حدود ۵ هزار و ۱۹۰ هزار میلیارد تومان گزارش شد.

چرا عبور شاخص از ۵.۵ میلیون واحد مهم است؟

از منظر تکنیکال، محدوده ۵.۵ میلیون واحد را می‌توان یکی از سطوح مهم روانی و تکنیکی شاخص کل بورس تهران دانست. بازگشت شاخص به بالای این سطح، آن هم با رشد همزمان شاخص هم‌وزن، می‌تواند در کوتاه‌مدت انتظارات فعالان بازار را نسبت به ادامه روند صعودی تقویت کند.

نکته مهم‌تر آن است که افزایش شاخص کل همراه با رشد شاخص هم‌وزن اتفاق افتاده است. در بسیاری از دوره‌های صعودی بازار، بخش عمده رشد شاخص کل ممکن است ناشی از افزایش قیمت تعداد محدودی از نمادهای بزرگ باشد؛ اما رشد بیش از ۲ درصدی شاخص هم‌وزن نشان می‌دهد دامنه تقاضا در معاملات امروز گسترده‌تر بوده است.

با این حال، داده‌های اعلام‌شده مربوط به دقایق ابتدایی معاملات است و هنوز نمی‌توان درباره تثبیت روند صعودی قضاوت قطعی داشت.

برای تأیید قدرت حرکت فعلی بازار، سه عامل از اهمیت بیشتری برخوردار است؛ نخست، تثبیت شاخص کل در بالای سطح ۵.۵ میلیون واحد، دوم، ادامه حرکت مثبت شاخص هم‌وزن و سوم، حفظ حجم و ارزش بالای معاملات تا پایان جلسه.

در صورتی که این سه عامل همزمان حفظ شوند، احتمال حرکت شاخص به سمت سطوح بالاتر افزایش خواهد یافت. در مقابل، افزایش فشار فروش و بازگشت شاخص به زیر ۵.۵ میلیون واحد می‌تواند این سطح را دوباره به یک مقاومت کوتاه‌مدت تبدیل کند.

بورس انرژی؛ ۲ هزار کد خارجی در انتظار توسعه تجارت نفت

همزمان با فضای مثبت بورس تهران، تازه‌ترین اظهارات مدیرعامل بورس انرژی ایران نیز از آمادگی این بازار برای توسعه معاملات نفت، میعانات گازی و سایر محصولات هیدروکربنی حکایت دارد.

محمد نظیفی، مدیرعامل بورس انرژی، اعلام کرده است در حال حاضر نزدیک به ۲ هزار کد فعال خارجی در این بازار وجود دارد و زیرساخت‌های مقرراتی، فناوری و عملیاتی برای توسعه حضور معامله‌گران بین‌المللی فراهم شده است.

به گفته او، حجم معاملات محصولات هیدروکربنی بیش از هر چیز به میزان تولید این محصولات در کشور وابسته است. تحریم‌ها طی سال‌های گذشته نه‌تنها تجارت نفت و فرآورده‌ها، بلکه سطح تولید را نیز تحت تأثیر قرار داده‌اند و در سال ۱۴۰۴ رشد قابل توجهی در مجموع تولید هیدروکربنی کشور به ثبت نرسید.

در مقابل، مصرف داخلی فرآورده‌های مهمی نظیر بنزین و نفت‌گاز افزایش یافته و حتی در مقاطعی نیاز به واردات ایجاد کرده است. این گروه از فرآورده‌های اساسی به دلیل نظام قیمت‌گذاری دولتی خارج از سازوکار بورس انرژی معامله می‌شوند.

مدیرعامل بورس انرژی معتقد است در صورت کاهش محدودیت‌های تجاری و رفع تحریم‌ها، نخستین اثر احتمالی می‌تواند افزایش تولید هیدروکربن در کشور باشد؛ اتفاقی که به طور مستقیم ظرفیت عرضه و معاملات در بورس انرژی را افزایش خواهد داد.

در حال حاضر سالانه حدود ۱۰ میلیون تن محصول هیدروکربنی در بورس انرژی معامله می‌شود و افزایش تولید می‌تواند این رقم را به شکل محسوسی بالا ببرد.

رینگ بین‌الملل؛ موتور اصلی بورس انرژی

یکی از نکات قابل توجه در آمارهای بورس انرژی، سهم بالای رینگ بین‌الملل از ارزش معاملات این بازار است.

بر اساس اظهارات مدیرعامل بورس انرژی، حدود ۷۰ درصد ارزش معاملات این بورس در رینگ بین‌الملل انجام می‌شود؛ رقمی که نشان می‌دهد بخش صادراتی و معاملات برون‌مرزی جایگاه مهمی در ساختار این بازار پیدا کرده است.

وجود نزدیک به ۲ هزار کد فعال خارجی نیز ظرفیت قابل توجهی برای توسعه معاملات ایجاد کرده است. در صورتی که موانع ناشی از تحریم‌ها کاهش یابد، استفاده از سازوکار رسمی و شفاف بورس انرژی برای خریدوفروش نفت خام، میعانات گازی و فرآورده‌های هیدروکربنی می‌تواند جذابیت بیشتری برای معامله‌گران خارجی پیدا کند.

بورس انرژی پیش از این انواع معاملات فیزیکی، سلف و گواهی سپرده را تجربه کرده و از نظر فنی و مقرراتی ظرفیت لازم برای افزایش حجم معاملات را در اختیار دارد.

از این منظر، تغییر شرایط تجارت خارجی می‌تواند بورس انرژی را به یکی از بازارهایی تبدیل کند که سریع‌تر از سایر بخش‌های بازار سرمایه از افزایش صادرات و تولید نفت و فرآورده‌ها اثر می‌پذیرد.

بورس کالا؛ معامله نزدیک به ۳ میلیون تن محصول در یک هفته

در سوی دیگر بازار سرمایه، آمار معاملات بازار فیزیکی بورس کالای ایران نیز از حجم قابل توجه دادوستدها حکایت دارد.

در هفته منتهی به ۱۶ مرداد، حدود ۲ میلیون و ۹۴۹ هزار تن انواع کالا و محصول به ارزش بیش از ۱۰۹.۹ هزار میلیارد تومان در بازار فیزیکی بورس کالا معامله شد.

نکته قابل توجه اینکه تنها ۱۰ شرکت برتر بازار بیش از ۵۱.۸ هزار میلیارد تومان فروش ثبت کردند؛ به عبارت دیگر، نزدیک به نیمی از ارزش معاملات این بازار در اختیار ۱۰ عرضه‌کننده بزرگ بوده است.

در صدر این فهرست، شرکت ملی صنایع مس ایران قرار گرفت که با فروش ۳۵ هزار و ۶۹۳ تن انواع مس، سیم و مفتول مسی، اسید سولفوریک و اکسید مولیبدن، حدود ۲۳.۵ هزار میلیارد تومان معامله ثبت کرد.

فاصله قابل توجه شرکت ملی مس با سایر شرکت‌ها، نشان‌دهنده سهم بالای محصولات مسی در ارزش معاملات هفته گذشته بورس کالا است.

پالایشی‌ها و فولادی‌ها در جمع پرمعامله‌ترین شرکت‌ها

پالایش نفت بندرعباس با فروش ۷۰ هزار تن لوب‌کات سنگین و وکیوم‌باتوم به ارزش حدود ۳ هزار و ۸۹۰ میلیارد تومان در رتبه دوم قرار گرفت.

فولاد خوزستان نیز با فروش ۵۸ هزار تن تختال، بلوم و بیلت فولادی به ارزش ۳ هزار و ۸۵۱ میلیارد تومان رتبه سوم را به خود اختصاص داد.

معدنی و صنعتی چادرملو با معامله بیش از ۲۲۱ هزار تن گندله، کنسانتره سنگ‌آهن، بلوم، بیلت فولادی و آرگون به ارزش حدود ۳ هزار و ۷۸۱ میلیارد تومان چهارمین شرکت بزرگ هفته از نظر ارزش فروش بود.

پالایش نفت اصفهان نیز با فروش حدود ۵۹ هزار تن گوگرد، لوب‌کات سبک و وکیوم‌باتوم و ارزش معاملاتی در محدوده بیش از ۳ هزار میلیارد تومان در جایگاه پنجم قرار گرفت.

معدنی و صنعتی گل‌گهر با معامله ۲۳۰ هزار تن کنسانتره و گندله سنگ‌آهن به ارزش ۳ هزار و ۱۸۰ میلیارد تومان، پالایش نفت تهران با بیش از ۵۱ هزار تن محصول به ارزش حدود ۳ هزار و ۷۴ میلیارد تومان و صنایع تولیدی دنیای مس کاشان با فروش یک هزار و ۳۶۰ تن سیم و مفتول مسی به ارزش ۲ هزار و ۹۶۸ میلیارد تومان در رتبه‌های بعدی قرار گرفتند.

فولاد غدیر نی‌ریز نیز با معامله ۴۰ هزار تن بلوم و بیلت فولادی به ارزش ۲ هزار و ۷۲۲ میلیارد تومان نهم شد و پتروشیمی مارون با فروش بیش از ۱۰ هزار تن مواد پلیمری و شیمیایی به ارزش حدود یک هزار و ۵۳۹ میلیارد تومان در رتبه دهم قرار گرفت.

سه سیگنال از بازار سرمایه

ترکیب آمارهای بورس تهران، بورس انرژی و بورس کالا تصویری فراتر از رشد روزانه شاخص سهام ارائه می‌دهد.

در بورس تهران، قدرت گرفتن همزمان شاخص کل و هم‌وزن نشان‌دهنده گسترش تقاضا در بخش بزرگی از بازار است. در بورس کالا، فروش بیش از ۱۰۹ هزار میلیارد تومانی انواع محصولات صنعتی، معدنی، فلزی و پالایشی از تداوم گردش بالای نقدینگی در بازار فیزیکی حکایت دارد و در بورس انرژی نیز سهم ۷۰ درصدی رینگ بین‌الملل و فعالیت نزدیک به ۲ هزار کد خارجی، ظرفیت این بازار برای توسعه تجارت انرژی را برجسته کرده است.

از نظر ترکیب صنایع نیز فلزات اساسی، معدنی‌ها، فولادی‌ها و پالایشگاه‌ها در میان بازیگران اصلی معاملات بورس کالا قرار دارند؛ صنایعی که بخش مهمی از آنها همزمان وزن قابل توجهی در بورس تهران دارند.

به همین دلیل، تحولات قیمت‌های جهانی کالاها، شرایط صادرات، نرخ ارز و سیاست‌های مرتبط با تجارت نفت و محصولات صنعتی می‌تواند در ادامه مسیر بازار سهام نیز اثرگذار باشد.

آیا روند صعودی بورس ادامه دارد؟

آغاز قدرتمند معاملات شنبه را می‌توان سیگنالی مثبت برای بازار دانست، اما عبور از یک مقاومت مهم در دقایق ابتدایی معاملات به تنهایی برای تأیید آغاز یک موج صعودی جدید کافی نیست.

مهم‌ترین آزمون بورس در کوتاه‌مدت، حفظ شاخص کل در بالای محدوده ۵.۵ میلیون واحد و جلوگیری از تبدیل تقاضای ابتدایی به فشار فروش در نیمه دوم معاملات است.

اگر ارزش معاملات در سطح بالا باقی بماند، شاخص هم‌وزن به حرکت مثبت خود ادامه دهد و بخش بزرگی از نمادها بتوانند رشد قیمت را حفظ کنند، اعتبار حرکت صعودی بازار بیشتر خواهد شد.

در کنار آن، تحولات بورس انرژی و حجم بالای معاملات بورس کالا نشان می‌دهد فعالان بازار باید علاوه بر نوسانات روزانه شاخص، روند فروش شرکت‌های بزرگ کالایی، وضعیت صادرات، بازار جهانی فلزات و انرژی و تحولات مرتبط با تجارت خارجی کشور را نیز زیر نظر داشته باشند.

در مجموع، بازار سرمایه هفته را با نشانه‌های مثبتی آغاز کرده است؛ اما آزمون اصلی نه عبور لحظه‌ای از ۵.۵ میلیون واحد، بلکه تثبیت در این محدوده و تبدیل رشد شاخص به یک روند پایدار و فراگیر خواهد بود.