چین شفافیت در سیاست‌گذاری را به زنجیره روغن پالم می‌آورد

به گزارش نماد اقتصاد، روغن پالم یکی از پرمصرف‌ترین روغن‌های گیاهی جهان به شمار می‌رود و در تولید طیف گسترده‌ای از محصولات غذایی، لوازم آرایشی و بهداشتی، مواد شوینده و سوخت‌های زیستی مورد استفاده قرار می‌گیرد. از این محصول به دلیل بهره‌وری بالای تولید، در مقایسه با محصولاتی نظیر سویا، از هر هکتار زمین میزان روغن بیشتری تولید می‌شود؛ با این حال، توسعه مزارع نخل روغنی طی سال‌های گذشته همواره با پیامدهایی همچون جنگل‌زدایی، تخریب تالاب‌های توربی، کاهش تنوع زیستی و افزایش انتشار گازهای گلخانه‌ای همراه بوده است.

نتایج یک پژوهش جدید نشان می‌دهد که روغن پالم می‌تواند در تحقق اهداف جهانی مقابله با تغییرات اقلیمی نقش‌آفرین باشد اما این امر تنها زمانی محقق خواهد شد که توسعه مزارع جدید بدون تخریب جنگل‌های طبیعی و اراضی توربی صورت گیرد. پژوهشگران همچنین بر این باورند که دستیابی به چنین هدفی مستلزم استقرار نظام‌های نظارتی کارآمد، حکمرانی موثر و بهره‌گیری از فناوری‌هایی است که امکان استفاده گسترده و مقرون‌به‌صرفه از آن‌ها وجود داشته باشد.

نقش تعیین‌کننده چین در تغییر زنجیره تامین

ژیهوا مو، پژوهشگر دانشگاه «Qinghai» و آزمایشگاه صنعت بذر «Hainan» تاکید کرد که چین علاوه بر جایگاه خود به عنوان یکی از بزرگ‌ترین بازارهای مصرف روغن پالم، از ظرفیت قابل‌توجهی برای هدایت زنجیره تامین جهانی این محصول برخوردار است.

به گفته وی، ارتقا استانداردهای خرید، افزایش قابلیت رصد محصولات، بهبود نظام محاسبه انتشار کربن و گسترش همکاری‌های فناورانه می‌تواند تولیدکنندگان را به سمت تولید روغن پالم شفاف‌تر، کارآمدتر از نظر مصرف منابع و سازگارتر با اهداف اقلیمی سوق دهد.

اهمیت این موضوع از آنجا ناشی می‌شود که چین پس از هند، دومین واردکننده بزرگ روغن پالم در جهان محسوب می‌شود و بخش عمده نیاز خود را از اندونزی و مالزی تامین می‌کند. روغن پالم به طور گسترده در تولید انواع مواد غذایی از جمله نودل‌های فوری، محصولات نانی، تنقلات و همچنین محصولات آرایشی و بسیاری از کالاهای صنعتی مورد استفاده قرار می‌گیرد؛ از این‌رو، هرگونه تغییر در سیاست‌های خرید این کشور می‌تواند بر شیوه تولید در مزارع کشورهای صادرکننده نیز تاثیرگذار باشد.

خلا سیاست‌های اقلیمی

چین برنامه‌ریزی کرده که پیش از سال ۲۰۳۰ انتشار کربن خود را به اوج رسانده و پیش از سال ۲۰۶۰ به برایند انتشار کربن صفر دست یابد؛ اهدافی که طی سال‌های اخیر بخش مهمی از سیاست‌گذاری‌های داخلی این کشور را تحت تاثیر قرار داده است.

با این وجود، بررسی انجام‌شده نشان می‌دهد که سیاست‌های اقلیمی چین عمدتا بر انتشار گازهای گلخانه‌ای در داخل مرزهای این کشور متمرکز است و توجه چندانی به انتشار کربن ناشی از تولید کالاهای وارداتی در کشورهای مبدا، از جمله اندونزی و مالزی، ندارد. روغن پالم یکی از مهم‌ترین محصولاتی است که در این خلا سیاستی قرار گرفته است.

این وضعیت موجب شده چین هنوز چارچوب واحد و الزام‌آوری برای واردات پایدار روغن پالم تدوین نکند. علاوه بر آن، گواهی‌های پایداری تنها بخش محدودی از بازار را پوشش می‌دهند، راستی‌آزمایی ادعاهای مطرح‌شده در زنجیره تامین با دشواری همراه است و هزینه‌های انطباق با این الزامات، بسیاری از تولیدکنندگان کوچک را از حضور در بازار بازمی‌دارد.

پژوهشگران همچنین خاطرنشان کردند که روش‌های متداول محاسبه انتشار کربن، در بسیاری از موارد، انتشار ناشی از تغییر کاربری اراضی در خارج از مرزهای چین را در نظر نمی‌گیرند؛ موضوعی که سبب می‌شود بخش قابل‌توجهی از کربن تولیدی واقعی روغن پالم در محاسبات رسمی منعکس نشود.

فناوری در خدمت شفافیت

بر اساس نتایج این پژوهش، توسعه نظام‌های صدور گواهی، خرید مواد اولیه سبز، تامین مواد خام با هدف جلوگیری از جنگل‌زدایی و تقویت سامانه‌های رصد دیجیتال از مهم‌ترین اقداماتی است که می‌تواند شفافیت زنجیره تامین روغن پالم را افزایش دهد.

محققان بر این باورند که تلفیق فناوری‌هایی مانند پایش ماهواره‌ای، ثبت اطلاعات مبتنی بر بلاک‌چین و داده‌های زنجیره تامین، امکان ردیابی مسیر روغن پالم را از مزرعه تا محصول نهایی فراهم می‌کند.

با این حال، آن‌ها تاکید کردند که فناوری به‌تنهایی پاسخگوی این چالش نخواهد بود؛ چراکه در نبود استانداردهای یکپارچه، نظام‌های مستقل راستی‌آزمایی و سازوکارهای اجرایی موثر، حتی پیشرفته‌ترین سامانه‌های رصد نیز صرفا به تولید داده‌هایی منجر می‌شوند که الزام عملی برای استفاده از آن‌ها وجود ندارد.

فرصت نهفته در پسماندهای روغن پالم

بخش دیگری از این پژوهش به ظرفیت‌های اقتصادی و زیست‌محیطی پسماندهای حاصل از تولید روغن پالم اختصاص دارد. بر این اساس، خوشه‌های خالی میوه، پوسته هسته نخل، الیاف باقی‌مانده و پساب کارخانه‌های فرآوری می‌توانند به جای تبدیل شدن به ضایعات، برای تولید برق، بیوگاز، سوخت‌های زیستی، بیوچار (نوعی زغال یا کربن فعال) و سایر محصولات ارزشمند مورد استفاده قرار گیرند.

در میان گزینه‌های موجود، فناوری‌های بازیابی زیست‌توده و جمع‌آوری گاز متان به عنوان عملی‌ترین راهکارهای کوتاه‌مدت معرفی شده‌اند؛ زیرا این فناوری‌ها از مرحله آزمایش عبور کرده و قابلیت بهره‌برداری تجاری دارند.

محل کشت، عامل تعیین‌کننده

پژوهش حاضر همچنین این فرضیه را مورد بررسی قرار داده که آیا مزارع نخل روغنی می‌توانند به عنوان مخزن جذب کربن عمل کنند یا امکان چنین کاری از طریق توسعه این مزارع وجود ندارد.

بررسی‌ها نشان می‌دهد اگرچه درختان نخل روغنی به دلیل رشد سریع، کربن قابل‌توجهی را در تنه، برگ‌ها، ریشه و خاک ذخیره می‌کنند اما اثر نهایی آن‌ها بر اقلیم به وضعیت پیشین زمین وابسته است.

چنانچه این مزارع در اراضی تخریب‌شده احداث شوند، می‌توانند ظرفیت ذخیره کربن را افزایش دهند؛ اما جایگزینی جنگل‌های استوایی یا خشکاندن اراضی توربی برای توسعه مزارع جدید، حجم کربن وسیعی تولیدی کرده که جبران آن ممکن است دهه‌ها به طول بینجامد و حتی در برخی موارد هرگز به طور کامل محقق نشود.

مسیر دشوار پایداری

پژوهشگران در پایان سه اولویت اصلی تدوین مقررات سخت‌گیرانه‌تر برای واردات و رصد این محصول، استقرار نظام‌های جامع محاسبه انتشار کربن در سراسر زنجیره تامین جهانی و سرمایه‌گذاری مستمر در فناوری‌های اثبات‌شده‌ای مانند بازیابی متان، تبدیل پسماندها به محصولات ارزشمند و توسعه سامانه‌های پایش را برای حرکت به سمت تولید پایدار روغن پالم مطرح کرده‌اند.

به اعتقاد محققان، پایداری صنعت روغن پالم با اجرای یک راهکار واحد محقق نخواهد شد و دستیابی به این هدف مستلزم همکاری هماهنگ دولت‌ها، شرکت‌ها، نهادهای مالی، تولیدکنندگان و مصرف‌کنندگان است. در چنین شرایطی، اهداف دوگانه برایند انتشار کربن صفر چین می‌تواند به اهرمی اثرگذار برای تغییر استانداردهای جهانی این صنعت تبدیل شود اما تحقق این ظرفیت در گرو استقرار سازوکارهای موثر نظارتی و پاسخگویی در سراسر زنجیره تامین خواهد بود.