به گزارش نماد اقتصاد، سخنان تازه اسماعیل بقایی را میتوان یکی از صریحترین مواضع دیپلماتیک تهران در هفتههای اخیر دانست؛ اظهاراتی که همزمان چند پیام روشن برای منطقه، آمریکا و روند مذاکرات در بر داشت. از هشدار به کشورهای همسایه درباره تبعات همکاری امنیتی با بازیگران فرامنطقهای گرفته تا تاکید دوباره بر غیرقابل مذاکره بودن حق غنیسازی ایران؛ مجموعه مواضعی که نشان میدهد تهران در عین باز نگه داشتن مسیر گفتگو، تلاش دارد خطوط قرمز خود را نیز با صراحت بیشتری ترسیم کند. سخنگوی وزارت امور خارجه جمهوری اسلامی ایران در نشست خبری هفتگی خود با اشاره به تحولات اخیر منطقه، خطاب به کشورهای همسایه بهویژه امارات متحده عربی تأکید کرد که امنیت منطقه از مسیر همکاری میان کشورهای منطقه حاصل میشود، نه از طریق حضور نظامی آمریکا و اسرائیل.
بقایی با بیان اینکه ایران هیچگونه خصومتی با کشورهای همسایه ندارد، گفت کشورهای منطقه باید نسبت به «دسیسههای طرفهای خارجی» هوشیار باشند؛ طرفهایی که به گفته او به دنبال تعمیق شکاف و بیثباتی در منطقه هستند. او همچنین تصریح کرد که تهران از برخی کشورهای منطقه به دلیل در اختیار گذاشتن خاک و امکانات خود به «طرفهای متجاوز» گلایهمند است.
حضور نظامی خارجی در خلیج فارس، عامل عدم ثبات در منطقه
اظهارات سخنگوی وزارت خارجه را میتوان ادامه همان رویکردی دانست که طی سالهای اخیر از سوی ایران بارها مطرح شده؛ ایدهای مبتنی بر اینکه ترتیبات امنیتی خلیج فارس باید بدون مداخله بازیگران فرامنطقهای شکل بگیرد. با این حال، لحن بقایی در قبال برخی کشورهای منطقه، بهویژه پس از تحولات امنیتی ماههای اخیر، صریحتر از گذشته به نظر میرسید.
او هشدار داد که حضور نظامی آمریکا و همچنین همکاری امنیتی با رژیم صهیونیستی نه تنها به افزایش امنیت منجر نمیشود بلکه میتواند ثبات اقتصادی و روند توسعه کشورهای منطقه را نیز با تهدید مواجه کند.
این بخش از سخنان بقایی را میتوان تلاشی برای ارسال یک پیام بازدارنده به همسایگان جنوبی ایران ارزیابی کرد؛ پیامی که همزمان بر هزینههای امنیتی و اقتصادی تنش در منطقه تأکید دارد. در واقع تهران تلاش میکند این گزاره را برجسته کند که افزایش حضور نظامی خارجی در خلیج فارس، نه عامل ثبات بلکه محرک ناامنیهای جدید خواهد بود.
مذاکرات ادامه دارد؛ اما «حق غنیسازی» محل چانهزنی نیست
بخش دیگری از سخنان سخنگوی وزارت خارجه به روند مذاکرات و تماسهای غیرمستقیم میان ایران و آمریکا اختصاص داشت. بقایی اعلام کرد که روند گفتگوها متوقف نشده و همچنان از طریق میانجی گری پاکستانی ادامه دارد.
او توضیح داد که پس از ارائه دیدگاههای ایران، مجموعهای از پیشنهادات و نکات اصلاحی از سوی میانجی پاکستانی به تهران منتقل شده و پاسخهای ایران نیز مجدداً به طرف آمریکایی منعکس شده است.
با این حال، مهمترین بخش این اظهارات، تأکید دوباره بر مسئله غنیسازی بود؛ موضوعی که همچنان اصلیترین نقطه اختلاف در مذاکرات محسوب میشود. بقایی تصریح کرد که حق ایران برای غنیسازی بر اساس پیمان منع گسترش سلاحهای هستهای به رسمیت شناخته شده و اساساً موضوعی نیست که تهران بخواهد درباره آن مذاکره یا مصالحه کند.
این موضعگیری نشان میدهد تهران تلاش دارد ضمن حفظ مسیر دیپلماسی، از هماکنون محدوده توافق احتمالی را مشخص کند. در واقع، ایران میخواهد این پیام را منتقل کند که مذاکرات ممکن است درباره سطح، چارچوب یا نظارتها ادامه یابد، اما اصل حق غنیسازی خارج از حوزه چانهزنی است.
داراییهای بلوکهشده؛ مطالبه قطعی ایران
بقایی همچنین در پاسخ به برخی گمانهزنیها درباره آزادسازی داراییهای بلوکهشده ایران تأکید کرد که این موضوع نه امتیازی از سوی طرف مقابل، بلکه مطالبه قطعی ایران است.
او گفت رفع تحریمها و آزادسازی اموال مسدودشده ایران، از محورهای ثابت مذاکرات بوده و تهران این موضوع را با جدیت دنبال میکند.
این موضع در شرایطی مطرح میشود که طی ماههای اخیر، بارها اخبار و گمانههایی درباره توافقهای محدود مالی یا آزادسازی بخشی از منابع ارزی ایران منتشر شده بود. سخنان سخنگوی وزارت خارجه اما نشان میدهد تهران همچنان تلاش دارد از تبدیل این موضوع به یک «امتیاز سیاسی» برای طرف مقابل جلوگیری کند و آن را در چارچوب حقوق اقتصادی ایران تعریف کند.
«هم مذاکره، هم آمادگی»؛ تهران چه پیامی مخابره کرد
شاید مهمترین ویژگی نشست خبری بقایی، ترکیب همزمان ادبیات دیپلماتیک و بازدارنده بود؛ ترکیبی که در سالهای اخیر به یکی از مولفههای ثابت سیاست خارجی ایران تبدیل شده است.
0 دیدگاه