قوانین صادرات فولاد ایران سخت تر از دوران جنگ است

به گزارش نماداقتصاد، در پنل تخصصی «چشم‌انداز معدن و سنگ‌آهن؛ فرصت‌ها، تهدیدها و راهکارها» در پانزدهمین همایش و نمایشگاه صنعت فولاد و سنگ‌آهن ایران بهرام سبحانی، رئیس انجمن تولیدکنندگان فولاد ایران، با اشاره به چالش‌های ساختاری و مدیریتی بخش فولاد، وضعیت صنعت فولاد کشور را بسیار نامطلوب توصیف کرد و به ضرورت اصلاحات اساسی تاکید نمود.
سبحانی در این نشست تخصصی با اشاره به ظرفیت‌های بالقوه صنعت فولاد گفت که در فروردین ۱۴۰۳ با وجود محدودیت‌ها، ظرفیت تولید ماهانه فولاد معادل ۳ میلیون و ۴۰۰ هزار تن بوده که اگر این عدد را در ۱۲ ماه ضرب کنیم، پتانسیل تولید سالانه حدود ۴۰ میلیون تن حاصل می‌شود. وی افزود که در حال حاضر بیش از ۵۰ میلیون تن ظرفیت عملیاتی در این صنعت وجود دارد، اما نبود مدیریت واحد و متولی مشخص برای بهره‌برداری و کنترل این حجم تولید، بزرگ‌ترین معضل بخش فولاد است.
مشکلات اساسی بخش انرژی و تاثیر آن بر فولادسازی
رئیس انجمن فولاد با انتقاد جدی از وضعیت تامین انرژی تاکید کرد: «بهره‌برداری واقعی از ظرفیت صنعت فولاد به دلیل کمبود انرژی و موانع ساختاری بسیار پایین‌تر از حد انتظار است. صنایع فولاد برای ادامه فعالیت نیازمند تأمین پایدار گاز و برق هستند، اما هیچ متولی مشخصی برای رفع این مشکل وجود ندارد.»
سبحانی افزود که در شرایط فعلی، سرمایه‌گذاران ناچارند برای تأمین انرژی به ساخت نیروگاه‌های کوچک روی بیاورند که این موضوع باعث افزایش هزینه‌های تولید و کاهش توجیه اقتصادی پروژه‌ها شده است.
چالش‌های پراکندگی و هزینه‌های بالای تولید
وی با اشاره به پراکندگی واحدهای فولادسازی و سرمایه‌گذاری‌های پراکنده گفت: «پراکنده بودن واحدها با مقیاس کوچک و پروژه‌هایی که بازده اقتصادی مناسبی ندارند، باعث بالا رفتن بهای تمام‌شده می‌شود. نمونه آن ساخت نیروگاه‌های کوچک پراکنده و واگذاری غیر اقتصادی میادین گازی است.»
او همچنین صدور مجوزهای فولادسازی جدید بدون وجود زیرساخت‌های لازم و حتی بدون مشاوره اقتصادی را غیرموجه خواند.
قوانین صادرات سخت‌تر از دوران جنگ
سبحانی با مقایسه شرایط اقتصادی کنونی با وضعیت جنگ اقتصادی گفت: «ما در یک جنگ اقتصادی هستیم اما هنوز قوانین و سیاست‌ها مانند دوران صلح اعمال می‌شوند، در برخی موارد حتی سختگیرانه‌تر شده‌اند.»
وی به مشکلات متعدد صادرات اشاره کرد که شامل تحریم‌ها، هزینه‌های بالای حمل مواد اولیه از معادن داخلی تا بندرعباس، الزام عرضه در بورس کالا پیش از صادرات و افزایش هزینه‌های حمل و نقل در مناطق ویژه اقتصادی مانند بندرعباس است.
فرآیند بورس کالا و کاهش انگیزه تولیدکنندگان
رئیس انجمن فولاد به انتقاد از سیستم عرضه محصولات فولادی در بورس کالا پرداخت و گفت: «صادرکنندگان باید محصول خود را ابتدا در بورس عرضه کنند و اگر خریداری نشد، با مجوزهای خاص و پیش‌پرداخت‌های سنگین بتوانند اقدام به صادرات کنند که این فرآیند انگیزه تولیدکنندگان را کاهش داده است.»
مشکلات ارزی، رانت و تعرفه‌های صادراتی
سبحانی دو نرخی بودن ارز صادراتی را منبع رانت و سوء‌استفاده دانست و عنوان کرد:«اختلاف نرخ رسمی و آزاد ارز باعث شده افرادی با کارت‌های بازرگانی یکبار مصرف، صادرات زیر قیمت واقعی انجام دهند.»
او افزود این وضع باعث کاهش صادرات رسمی و همچنین اعمال تعرفه‌های سنگین علیه کالاهای ایرانی در بازارهای هدف شده است، از جمله تعرفه ۱۲۰ دلاری عراق برای میلگرد وارداتی از ایران.
ضرورت اصلاحات راهبردی و توسعه زیرساخت‌ها
رئیس انجمن فولاد در بخش پایانی سخنان خود بر ضرورت نگاه راهبردی تاکید کرد و خاطرنشان ساخت: «اگر قرار است ظرفیت تولید فولاد کشور تا حدود ۶۳ میلیون تن طی دهه آینده افزایش یابد، باید به طور همزمان زیرساخت‌های انرژی توسعه یابد، به خصوص تأمین ۲۰ تا ۳۰ هزار مگاوات برق و گاز متناسب با نیاز صنعت فولاد.»
وی افزود بازار داخلی و صادراتی با بهبود کیفیت و هزینه‌ها توان جذب این ظرفیت‌ها را دارد، اما شرط اصلی آن اصلاح ساختار مدیریت، سیاست‌ها و قوانین تجارت خارجی است.