فولاد مبارکه، کارخانه‌ای که بازیافت را به ثروت تبدیل می‌کند

به گزارش نماداقتصاد، فولاد مبارکه، که به دلیل برخورداری از معادن سنگ‌آهن و گاز طبیعی از موقعیت ویژه‌ای برخوردار است، موفق گشته این فرصت‌ها را در کنار به‌کارگیری دانش و فناوری نوین، تبدیل به مزیت‌های اقتصادی و زیست‌ محیطی کند.

تکنولوژی‌های بازیافت فولاد در فولاد مبارکه
فولاد مبارکه با بهره‌گیری از فناوری کوره قوس الکتریکی (EAF) که ترکیب شارژ ۸۰ درصد آهن اسفنجی (DRI) و ۲۰ درصد قراضه فلزی است، یکی از پیشرفته‌ترین مدل‌های بازیافت فولاد را در ایران و منطقه پیاده کرده است.
این نسبت انتخاب شده، مبتنی بر منابع غنی و داخلی است که وابستگی به ضایعات خارجی را کاهش می‌دهد و از سوی دیگر به حفظ کیفیت فولاد تولیدی نیز کمک قابل توجهی می‌کند.
فرآیند ضایعات در فولاد مبارکه شامل مراحل دقیق جمع‌آوری، پرس، خردکردن، جداسازی مغناطیسی و حرارتی جهت جداسازی آلودگی‌ها است که اجازه می‌دهد قراضه‌ها به شکل کاملاً بهینه و با حداقل آلایندگی به چرخه تولید بازگردند.
یکی دیگر از فناوری‌های برجسته، بازیافت انرژی از دودکش‌های کوره‌ها است که حدود یک‌سوم انرژی حرارتی این کوره‌ها به شکلی نوآورانه گرفته شده و تبدیل به بخار می‌شود تا در نیروگاه‌های بخار مصرف گردد.
این فناوری که در قرارداد همکاری چندین میلیارد تومانی با شرکت مپنا اجرایی شده، نمونه‌ای از تلاش فولاد مبارکه برای بازیافت انرژی است که ضمن کاهش هزینه‌ها، از هدررفت انرژی جلوگیری می‌کند و اثرات زیست‌محیطی تولید را به حداقل می‌رساند.
همچنین در بخش بازیافت پسماندهای غیر فلزی مانند سرباره، تبدیل آن به مواد اولیه پرمصرف ساختمانی نظیر سیمان و آسفالت، به کاهش زیان‌های محیط زیستی کمک شایانی شده است.

مزایای اقتصادی و زیست‌محیطی استفاده از فرآیندهای بازیافت فولاد
اقتصادی‌ترین مزیت اجرای چرخه بازیافت فولاد در فولاد مبارکه، صرفه‌جویی چشمگیر در مصرف انرژی است که به گفته کارشناسان به حدود ۷۵ درصد نسبت به تولید فولاد از سنگ‌آهن رسیده است.
این صرفه‌جویی منجر به کاهش هزینه‌های تمام‌شده تولید می‌شود که در نهایت جذب بازار و رقابت‌پذیری شرکت را افزایش می‌دهد. از نظر زیست‌محیطی، بازیافت هر کیلوگرم ضایعات فولادی موجب کاهش ۱.۵ کیلوگرم دی‌اکسیدکربن و کاهش چشمگیر مصرف ۱۳.۴ مگاژول انرژی می‌شود که اثرات مستقیم بر کاهش تغییرات اقلیمی و آلودگی هوا دارد.
علاوه بر کاهش مستقیماً هزینه‌های انرژی، استفاده مجدد از مواد بازیافتی باعث کاهش نیاز به استخراج منابع طبیعی می‌شود که فرآیندی پرمصرف و آسیب‌رسان به محیط زیست است؛ این موضوع ضمن حفظ منابع زیرزمینی، باعث کاهش آلودگی خاک و آب اطراف معادن شده که منافع عمیقی برای جامعه و اکوسیستم دارد. همچنین تجهیز فرایند بازیافت با فناوری‌های نوین سبب ارتقای کیفیت محصولات فولادی و طول عمر تجهیزات تولید شده می‌گردد که خود به کاهش هزینه‌های نگهداری و تعمیرات در چرخه تولید می‌انجامد.
از منظر اقتصادی کلان، این برنامه‌ها موجب افزایش اشتغال در حوزه‌های بازیافت، فناوری پاک و مدیریت پسماند شده‌اند و با کاهش واردات قراضه، تعادل در بازار مواد اولیه فولاد کشور را بهبود بخشیده‌اند. فولاد مبارکه همچنین با توسعه زنجیره تأمین سبز و کاهش ضایعات، گامی مؤثر در جهت تحقق اهداف توسعه پایدار و حمایت از اقتصاد مقاومتی برداشته است.

برنامه‌ها و استراتژی‌های فولاد مبارکه برای پیاده‌سازی اقتصاد چرخشی
فولاد مبارکه با تدوین نقشه راه جامع اقتصاد چرخشی، اهداف بلندمدت و کوتاه‌مدت خود را در ۷ محور کلیدی از جمله مدیریت پسماند، بازیافت انرژی، کاهش آلاینده‌ها، آب و انرژی دنبال می‌کند. این نقشه راه مشتمل بر بیش از ۶۰ پروژه کاربردی است که هر یک در جهت بهبود چرخه مصرف منابع و کاهش ضایعات طراحی شده‌اند.
یکی از ابتکارات مهم، ایجاد اطلس جامع پسماندها است که قابلیت تفکیک و دسته‌بندی بیش از ۹۵ درصد ضایعات تولیدی را فراهم کرده است. این اقدام تحقیقاتی، زمینه اجرای پروژه‌های تخصصی بازیافت و استفاده مجدد را به صورت علمی فراهم کرده تا نهایت ارزش افزوده از هر نوع ضایعه برداشته شود.
در بعد فرهنگ‌سازی، فولاد مبارکه کمپین‌های گسترده آموزشی و اطلاع‌رسانی را برای افزایش آگاهی و مشارکت کارکنان، مدیران و صنعتگران پیرامون اهمیت اقتصاد چرخشی برگزار کرده است. مشارکت فعالانه نیروی انسانی در کاهش ضایعات و تجدیدپذیری منابع، عاملی کلیدی در موفقیت پروژه‌های اجرا شده است
در حوزه انرژی، با بهره‌برداری از فناوری بازیافت حرارت دودکش‌ها و عقد قراردادهای بزرگ اقتصادی، تلاش دارد نیروگاه‌های تولید انرژی خود را به نوعی سیکل ترکیبی تبدیل کند که ضمن بازیافت انرژی حرارتی خروجی، سوخت مصرفی را کاهش دهد. این پروژه‌ها نه‌تنها از منظر کاهش هزینه‌های عملیاتی تاثیرگذارند، بلکه بار زیست‌محیطی تولید فولاد را نیز به شدت کاهش می‌دهند.
بر اساس این گزارش؛ فولاد مبارکه با رویکرد جامع و مستمر در پیاده‌سازی اقتصاد چرخشی، علاوه بر ارتقای بهره‌وری اقتصادی، گامی اساسی در حفاظت از محیط زیست و توسعه پایدار برداشته است؛ الگویی که می‌تواند به عنوان الگو و مرجع برای صنایع فولادسازی کشور و حتی منطقه مطرح شود.
تجربه موفق این مجتمع نشان می‌دهد که تلفیق فناوری، استراتژی و فرهنگ‌سازی، موتور محرک تحول پایدار در صنایع بزرگ کشور است و فولاد مبارکه در زمره پیشگامان این تحول قرار دارد.