ایران در مسیر همکاری معدنی شانگهای

به گزارش نماد اقتصاد، معاون اکتشاف سازمان زمین‌شناسی و اکتشافات معدنی کشور به نمایندگی از جمهوری اسلامی ایران، در کنفرانس بین‌المللی سازمان همکاری شانگهای با موضوع «بهترین تجربیات مدیریت و بهره‌برداری از منابع زیرزمینی» در مسکو حضور یافت و در نشست‌های تخصصی این رویداد، ظرفیت‌ها و رویکردهای ایران در حوزه زمین‌شناسی، اکتشاف و توسعه مواد معدنی حیاتی و راهبردی را تشریح کرد.

این کنفرانس با حضور مقامات و نمایندگان کشورهای عضو و ناظر سازمان همکاری شانگهای برگزار شد و هدف آن، توسعه همکاری‌های چندجانبه، تبادل دانش و تجربه و استفاده از فناوری‌های نوین در مدیریت و بهره‌برداری از منابع زیرزمینی بود.

اکتشاف در مسیر فناوری‌های جدید

یکی از محورهای اصلی این نشست، بررسی فناوری‌های جدید در صنعت معدن بود. در جریان کنفرانس، موضوعاتی مانند دیجیتالی‌سازی و هوشمندسازی معادن، مدل‌سازی سه‌بعدی ذخایر، روش‌های نوین اکتشاف، ژئوفیزیک اعماق زمین و فناوری‌های جدید در زنجیره اکتشاف، استخراج و فرآوری مورد بررسی قرار گرفت.

حرکت به سمت این فناوری‌ها برای ایران اهمیت ویژه‌ای دارد؛ چراکه افزایش ذخایر معدنی کشور تنها از مسیر توسعه اکتشافات امکان‌پذیر نیست و کیفیت و دقت عملیات اکتشافی نیز اهمیت بالایی دارد.

استفاده از داده‌های زمین‌شناسی، مدل‌سازی سه‌بعدی و روش‌های ژئوفیزیکی پیشرفته می‌تواند به شناسایی ذخایر پنهان و عمیق کمک کند و ریسک سرمایه‌گذاری در مراحل بعدی را کاهش دهد. از این منظر، ارتباط با کشورهای دارای تجربه و فناوری در حوزه اکتشاف می‌تواند برای توسعه ظرفیت فنی بخش معدن ایران اهمیت داشته باشد.

مواد معدنی حیاتی در کانون توجه

یکی دیگر از محورهای مهم کنفرانس، مواد معدنی حیاتی و راهبردی بود. این گروه از مواد طی سال‌های اخیر به دلیل کاربرد آن‌ها در صنایع پیشرفته، انرژی‌های نو، خودروهای برقی، تجهیزات الکترونیکی و فناوری‌های نوین، به یکی از موضوعات اصلی سیاست‌گذاری معدنی در جهان تبدیل شده‌اند.

برای ایران نیز توسعه اکتشاف و شناسایی ذخایر مواد معدنی حیاتی می‌تواند مسیرهای جدیدی برای سرمایه‌گذاری و توسعه زنجیره ارزش ایجاد کند. با این حال، شناسایی ذخیره تنها نخستین مرحله است و برای تبدیل آن به مزیت اقتصادی، فرآوری، فناوری و بازار نیز باید هم‌زمان توسعه پیدا کند.

از همین رو، حضور ایران در چنین نشست‌هایی می‌تواند علاوه بر معرفی ظرفیت‌های زمین‌شناسی کشور، زمینه گفت‌وگو درباره همکاری‌های فناورانه و علمی را نیز فراهم کند.

پلتفرم مشترک فناوری‌های معدنی

در این کنفرانس همچنین موضوع ایجاد و توسعه پلتفرم مشترک سازمان همکاری شانگهای برای تبادل فناوری‌های پیشرفته معدنی مطرح شد.

چنین بستری در صورت شکل‌گیری عملی می‌تواند امکان تبادل تجربیات، دانش فنی و فناوری‌های مورد استفاده در حوزه‌های اکتشاف، استخراج و فرآوری را میان کشورهای عضو و ناظر افزایش دهد.

برای ایران، استفاده از این ظرفیت می‌تواند به‌ویژه در بخش اکتشافات عمیق، هوشمندسازی معادن و فناوری‌های فرآوری مواد معدنی حیاتی اهمیت داشته باشد. با این حال، تبدیل همکاری‌های علمی به دستاورد اقتصادی نیازمند تعریف پروژه‌های مشخص، مدل‌های سرمایه‌گذاری و سازوکارهای اجرایی است. در غیر این صورت، همکاری‌ها ممکن است در سطح نشست‌ها و تفاهم‌های کارشناسی باقی بماند.

رایزنی تهران و مسکو در حوزه معدن

در جریان این سفر، ابراهیم‌علی مولابیگی، معاون اکتشاف سازمان زمین‌شناسی و اکتشافات معدنی کشور به همراه حسن صدیقی، مجری طرح مواد معدنی حیاتی و راهبردی ایمیدرو با کاظم جلالی، سفیر جمهوری اسلامی ایران در فدراسیون روسیه، دیدار کرد.

در این دیدار، ظرفیت‌ها و راهکارهای توسعه همکاری‌های دوجانبه در حوزه زمین‌شناسی و معدن مورد بحث قرار گرفت.

روسیه یکی از کشورهای دارای ظرفیت قابل توجه در بخش معدن و صنایع معدنی است و توسعه همکاری با این کشور می‌تواند در حوزه‌هایی مانند اکتشاف، فناوری‌های معدنی و مواد راهبردی مورد توجه قرار گیرد.

دیپلماسی معدنی در مسیر تازه

حضور ایران در کنفرانس معدنی سازمان همکاری شانگهای در شرایطی انجام شد که رقابت جهانی برای دسترسی به مواد معدنی حیاتی در حال افزایش است. در چنین فضایی، صرف برخورداری از ذخایر معدنی برای حضور موثر در زنجیره ارزش جهانی کافی نیست و کشورها باید هم‌زمان اکتشاف، فناوری، استخراج و فرآوری را توسعه دهند.

برای ایران نیز مسئله اصلی تنها شناسایی ذخایر جدید نیست بلکه تبدیل ظرفیت زمین‌شناسی به ذخایر قابل استخراج و سپس ایجاد ارزش افزوده در داخل کشور است.

از این منظر، توسعه همکاری‌های معدنی با کشورهای عضو و ناظر سازمان همکاری شانگهای، در صورت تبدیل شدن به پروژه‌های مشخص و انتقال فناوری، می‌تواند به تقویت توان اکتشافی ایران و توسعه مواد معدنی حیاتی و راهبردی کمک کند.