ریزش دومینووار بورس؛ ۸۰۰ نماد منفی و ۲۸ همت صف فروش

به گزارش نماد اقتصاد، بازار سهام در دومین روز معاملاتی هفته، یکی از سنگین‌ترین روزهای منفی ماه‌های اخیر را پشت سر گذاشت. موج فروش از همان دقایق ابتدایی معاملات یکشنبه ۲۹ شهریور ۱۴۰۵ آغاز شد و خیلی زود بیشتر گروه‌های بازار را دربر گرفت؛ به‌طوری‌که افت هم‌زمان شاخص کل، شاخص هم‌وزن و فرابورس، نقشه بازار را تقریباً یک‌دست قرمز کرد.

بررسی آخرین داده‌های قابل‌دسترسی در ساعت ۱۱:۲۰ نشان می‌دهد شاخص کل بورس با کاهش بیش از ۱۶۵ هزار واحدی، معادل ۲.۲۲ درصد، تا محدوده ۷ میلیون و ۲۸۳ هزار واحد عقب‌نشینی کرده است. شاخص کل فرابورس نیز بیش از هزار واحد افت کرده و در محدوده ۵۶ هزار و ۴۸۸ واحد قرار گرفته است.

ارقام مربوط به معاملات روزانه، لحظه‌ای‌اند و ممکن است تا پایان معاملات تغییر کنند.

فقط شاخص‌سازها نریختند

افت هم‌زمان شاخص کل و شاخص هم‌وزن مهم‌ترین نشانه معاملات امروز است. زمانی که شاخص کل کاهش می‌یابد اما شاخص هم‌وزن مقاومت می‌کند، می‌توان افت بازار را عمدتاً ناشی از فشار فروش در چند شرکت بزرگ دانست؛ اما امروز شاخص هم‌وزن نیز از ابتدای معاملات حدود ۳۶ هزار واحد پایین آمد. این وضعیت نشان می‌دهد عرضه‌ها تنها به نمادهای بزرگ و شاخص‌ساز محدود نبوده و سهام کوچک و متوسط نیز تحت فشار قرار گرفته‌اند.

کاهش ۱.۸۷ درصدی شاخص فرابورس نیز همین تصویر را تأیید می‌کند. به بیان ساده، معاملات امروز نه یک افت محدود در چند سهم بزرگ، بلکه یک موج فروش گسترده در کلیت بازار بود.

 فملی در صدر فشار بر شاخص

در میان نمادهای اثرگذار، «فملی» با بیش از ۳۸ هزار واحد اثر منفی، بیشترین فشار را بر شاخص کل وارد کرد. پس از آن، نمادهای «شپنا»، «شبندر»، «فولاد»، «شستا» و «وبملت» در فهرست مهم‌ترین عوامل کاهش شاخص قرار گرفتند.

در مقابل، «تابان» یکی از معدود نمادهایی بود که اثر مثبت قابل‌توجهی بر شاخص داشت. حضور برخی نمادهای پتروشیمی و شیمیایی در محدوده مثبت نیز نشان می‌دهد همه جریان نقدینگی از بازار خارج نشده و بخشی از پول همچنان به‌صورت انتخابی میان صنایع و سهم‌های خاص جابه‌جا می‌شود.

بیشترین ارزش معاملات در نمادهایی مانند فولاد، تابان، وپاسار، نوری و شپدیس ثبت شد؛ اما بالا بودن ارزش معاملات لزوماً به معنای افزایش تقاضا نیست. وقتی معاملات سنگین با انتقال گسترده سهام از حقیقی‌ها به حقوقی‌ها و تشکیل صف‌های فروش همراه می‌شود، می‌تواند نشانه شناسایی سود یا کاهش ریسک از سوی سرمایه‌گذاران خرد باشد.

 دو روز، بیش از ۲۷۴ هزار واحد افت

شاخص کل بورس در پایان معاملات چهارشنبه ۲۵ شهریور در سطح ۷ میلیون و ۵۵۷ هزار واحد قرار داشت. این شاخص روز شنبه ۱۰۸ هزار و ۸۸۹ واحد کاهش یافت و تا ساعت ۱۱:۲۰ یکشنبه نیز بیش از ۱۶۵ هزار واحد دیگر عقب نشست.

به این ترتیب، شاخص کل طی کمتر از دو روز معاملاتی حدود ۲۷۴ هزار واحد، معادل تقریبی ۳.۶ درصد، از ارتفاع خود فاصله گرفته است. این کاهش پس از یک دوره رشد سریع رخ داده و نشان می‌دهد بخشی از فعالان بازار در سطوح بالاتر، به شناسایی سود و خروج موقت از سهام روی آورده‌اند.

چرا عرضه‌ها ناگهان سنگین شد؟

نخستین عامل را می‌توان رشد پرشتاب هفته‌های گذشته دانست. پس از یک موج صعودی، معمولاً بخشی از معامله‌گران کوتاه‌مدت برای تثبیت سود اقدام به فروش می‌کنند. اگر تقاضای تازه توان جذب این عرضه‌ها را نداشته باشد، صف‌های فروش به‌سرعت گسترش پیدا می‌کند.

عامل دوم، تشدید نااطمینانی‌های سیاسی و اقتصادی است. افزایش ریسک‌های بیرونی معمولاً سرمایه‌گذاران را به سمت دارایی‌های نقدشونده‌تر یا کم‌ریسک‌تر سوق می‌دهد. در چنین شرایطی حتی انتشار یک خبر منفی یا افزایش انتظارات تورمی و ارزی می‌تواند رفتار فروشندگان را تشدید کند.

عامل سوم، سنگینی عرضه در صندوق‌های اهرمی و نمادهای بزرگ کالایی، فلزی، پالایشی و بانکی است. داده‌های بازار نشان می‌دهد «اهرم»، «فملی»، «ذوب»، «وبملت»، «شتران» و «شپنا» در میان نمادهای دارای عرضه سنگین قرار گرفته‌اند. این ترکیب نشان می‌دهد فشار فروش تنها به یک صنعت خاص محدود نیست.

 اصلاح یا شروع روند نزولی؟

استفاده از واژه «اصلاح» برای معاملات امروز هنوز قابل‌دفاع است؛ زیرا کاهش قیمت‌ها پس از یک دوره رشد سریع اتفاق افتاده است. بااین‌حال، هر افتی را نمی‌توان بدون توجه به جریان پول، ارزش صف‌های فروش و قدرت تقاضا، اصلاح طبیعی نامید.

اگر در روزهای آینده ارزش صف‌های فروش کاهش پیدا کند، معاملات خرد در سطح بالا باقی بماند و خریداران بتوانند عرضه‌های موجود را جذب کنند، افت اخیر می‌تواند در چارچوب یک اصلاح کوتاه‌مدت باقی بماند. اما ادامه خروج پول حقیقی، قفل‌شدن صدها نماد در صف فروش و کاهش ارزش معاملات مؤثر، خطر تبدیل اصلاح به یک روند فرسایشی را افزایش می‌دهد.

محدوده ۷ میلیون و ۲۵۰ هزار واحد، نخستین سطح مهم پیش‌روی شاخص محسوب می‌شود. از دست رفتن این محدوده می‌تواند شاخص را در معرض حرکت به سمت محدوده ۷ میلیون و ۱۵۰ تا ۷ میلیون و ۲۰۰ هزار واحد قرار دهد. در مقابل، بازپس‌گیری محدوده ۷ میلیون و ۴۵۰ تا ۷ میلیون و ۵۰۰ هزار واحد می‌تواند نخستین نشانه کاهش فشار فروش باشد.

 بورس کالا و انرژی را نمی‌توان با شاخص کل سهام سنجید

بورس کالا و بورس انرژی برخلاف بورس تهران و فرابورس، شاخص کل روزانه‌ای با همان کارکرد ندارند. وضعیت این دو بازار باید بر اساس ارزش و حجم معاملات تالارهای فیزیکی، مشتقه، برق، نفت و فرآورده‌های انرژی بررسی شود. بنابراین قرمزشدن شاخص بورس تهران الزاماً به معنای افت عمومی معاملات بورس کالا یا بورس انرژی نیست؛ هرچند کاهش قیمت سهام شرکت‌های فلزی، معدنی، پالایشی و پتروشیمی می‌تواند بازتابی از انتظارات معامله‌گران درباره آینده این صنایع باشد.

آنچه معاملات یکشنبه را نگران‌کننده‌تر از یک افت معمولی کرده، فقط کاهش ۱۶۵ هزار واحدی شاخص کل نیست؛ بلکه هم‌زمانی آن با افت شاخص هم‌وزن و فرابورس، حضور حدود ۸۰۰ نماد در محدوده منفی و تشکیل نزدیک به ۲۸ همت صف فروش است.

با وجود این، مثبت‌بودن حدود ۱۳ درصد نمادها و ادامه تقاضا در برخی سهم‌های خاص نشان می‌دهد نقدینگی به‌طور کامل از بازار خارج نشده است. جهت بازار در روزهای آینده بیش از هر چیز به توان خریداران برای جمع‌آوری صف‌های فروش، میزان خروج پول حقیقی و واکنش شاخص به محدوده ۷.۲۵ میلیون واحد بستگی خواهد داشت.