نگهداری خودرو چقدر از حقوق ماهانه را می‌بلعد؟

به گزارش نماد اقتصاد، برای خیلی‌ها تعویض روغن همیشه یکی از ساده‌ترین خرج‌های خودرو بود؛ کاری نیم‌ساعته که در مسیر برگشت از محل کار انجام می‌شد و فشار چندانی به دخل‌وخرج خانواده وارد نمی‌کرد. خودرو روی جک می‌رفت، پیچ کارتل باز می‌شد، روغن کهنه پایین می‌ریخت و چند دقیقه بعد راننده با یک برچسب کوچک روی شیشه، تعمیرگاه را ترک می‌کرد.

حالا اما بعضی رانندگان پیش از ورود به تعویض‌روغنی، قیمت می‌پرسند؛ نه برای انتخاب میان دو برند، بلکه برای اینکه ببینند اساسا از پس فاکتور برمی‌آیند یا نه.

این روزها رقم‌هایی تا حدود ۲۵ میلیون تومان برای سرویس روغن برخی خودروهای وارداتی و لوکس شنیده می‌شود؛ عددی که به‌سرعت در فضای مجازی دست‌به‌دست شده است. بااین‌حال یک نکته را باید روشن کرد، ۲۵ میلیون تومان قیمت معمول تعویض روغن همه خودروها نیست.چنین فاکتوری عموما به خودروهایی مربوط می‌شود که روغن تمام‌سنتتیک خارجی، حجم بالاتر روغن، فیلترهای خاص و خدمات نمایندگی دریافت می‌کنند. اما اصل ماجرا پابرجاست؛ حتی سرویس خودروهای معمولی نیز دیگر یک هزینه کوچک و حاشیه‌ای نیست.

در فاکتور تعویض روغن چه می‌نویسند؟

آنچه مردم به آن «تعویض روغن» می‌گویند، معمولا فقط قیمت چهار یا پنج لیتر روغن نیست. فیلتر روغن، فیلتر هوا، فیلتر کابین، اجرت، مواد مصرفی و در بعضی خودروها واشر کارتل یا هزینه باز و بسته‌کردن سینی زیر موتور هم به فاکتور اضافه می‌شود.

در خودروهای داخلی، بسته به نوع روغن و تعداد فیلترهایی که تعویض می‌شوند، یک سرویس دوره‌ای می‌تواند از چند میلیون تومان آغاز شود. در خودروهای چینی توربوشارژ، به دلیل حساسیت موتور و الزام به استفاده از روغن‌هایی با استاندارد بالاتر، رقم بالاتر می‌رود. مالکان خودروهای اروپایی، کره‌ای و ژاپنی نیز با هزینه روغن وارداتی، فیلتر اصلی و دستمزد مراکز تخصصی روبه‌رو هستند.

در گروه خودروهای لوکس یا مدل‌هایی با موتورهای پرحجم، حجم روغن مصرفی گاهی به هفت، هشت لیتر یا بیشتر می‌رسد. اگر روغن و فیلتر اصلی با نرخ روز ارز تهیه شده و سرویس در نمایندگی یا تعمیرگاه تخصصی انجام شود، فاکتور چندده‌میلیونی دیگر دور از ذهن نیست.

بنابراین عدد ۲۵ میلیون تومان را نباید به تمام خودروها تعمیم داد، اما نباید آن را صرفاً یک اغراق مجازی هم دانست.

 برآورد هزینه یک سرویس معمول روغن

ارقام زیر، بازه تقریبی بازارند و با توجه به مدل خودرو، برند روغن، اصالت فیلترها و محل ارائه خدمات تغییر می‌کنند:

این جدول تعرفه رسمی نیست؛ تصویری تقریبی از اختلاف هزینه‌هاست. برای اعلام قیمت قطعی باید مدل خودرو، حجم موتور، گرید روغن توصیه‌شده و فهرست دقیق قطعات مصرفی مشخص باشد.

 چند درصد حقوق برای یک سرویس دوره‌ای هزینه می‌شود؟

برای کارگری که ماهانه حدود ۲۰ تا ۳۰ میلیون تومان دریافتی دارد، یک سرویس پنج‌میلیون‌تومانی بین یک‌ششم تا یک‌چهارم درآمد ماهانه را می‌بلعد. اگر خودرو چینی باشد و فاکتور به ۱۰ میلیون تومان برسد، ممکن است یک‌سوم تا نیمی از دریافتی ماهانه صرف کاری شود که چند ماه بعد دوباره باید تکرار شود.

فاکتور ۲۵ میلیون تومانی نیز برای بسیاری از حقوق‌بگیران معادل بخش عمده یا حتی تمام درآمد یک ماه است؛ البته مالک خودروی لوکس لزوماً در گروه حداقل‌بگیران قرار نمی‌گیرد، اما گرانی از خودروهای گران‌قیمت آغاز نشده و به همان‌ها نیز محدود نمانده است.

مسئله اصلی فاصله‌ای است که میان رشد هزینه نگهداری خودرو و توان مالی خانوار ایجاد شده. حقوق‌بگیر فقط با قیمت روغن مواجه نیست؛ بیمه، بنزین، لاستیک، لنت، باتری، معاینه فنی، عوارض، تعمیرات و افت قیمت خودرو نیز سهم خود را از بودجه خانواده می‌خواهند.

صرفه‌جویی خطرناک زیر کاپوت

وقتی پول کم می‌آید، نخستین واکنش بسیاری از رانندگان عقب‌انداختن سرویس است. روغن به‌جای کیلومتر توصیه‌شده، چند هزار کیلومتر بیشتر در موتور باقی می‌ماند؛ فیلتر روغن تعویض نمی‌شود یا مشتری به‌سراغ کالایی ارزان و بی‌نام‌ونشان می‌رود.

این صرفه‌جویی ممکن است در لحظه چند میلیون تومان از هزینه کم کند، اما در موتورهای توربوشارژ یا حساس، می‌تواند به خرابی توربو، یاتاقان، سوپاپ‌ها و اجزای داخلی موتور منجر شود؛ تعمیراتی که هزینه آن چندین برابر یک سرویس به‌موقع خواهد بود.

از سوی دیگر، افزایش قیمت روغن اصل، بازار محصولات تقلبی را هم جذاب‌تر می‌کند. تشخیص روغن تقلبی از روی رنگ ظرف یا شکل برچسب همیشه ممکن نیست. ظرف‌های اصلی گاهی دوباره پر می‌شوند و محصولی با ظاهر معتبر اما ترکیب نامعلوم به دست مصرف‌کننده می‌رسد.

پایین‌ترین قیمت بازار الزاما خرید اقتصادی نیست؛ همان‌طور که گران‌ترین روغن نیز لزوما بهترین انتخاب برای هر خودرو محسوب نمی‌شود. معیار اصلی باید استاندارد درج‌شده در دفترچه خودرو، گرید مناسب و اصالت کالا باشد.

خودرو از وسیله رفت‌وآمد به تعهد مالی تبدیل شد

سال‌هاست که قیمت خرید خودرو از درآمد خانوار فاصله گرفته، اما اکنون هزینه استفاده از آن نیز در حال تبدیل‌شدن به یک مسئله معیشتی است. خانواده‌ای که برای خرید خودرو وام گرفته یا اقساط می‌پردازد، تازه پس از تحویل ماشین متوجه می‌شود که قسط، تنها هزینه مالکیت نیست.

فرض کنیم یک خودروی معمولی در سال دو بار سرویس روغن بخواهد. اگر هر سرویس به‌طور متوسط پنج میلیون تومان تمام شود، فقط ۱۰ میلیون تومان باید برای روغن و فیلتر کنار گذاشت. با اضافه‌شدن بیمه شخص ثالث، سرویس ترمز، لاستیک، باتری، تعمیرات احتمالی و هزینه سوخت، رقم نگهداری سالانه می‌تواند به چند ده میلیون تومان برسد؛ بدون آنکه تصادف یا خرابی بزرگی اتفاق افتاده باشد.

برای خودروهای چینی و وارداتی، این محاسبه به‌مراتب سنگین‌تر است. نوسان ارز مستقیماً روی قیمت روغن‌های خارجی، فیلترها و قطعات مصرفی اثر می‌گذارد و گاهی قطعه‌ای ساده به‌دلیل کمبود یا نبود شبکه خدمات، با چند برابر قیمت معمول فروخته می‌شود.

فاکتور شفاف؛ حلقه گمشده بازار

یکی از مشکلات بازار خدمات خودرو، نبود قیمت شفاف و قابل مقایسه است. راننده گاهی نمی‌داند چه حجمی از روغن در موتور ریخته شده، فیلتر نصب‌شده چه برندی دارد یا هزینه اجرت دقیقاً چقدر بوده است.

مراکز خدماتی باید پیش از شروع کار، نام و مشخصات روغن، تعداد ظروف، قیمت هر قلم، برند فیلتر و اجرت را به مشتری اعلام کنند. تحویل ظرف‌های خالی روغن و قطعات تعویض‌شده نیز می‌تواند بخشی از نگرانی درباره اصالت و مقدار مصرف را کاهش دهد.

در سمت دیگر، مشتری هم باید پیش از مراجعه بداند خودروی او دقیقا به چه روغنی نیاز دارد. استفاده از روغن گران‌تر با گرید نامناسب، نه‌تنها مزیت محسوب نمی‌شود، بلکه می‌تواند به عملکرد موتور آسیب بزند.