کالابرگ وارد فاز جدید شد؛ ۳۰۰ هزار تومان افزایش اما برای چه کسانی؟

به گزارش نماد اقتصاد، ماجرای افزایش اعتبار کالابرگ الکترونیکی که طی هفته‌های اخیر میان وعده‌های دولتی، گمانه‌زنی‌های رسانه‌ای و ارقام مختلف در نوسان بود، روز چهارشنبه ۲۵ شهریور وارد مرحله تازه‌ای شد.

سیدعلی مدنی‌زاده، وزیر امور اقتصادی و دارایی اعلام کرده که کف افزایش اعتبار کالابرگ ۳۰۰ هزار تومان تعیین شده است؛ خبری که نشان می‌دهد اصل افزایش اعتبار از مرحله بررسی عبور کرده است اما هنوز نمی‌توان گفت تمام خانوارها دقیقا ۳۰۰ هزار تومان افزایش دریافت خواهند کرد.

این تفاوت از آن جهت اهمیت دارد که طی روزهای گذشته ارقام متفاوتی درباره کالابرگ منتشر شده بود؛ از افزایش ۳۰۰ هزار تومانی گرفته تا احتمال افزایش ۵۰۰ هزار تومانی و حتی ارقام بالاتر.

در حالی که برخی گزارش‌ها بازه افزایش را ۳۰۰ تا ۵۰۰ هزار تومان اعلام کرده‌اند، خبر امروز وزیر اقتصاد مشخص می‌کند که ۳۰۰ هزار تومان فعلا کف افزایش اعتبار است نه لزوما رقم نهایی برای همه مشمولان.

۳۰۰ هزار تومان؛ افزایش قطعی یا حداقل افزایش؟

وزیر اقتصاد در توضیح آخرین تصمیم دولت درباره کالا برگ، رقم ۳۰۰ هزار تومان را کف افزایش اعتبار اعلام کرده است. استفاده از واژه کف نشان می‌دهد سیاست دولت می‌تواند برای برخی گروه‌ها افزایش بیشتری در نظر بگیرد. در همین حال، پیگیری‌های رسانه‌ای از وزارت تعاون نیز از بررسی افزایش اعتبار در محدوده ۳۰۰ تا ۵۰۰ هزار تومان حکایت دارد.

بنابراین، خبری که در فضای عمومی با عنوان «افزایش ۳۰۰ هزار تومانی کالابرگ قطعی شد» منتشر شده است، اگر به معنای حداقل افزایش اعتبار باشد، با اظهارات جدید وزیر اقتصاد هم‌خوانی دارد اما اگر به معنای واریز قطعی ۳۰۰ هزار تومان اضافه برای تک‌تک خانوارها باشد، هنوز جزئیات رسمی چنین برداشتی را تایید نمی‌کند.

چرا رقم کالابرگ تا این اندازه محل بحث شد؟

مسئله اصلی کالا برگ در سال ۱۴۰۵، فاصله میان اعتبار حمایتی و افزایش هزینه سبد مصرفی خانوار است. در ماه‌های گذشته، دولت درباره افزایش اعتبار برای بخشی از دهک‌های درآمدی صحبت کرده بود اما تامین منابع مالی یکی از موانع اصلی اجرای سریع این تصمیم بود.

وزیر اقتصاد پیش‌تر نیز اعلام کرده بود که دولت برای افزایش اعتبار کالابرگ به دنبال تامین منابع جدید است و شرایط اقتصادی و محدودیت‌های منابع، اجرای برنامه را با دشواری مواجه کرده است.

در اوایل شهریور ماه نیز مدنی‌زاده از اجرای افزایش اعتبار برای برخی اقشار از نیمه دوم سال خبر داده بود. این اظهارنظر نشان می‌داد که اصل سیاست افزایش حمایت معیشتی در دستور کار دولت قرار دارد اما در آن مقطع رقم دقیق و سازوکار اجرای آن مشخص نشده بود.

حالا اعلام کف ۳۰۰ هزار تومان، یک گام جلوتر از موضع‌گیری‌های قبلی است زیرا برای نخستین بار رقم مشخصی به‌عنوان حداقل افزایش اعتبار اعلام شده است.

آیا همه دهک‌ها ۳۰۰ هزار تومان بیشتر می‌گیرند؟

یکی از مهم‌ترین ابهامات باقی‌مانده، دامنه مشمولان افزایش است. پیش‌تر از افزایش اعتبار برای برخی اقشار و حمایت بیشتر از گروه‌های کم‌درآمد صحبت شده بود. بنابراین تا زمانی که دولت یا وزارت تعاون جدول رسمی مشمولان را اعلام نکند، نمی‌توان افزایش یکسان برای تمام دهک‌ها را قطعی دانست.

این موضوع اهمیت زیادی دارد زیرا افزایش اعتبار کالابرگ می‌تواند به شکل یکسان برای همه مشمولان اجرا شود یا برای دهک‌های پایین‌تر افزایش بیشتری در نظر گرفته شود. هر یک از این دو مدل، آثار متفاوتی بر هزینه بودجه و قدرت خرید خانوار خواهد داشت.

از همین رو، اعلام رقم ۳۰۰ هزار تومان را باید در کنار دو پرسش دیگر قرار داد: این رقم برای چه گروه‌هایی اعمال می‌شود و از چه زمانی در اعتبار خانوارها قرار می‌گیرد؟

اگر ۳۰۰ هزار تومان اضافه شود، رقم کالابرگ چقدر خواهد شد؟

در مراحل اخیر، اعتبار کالابرگ به ازای هر نفر یک میلیون تومان اعلام شده بود. بنابراین اگر حداقل افزایش ۳۰۰ هزار تومانی برای یک مشمول با اعتبار یک میلیون تومانی اعمال شود، اعتبار وی به یک میلیون و ۳۰۰ هزار تومان خواهد رسید.

اما این محاسبه صرفا بر مبنای رقم فعلی و کف افزایش اعلام‌شده است و نباید آن را با رقم نهایی کالابرگ برای همه خانوارها یکی دانست.

در واقع، اگر دولت برای گروهی افزایش ۵۰۰ هزار تومانی تعیین کند، اعتبار یک میلیون تومانی به یک میلیون و ۵۰۰ هزار تومان می‌رسد. گزارش‌هایی نیز از بررسی بازه ۳۰۰ تا ۵۰۰ هزار تومان منتشر شده است؛ بنابراین تا زمان انتشار جدول نهایی، ارقام بالاتر از ۳۰۰ هزار تومان همچنان در محدوده جزئیات تعیین‌نشده قرار دارند.

افزایش کالابرگ چه اثری بر قدرت خرید دارد؟

افزایش اعتبار کالا برگ در درجه نخست قرار است بخشی از فشار افزایش قیمت کالاهای اساسی را برای خانوارهای مشمول جبران کند. با این حال، میزان اثرگذاری آن به یک عامل کلیدی یعنی تورم مواد غذایی بستگی دارد.

برای مثال، اگر اعتبار هر نفر ۳۰۰ هزار تومان افزایش پیدا کند، خانوار امکان خرید بیشتری از اقلام مشمول طرح خواهد داشت اما اگر قیمت کالاهای اساسی با سرعت بالاتری افزایش پیدا کند، بخش قابل‌توجهی از اثر این افزایش اعتبار خنثی خواهد شد.

به همین دلیل، سنجش اثر واقعی سیاست کالابرگ تنها با نگاه به رقم اسمی اعتبار امکان‌پذیر نیست. باید بررسی کرد این اعتبار در مقایسه با قیمت سبد کالاهای مشمول، چه میزان قدرت خرید ایجاد می‌کند.

از سوی دیگر، کالابرگ با یارانه نقدی تفاوت دارد. اعتبار کالابرگ برای خرید اقلام مشخص‌شده در طرح مصرف می‌شود و مستقیما به معنای افزایش درآمد نقدی خانوار نیست. بنابراین افزایش ۳۰۰ هزار تومانی کالابرگ را نباید معادل افزایش ۳۰۰ هزار تومانی درآمد ماهانه خانوار دانست.

زمان اجرای افزایش؛ حلقه گمشده خبر

با وجود روشن‌تر شدن رقم کف افزایش، هنوز زمان دقیق اعمال افزایش اعتبار یکی از پرسش‌های اصلی خانوارهاست.

وزیر اقتصاد پیش‌تر گفته بود افزایش اعتبار برای برخی اقشار از نیمه دوم سال اجرا خواهد شد. در عین حال، شارژهای شهریور ماه همچنان براساس برنامه جاری کالابرگ انجام شده و خبرهای مربوط به افزایش اعتبار نباید با شارژ فعلی خانوارها اشتباه گرفته شود. گزارش‌های امروز نیز از ادامه اجرای مرحله شهریور ماه براساس زمان‌بندی اعلام‌شده خبر می‌دهند.

بنابراین خانوارها نباید صرفا براساس انتشار خبر افزایش ۳۰۰ هزار تومانی، انتظار داشته باشند که همین مبلغ در شارژ جاری شهریور ماه اضافه شده باشد.

جمع‌بندی؛ ۳۰۰ هزار تومان را چگونه باید خواند؟

اکنون می‌توان تصویر روشن‌تری از وضعیت کالابرگ ارائه کرد. افزایش اعتبار کالابرگ دیگر صرفا یک گمانه‌زنی نیست و رقم ۳۰۰ هزار تومان به‌عنوان کف افزایش از سوی وزیر اقتصاد اعلام شده است.

اما سه جزئیات همچنان نیازمند اعلام رسمی است: رقم دقیق افزایش برای هر گروه، دهک‌های مشمول و زمان دقیق اجرای افزایش.

برای خانواری که اعتبار پایه آن یک میلیون تومان به ازای هر نفر است، افزایش حداقل ۳۰۰ هزار تومانی به معنای رسیدن اعتبار به یک میلیون و ۳۰۰ هزار تومان خواهد بود؛ بااین‌حال، تا زمان اعلام جدول نهایی دولت، نمی‌توان این رقم را مبلغ قطعی برای تمام خانوارها دانست.

در نهایت، آنچه امروز مشخص شده، اصل افزایش و کف آن است اما جزئیات اجرایی هنوز باید از سوی دستگاه‌های مسئول اعلام شود. همین موضوع باعث شده خبر کالابرگ ۳۰۰ هزار تومانی درست باشد اما نه به معنای اینکه همه ابهامات درباره مبلغ و نحوه پرداخت آن پایان یافته است.