اصلاح بنگاه‌داری صندوق‌ها با نسخه واحد ممکن نیست

به گزارش نماد اقتصاد، فرشاد حق‌پناه در اجلاس سالیانه هلدینگ صبا انرژی، اصلاح نظام بنگاه‌داری را فرآیندی چندبعدی دانست و بیان کرد: نمی‌توان برای تمام شرکت‌ها یک نسخه یکسان ارائه کرد زیرا شرایط مالی، عملیاتی، ساختار مالکیت و ماموریت هر بنگاه متفاوت است. از این رو، مجموعه‌ای از ابزارها باید متناسب با وضعیت هر شرکت مورد استفاده قرار گیرد.

مشکل فقط انتخاب مدیر نیست

وی با اشاره به تجربه بررسی عملکرد شرکت‌های مختلف، تاکید کرد: نمی‌توان به‌صورت کلی بخش خصوصی را کارآمدتر از شرکت‌های دولتی یا بنگاه‌های وابسته به صندوق‌های بازنشستگی دانست.

به گفته رئیس ستاد راهبری اصلاح نظام بنگاه‌داری صندوق‌های بازنشستگی، در همه بخش‌ها مدیران توانمند و ضعیف حضور دارند و مسئله اصلی، ایجاد ساختاری است که به مدیران توانمند امکان تصمیم‌گیری و اجرای سریع و موثر بدهد.

حق‌پناه یکی از چالش‌های مهم بنگاه‌های وابسته به صندوق‌ها را محدودیت‌های موجود در فرآیند تصمیم‌گیری عنوان کرد و افزود: در برخی شرکت‌ها، یک تصمیم مدیریتی ممکن است چند ماه در مسیر تصویب باقی بماند؛ در حالی که شرایط بازار، قیمت‌ها و فرصت‌های سرمایه‌گذاری در فاصله کوتاهی تغییر می‌کند.

از این منظر، اصلاح نظام بنگاه‌داری صرفا به جابه‌جایی مدیران محدود نیست بلکه باید موانعی که سرعت و اختیار مدیران را کاهش می‌دهد نیز شناسایی و اصلاح شود.

حاکمیت شرکتی باید داده‌محور شود

وی همچنین بر اهمیت دسترسی هیات‌ مدیره به اطلاعات دقیق و به‌روز تاکید کرد و گفت: برگزاری جلسات متعدد هیات‌ مدیره زمانی می‌تواند به بهبود عملکرد شرکت منجر شود که اعضا تصویر روشنی از وضعیت عملیاتی و مالی بنگاه در اختیار داشته باشند.

استفاده از داشبوردهای مدیریتی و شاخص‌های قابل اندازه‌گیری برای بررسی فروش، عملکرد مالی، سودآوری و مقایسه عملکرد دوره‌های مختلف می‌تواند نظارت بر شرکت‌ها را از حالت سنتی خارج و به سمت مدیریت مبتنی بر داده هدایت کند.

رئیس ستاد راهبری اصلاح نظام بنگاه‌داری صندوق‌های بازنشستگی ضمن تاکید بر ضرورت طراحی نظام‌های انگیزشی متناسب با شرایط هر شرکت و مدیر، خاطرنشان کرد: نمی‌توان برای تمام مدیران الگوی یکسانی از حقوق و پاداش در نظر گرفت. ترکیب حقوق ثابت با پاداش مبتنی بر تحقق شاخص‌های عملکردی می‌تواند یکی از ابزارهای ایجاد انگیزه باشد؛ مشروط بر اینکه شاخص‌ها متناسب با ویژگی‌های هر بنگاه طراحی شوند.

ادغام، واگذاری و انحلال؛ ابزارهای اصلاح ساختار

حق‌پناه با اشاره به بررسی بیش از ۷۰۰ پرونده مدیران شرکت‌های تابعه صندوق‌های بازنشستگی، اظهار داشت: این بررسی‌ها نشان داده است که مدیران متخصص و توانمند در مجموعه‌های وابسته به صندوق‌ها کم نیستند. بنابراین، مسئله را نمی‌توان صرفا به کیفیت مدیران نسبت داد و ساختار تصمیم‌گیری و میزان اختیارات نیز باید همزمان مورد بررسی قرار گیرد.

وی در ادامه، اصلاح ساختار شرکت‌ها را نیازمند استفاده از ابزارهای متنوع دانست و افزود: در برخی موارد انحلال شرکت‌های فاقد توجیه اقتصادی، در برخی دیگر ادغام شرکت‌های دارای ماموریت مشابه و در مواردی نیز واگذاری سهام، تهاتر، افزایش سرمایه، جذب سرمایه جدید یا پیمان مدیریت می‌تواند راهکار مناسب باشد.

تعدد شرکت‌های دارای ماموریت‌های مشابه در برخی صندوق‌ها نیز ازجمله مسائلی است که به گفته رئیس ستاد راهبری اصلاح نظام بنگاه‌داری صندوق‌های بازنشستگی، ریشه در فرآیندهای تاریخی، واگذاری‌های گذشته و رد دیون دارد. ادغام چنین شرکت‌هایی می‌تواند موازی‌کاری را کاهش داده و زمینه استفاده موثرتر از منابع و ظرفیت‌های مدیریتی را فراهم کند.

واگذاری مدیریت به جای فروش شتاب‌زده

یکی دیگر از محورهای مطرح‌شده، استفاده از مدل «واگذاری راهبری و مدیریت» برای فعال‌سازی دارایی‌های کم‌بازده یا غیرفعال بود. حق‌پناه توضیح داد که این مدل می‌تواند از طریق سازوکارهایی مانند مشارکت، اجاره یا اجاره به شرط تملیک اجرا شود.

بر این اساس، در شرایطی که یک کارخانه یا دارایی برای مدت طولانی غیرفعال مانده است اما بخش خصوصی توان فعال‌سازی آن را دارد، می‌توان به جای فروش شتاب‌زده، امکان بهره‌برداری و مدیریت آن را به بخش خصوصی واگذار کرد و عملکرد آن را بر اساس شاخص‌های مشخص سنجید.

در چنین مدلی، تحقق اهداف تعیین‌شده طی یک دوره زمانی می‌تواند مبنای تصمیم‌گیری برای مراحل بعدی مالکیت یا اختیار خرید قرار گیرد. به این ترتیب، امکان استفاده از توان مدیریتی و سرمایه‌ای بخش خصوصی فراهم می‌شود؛ در حالی که فرآیند واگذاری نیز مرحله‌بندی و قابل ارزیابی خواهد بود.

آماده‌سازی شرکت‌ها برای بازار سرمایه

حق‌پناه همچنین استفاده از ظرفیت نهادهای مالی برای آماده‌سازی شرکت‌ها جهت ورود به بازار سرمایه را مورد توجه قرار داد. به گفته وی، برخی شرکت‌ها از نظر عملیاتی وضعیت مناسبی دارند اما برای پذیرش در بورس به اصلاحات مالی، ساختاری و زمانی نیازمند هستند.

در این شرایط، استفاده از ظرفیت صندوق‌های سرمایه‌گذاری خصوصی و ابزارهای مشابه می‌تواند به اصلاح ساختار و آماده‌سازی این شرکت‌ها برای ورود به بازار سرمایه کمک کند؛ مسیری که در صورت اجرا می‌تواند زمینه مشارکت گسترده‌تر سرمایه‌گذاران و حرکت به سمت مردمی‌سازی مالکیت را فراهم کند.

در مجموع، رویکرد مطرح‌شده از سوی رئیس ستاد راهبری اصلاح نظام بنگاه‌داری صندوق‌های بازنشستگی بر این مبناست که اصلاح بنگاه‌ها باید متناسب با شرایط هر شرکت انجام شود؛ به این معنا که از ادغام و انحلال گرفته تا افزایش سرمایه، واگذاری سهام، پیمان مدیریت، جذب سرمایه و ورود به بازار سرمایه، هر کدام می‌توانند در جایگاه خود بخشی از فرآیند اصلاح ساختار بنگاه‌داری را تشکیل دهند.

هلدینگ صبا انرژی

مشاهده پروفایل

گروه سرمایه‌گذاری صندوق بازنشستگی کشوری (هلدینگ صبا انرژی)، یک شرکت سهامی عام است که در سال ۱۳۶۷ با هدف سامان‌دهی و توسعه سرمایه‌گذاری‌های مرتبط با منابع بازنشستگی کشوری…

cpfic.com/ صفحه اختصاصی شرکت