دوئل دلار و طلا، معادله تازه بازارهای جهانی

به گزارش نماد اقتصاد، بازارهای جهانی طی روزهای پایانی تابستان ۱۴۰۵ با ترکیبی کم‌سابقه از متغیرهای متضاد مواجه شده‌اند. از یک سو، افزایش قیمت نفت و تشدید نگرانی‌های تورمی، احتمال تداوم سیاست پولی سخت‌گیرانه‌تر در آمریکا را افزایش داده و از دلار حمایت کرده است. از سوی دیگر، نااطمینانی‌های سیاسی و اقتصادی همچنان تقاضا برای دارایی‌های امنی مانند طلا را زنده نگه داشته است.

در این میان، تصمیم فدرال رزرو آمریکا در روز چهارشنبه ۲۵ شهریور ماه، مهم‌ترین رویداد پیش‌روی بازارهاست. بازارها اکنون احتمال افزایش ۰.۲۵ واحد درصدی نرخ بهره را بسیار بالا ارزیابی می‌کنند و تمرکز اصلی معامله‌گران نه فقط بر خود تصمیم بلکه بر لحن و چشم‌انداز سیاست‌گذاری بانک مرکزی آمریکا قرار گرفته است.

طلا زیر فشار دلار و بازده اوراق

طلا در معاملات روز سه‌شنبه ۲۴ شهریور ماه در محدوده چهار هزار و ۳۰۰ دلار در هر اونس قرار گرفت. رویترز قیمت لحظه‌ای طلا را حدود ۴۳۰۲ دلار گزارش کرده است؛ در حالی که این فلز گران‌بها روز دوشنبه تحت تاثیر رشد دلار، افزایش قیمت نفت و بالا رفتن انتظارات برای افزایش نرخ بهره، به پایین‌ترین سطح بیش از یک ماه اخیر رسیده بود.

مهم‌ترین فشار فعلی بر طلا از سمت نرخ بهره واقعی و بازده اوراق خزانه‌داری آمریکا وارد می‌شود. طلا برخلاف اوراق و سپرده‌های بهره‌دار، جریان درآمدی ایجاد نمی‌کند؛ بنابراین زمانی که بازده دارایی‌های بدون ریسک افزایش پیدا می‌کند، هزینه فرصت نگهداری طلا نیز بالاتر می‌رود.

این رابطه در روزهای اخیر به‌وضوح خود را نشان داده است. بازده اوراق ۱۰ ساله آمریکا در معاملات روز جاری از محدوده ۵ درصد عبور کرد و به بالاترین سطح از سال ۲۰۰۷ رسید. هم‌زمان، دلار نیز به نزدیکی بالاترین سطح دو هفته اخیر صعود کرد.

در چنین شرایطی، طلا برای ادامه مسیر صعودی نیازمند یک محرک قدرتمند است؛ محرکی که می‌تواند از کاهش فشار نرخ بهره، افت بازده اوراق یا افزایش تقاضای پناهگاه امن ناشی شود.

نفت گران، برگ برنده دلار

یکی از مهم‌ترین متغیرهایی که معادله طلا و دلار را تغییر داده، قیمت نفت است. برنت در روزهای اخیر بالای ۱۰۰ دلار معامله شده و در معاملات سه‌شنبه به محدوده ۱۰۷ دلار رسید. نفت آمریکا نیز بالای ۱۰۳ دلار قرار گرفت. افزایش قیمت انرژی، نگرانی از بازگشت فشارهای تورمی را افزایش داده و همین موضوع فضای سیاست پولی آمریکا را پیچیده‌تر کرده است.

منطق بازار در این شرایط روشن است؛ نفت گران‌تر می‌تواند تورم را بالاتر نگه دارد. تورم پایدارتر نیز احتمال کاهش سریع نرخ بهره را پایین می‌آورد و حتی می‌تواند زمینه افزایش نرخ را فراهم کند. در نتیجه، بازده اوراق بالا می‌رود و دلار تقویت می‌شود. این چرخه در کوتاه‌مدت برای طلا خبر چندان مثبتی نیست.

با این حال، همین افزایش قیمت نفت یک اثر معکوس نیز دارد. نفت بالاتر می‌تواند فشار تورمی و ریسک رکود را افزایش دهد و در صورت تشدید تنش‌های ژئوپلیتیک، تقاضا برای دارایی‌های امن را تقویت کند. بنابراین نفت هم‌زمان می‌تواند به نفع دلار و به ضرر طلا عمل کند اما در سناریوهای پرریسک دوباره نقش حامی طلا را به دست آورد.

فدرال رزرو؛ نقطه برخورد دو بازار

جلسه این هفته فدرال رزرو مهم‌ترین نقطه برخورد این دو روند است. داده‌های تورمی آمریکا و افزایش قیمت انرژی باعث شده است بازار احتمال افزایش ۲۵ واحد پایه‌ای نرخ بهره را بسیار جدی بگیرد. رویترز در معاملات امروز احتمال افزایش نرخ بهره را حدود ۹۳ درصد گزارش کرده است.

اما برای بازار طلا، عدد افزایش نرخ به‌تنهایی تعیین‌کننده نیست. آنچه اهمیت بیشتری دارد، پیام فدرال رزرو درباره مسیر بعدی نرخ‌هاست. اگر سیاست‌گذاران آمریکایی نشان دهند که افزایش نرخ بهره تنها یک اقدام مقطعی برای کنترل تورم است و در ادامه امکان تغییر مسیر وجود دارد، فشار بر طلا می‌تواند کاهش یابد اما اگر پیام بانک مرکزی بر تداوم سیاست انقباضی و مقابله جدی با تورم متمرکز باشد، دلار و بازده اوراق می‌توانند همچنان در موقعیت برتر باقی بمانند.

به همین دلیل، بازار طلا در آستانه تصمیم فدرال رزرو بیشتر از خود عدد نرخ بهره، به ادبیات و چشم‌انداز بانک مرکزی حساس خواهد بود.

دوئل دلار و طلا در بازار ایران

اثر این تحولات برای بازار ایران دوچندان است زیرا قیمت طلا در داخل تنها از اونس جهانی تاثیر نمی‌گیرد و نرخ دلار آزاد نیز نقش تعیین‌کننده‌ای دارد.

در معاملات امروز سه‌شنبه ۲۴ شهریور ماه، طلای ۱۸ عیار در محدوده ۲۳.۲ میلیون تومان قرار گرفت. گزارش‌های بازار نشان می‌دهد سکه امامی نیز حدود ۲۳۱.۵ میلیون تومان معامله شده است و هم‌زمان، دلار آزاد در محدوده ۲۳۱ تا ۲۳۳ هزار تومان قرار دارد.

این اعداد یک نکته مهم را نشان می‌دهند؛ حتی اگر اونس جهانی تحت فشار قرار گیرد، افت قیمت طلا در ایران الزاما به همان اندازه نخواهد بود زیرا افزایش نرخ دلار می‌تواند اثر کاهش اونس را خنثی کند.

برعکس این وضعیت نیز ممکن است. اگر اونس جهانی افزایش پیدا کند اما دلار داخلی تحت تاثیر سیاست‌های ارزی یا کاهش انتظارات تورمی عقب‌نشینی کند، رشد طلا در بازار ایران می‌تواند محدود شود. در نتیجه، بازار طلای ایران عملا با یک معادله دو متغیره روبه‌روست؛ اونس جهانی در نرخ دلار داخلی.

سکه در موقعیت حساس‌تری قرار دارد

در این میان، سکه نسبت به طلای خام حساسیت بیشتری به تغییر انتظارات دارد زیرا علاوه بر ارزش طلای موجود در آن، حباب قیمتی نیز می‌تواند مسیر قیمت را تغییر دهد. کاهش قیمت سکه امامی به حدود ۲۳۱.۵ میلیون تومان در معاملات روز جاری در حالی رخ داده که بازار هم‌زمان تحت تاثیر افت اونس و کاهش نرخ دلار قرار داشته است.

بنابراین در صورت تداوم فشار بر اونس جهانی و ثبات یا کاهش دلار داخلی، فضای اصلاحی برای سکه می‌تواند بیشتر شود؛ در مقابل، هرگونه جهش در دلار داخلی می‌تواند حتی در شرایط اونس ضعیف، مانع افت شدید قیمت سکه شود.

از این منظر، رصد حباب سکه طی روزهای آینده اهمیت بیشتری پیدا می‌کند زیرا ممکن است تغییرات حباب بخشی از نوسانات اونس و دلار را جذب یا تشدید کند.

سناریوهای پیش‌روی بازار

در کوتاه‌مدت سه سناریو برای بازار جهانی طلا اهمیت بیشتری دارد.

دلار و نرخ بهره بالاتر: اگر فدرال رزرو لحن تهاجمی داشته باشد و بازار احتمال افزایش‌های بعدی نرخ بهره را تقویت کند، دلار و بازده اوراق می‌توانند به رشد خود ادامه دهند. در این وضعیت، فشار نزولی بر طلا افزایش خواهد یافت.

افزایش نرخ بهره همراه با لحن محتاطانه: این حالت می‌تواند برای طلا متعادل‌تر باشد. اگر افزایش نرخ بهره از قبل در قیمت‌ها لحاظ شده باشد و فدرال رزرو سیگنال روشنی برای ادامه مسیر انقباضی ندهد، بخشی از فشار فروش طلا می‌تواند تخلیه شود.

تشدید ریسک‌های ژئوپلیتیک: در صورت افزایش تنش‌های منطقه‌ای یا اختلال جدی در عرضه انرژی، تقاضا برای دارایی‌های امن می‌تواند دوباره به کمک طلا بیاید. در چنین شرایطی، حتی دلار قوی نیز الزاما مانع رشد طلا نخواهد شد.

معادله تازه بازارهای جهانی

آنچه بازارهای جهانی را در شرایط فعلی متفاوت کرده، این است که دیگر نمی‌توان حرکت طلا را تنها با شاخص دلار یا نرخ بهره توضیح داد. نفت، تورم، بازده اوراق، سیاست پولی، ریسک‌های ژئوپلیتیک و رفتار سرمایه‌گذاران هم‌زمان در حال اثرگذاری هستند.

در واقع، دوئل دلار و طلا اکنون بخشی از یک رقابت بزرگ‌تر میان بازدهی، تورم و امنیت سرمایه است. دلار زمانی برتری پیدا می‌کند که بازار به نرخ بهره بالاتر و بازده بیشتر اوراق اعتماد کند؛ طلا زمانی قدرت می‌گیرد که نگرانی درباره تورم، بی‌ثباتی مالی یا ریسک‌های ژئوپلیتیک بر جذابیت بازدهی غلبه کند.

برای بازار ایران نیز این دوئل اهمیت بیشتری دارد زیرا نرخ دلار داخلی می‌تواند بخشی از فشارهای جهانی بر طلا را خنثی کند. بنابراین مسیر طلای داخلی در روزهای آینده بیش از هر زمان دیگری به هم‌زمانی دو متغیر اونس جهانی و دلار آزاد وابسته خواهد بود.

در نهایت، جلسه فدرال رزرو در روز چهارشنبه می‌تواند یکی از مهم‌ترین نقاط تعیین‌کننده برای این معادله باشد اما جهت پایدار بازار تنها با تصمیم نرخ بهره مشخص نمی‌شود.

واکنش دلار، بازده اوراق، نفت و انتظارات تورمی پس از این تصمیم است که مشخص خواهد کرد در هفته پایانی شهریور ماه، کفه ترازو به سمت دلار سنگین‌تر می‌شود یا طلا دوباره قدرت خود را بازمی‌یابد.