بازارهای جهانی زیر سایه نفت و نرخ بهره

به گزارش نماد اقتصاد، بازارهای جهانی در پایان هفته‌ای پرنوسان با ترکیبی از سیگنال‌های متضاد به استقبال تعطیلات رفتند. نفت پس از جهش به بالاترین سطح چهار ماه اخیر عقب نشست؛ بورس‌های آمریکا در آخرین روز معاملاتی هفته رشد کردند و طلا بخشی از افت سنگین روز قبل را جبران کرد.

با این حال، افزایش تورم آمریکا و بالا رفتن احتمال تغییر نرخ بهره فدرال رزرو، همچنان مهم‌ترین ریسک پیش‌روی بازارهای مالی است؛ به‌ویژه آنکه بازده اوراق ۱۰ساله خزانه‌داری آمریکا برای مدتی به نزدیکی ۵ درصد رسید.

بازگشت وال‌استریت پس از یک هفته پرنوسان

بورس آمریکا در آخرین روز معاملاتی هفته توانست بخشی از فشار فروش روزهای قبل را جبران کند. شاخص «S&P 500» در معاملات روز جمعه حدود ۰.۹ درصد افزایش یافت. داوجونز نزدیک به یک درصد رشد کرد و نزدک نیز حدود یک درصد بالاتر رفت. با این حال، رشد روز جمعه نتوانست عملکرد هفتگی بازار را مثبت کند.

شاخص «S&P 500» در مجموع هفته حدود ۰.۸ درصد، داوجونز ۱.۶ درصد و نزدک ۰.۷ درصد افت کردند. به این ترتیب، بازار سهام آمریکا اگرچه هفته را با یک برگشت مثبت به پایان رساند اما همچنان تحت تاثیر افزایش هزینه انرژی و نگرانی درباره سیاست پولی آمریکا قرار دارد.

نکته مهم این است که رشد روز پایانی هفته را نمی‌توان الزاما به معنای تغییر روند دانست. کاهش قیمت نفت در کنار انتشار داده تورمی مطابق انتظار، فضای بازار را برای خرید سهام مساعدتر کرد اما معامله‌گران همچنان در انتظار تصمیم فدرال رزرو هستند.

نفت؛ عقب‌نشینی از سقف ۱۱۰ دلاری

بازار انرژی یکی از اصلی‌ترین عوامل نوسان بازارهای جهانی در هفته گذشته بود. قیمت نفت برنت در جریان معاملات جمعه تا نزدیکی ۱۰۹.۹۷ دلار بالا رفت؛ سطحی که بالاترین قیمت چهار ماه اخیر محسوب می‌شد اما فشار فروش در ادامه معاملات، قیمت برنت را تا حوالی ۱۰۴.۵ دلار پایین آورد.

با وجود این عقب‌نشینی، برنت همچنان هفته را با رشد بیش از ۸ درصد پشت سر گذاشت و نفت وست‌تگزاس اینترمدیت نیز در پایان هفته در محدوده ۱۰۰ دلار معامله شد.

ریشه این جهش را باید در اختلالات عرضه، تنش‌های ژئوپلیتیک و نگرانی درباره مسیر انتقال نفت در منطقه جست‌وجو کرد. هرچه اختلال در مسیرهای حمل‌ونقل انرژی طولانی‌تر شود، ریسک ماندگاری نفت در سطوح بالای ۱۰۰ دلار بیشتر خواهد شد.

در مقابل، انتشار خبرهایی درباره احتمال مذاکرات دیپلماتیک و کاهش تنش‌ها باعث شد بخشی از رشد قیمت نفت تخلیه شود. به همین دلیل، بازار نفت اکنون در نقطه‌ای قرار دارد که ریسک ژئوپلیتیک از یک سو و احتمال کاهش تنش از سوی دیگر قیمت‌ها را به دو جهت متفاوت می‌کشند.

نفت گران؛ کابوس دوباره تورم

اهمیت قیمت نفت برای بازارهای جهانی فقط به شرکت‌های انرژی محدود نمی‌شود. نفت گران‌تر به سرعت خود را در هزینه حمل‌ونقل، تولید، پتروشیمی، سوخت و در نهایت قیمت مصرف‌کننده نشان می‌دهد.

این مسئله زمانی حساس‌تر می‌شود که تورم آمریکا نیز همچنان بالاتر از هدف فدرال رزرو قرار دارد.

شاخص قیمت مصرف‌کننده آمریکا در ماه اوت ۰.۴ درصد رشد ماهانه و ۳.۴ درصد رشد سالانه داشت. همین داده باعث شد بازار احتمال افزایش ۲۵ واحد پایه‌ای نرخ بهره در نشست بعدی فدرال رزرو را حدود ۸۵ درصد برآورد کند.

بنابراین بازار اکنون با یک معادله دشوار مواجه است: نفت گران‌تر، تورم بالاتر، نرخ بهره بالاتر و فشار بر سهام و طلا. حال اگر قیمت نفت برای مدت طولانی بالای ۱۰۰ دلار باقی بماند، فدرال رزرو برای کاهش نرخ بهره با محدودیت بیشتری روبه‌رو خواهد شد.

طلا بین دو نیروی متضاد

طلا نیز پایان هفته پرنوسانی داشت. فلز زرد پس از افت نزدیک به ۲ درصدی در روز پنج‌شنبه، در معاملات روز جمعه حدود ۰.۸ درصد افزایش یافت و به حوالی چهار هزار و ۳۵۰ دلار در هر اونس رسید اما این رشد به معنای بازگشت قطعی روند صعودی نیست.

طلا در حال حاضر تحت تاثیر دو نیروی کاملا متضاد قرار دارد. از یک سو، افزایش ریسک‌های ژئوپلیتیک و نگرانی درباره آینده اقتصاد جهانی تقاضا برای دارایی‌های امن را بالا می‌برد. از سوی دیگر، رشد بازده اوراق و افزایش احتمال نرخ بهره بالاتر، هزینه فرصت نگهداری طلا را افزایش می‌دهد.

به همین دلیل، تصمیم فدرال رزرو و به‌خصوص لحن بیانیه این بانک می‌تواند مسیر کوتاه‌مدت طلا را مشخص کند.

اوراق خزانه‌داری؛ علامت هشدار بازار بدهی

یکی از مهم‌ترین تحولات پایان هفته در بازار اوراق رخ داد. بازده اوراق ۱۰ساله خزانه‌داری آمریکا برای مدتی به حدود ۴.۹۹ درصد رسید؛ سطحی نزدیک به مرز ۵ درصد و بالاترین محدوده چند سال اخیر.

هرچند بازده این اوراق بعدا کمی عقب نشست اما نزدیک شدن آن به ۵ درصد، یک علامت مهم برای بازارهای جهانی محسوب می‌شود. افزایش بازده اوراق به معنای بالا رفتن هزینه تامین مالی در اقتصاد آمریکاست و می‌تواند روی وام مسکن، سرمایه‌گذاری شرکت‌ها و ارزش‌گذاری سهام اثر بگذارد.

در واقع، بازار دیگر فقط به تصمیم کوتاه‌مدت فدرال رزرو نگاه نمی‌کند بلکه درباره این موضوع نگران است که تورم و کسری بودجه آمریکا چه مدت نرخ‌های بلندمدت بهره را بالا نگه خواهد داشت.

از سوی دیگر، دلار نیز از این فضای نرخ بهره بی‌نصیب نمانده است. افزایش بازده اوراق و احتمال سیاست پولی سخت‌گیرانه‌تر می‌تواند از ارزش دلار حمایت کند.

اما تقویت دلار برای همه بازارها خبر خوبی نیست. دلار قوی معمولا فشار بیشتری بر قیمت کالاهای دلاری وارد می‌کند و هزینه تامین مالی اقتصادهای نوظهور را نیز افزایش می‌دهد. از همین رو، مسیر دلار در هفته آینده برای بازارهایی مانند طلا، فلزات پایه و حتی ارزهای کشورهای نوظهور اهمیت زیادی خواهد داشت.

اروپا و آسیا؛ بازارها در انتظار سیگنال آمریکا

در اروپا نیز سیاست پولی همچنان یکی از مهم‌ترین متغیرهای بازار است. افزایش فشارهای تورمی ناشی از انرژی می‌تواند بانک‌های مرکزی را با یک انتخاب دشوار مواجه کند؛ حمایت از رشد اقتصادی یا مقابله با تورم.

در آسیا نیز رشد قیمت انرژی برای اقتصادهای واردکننده نفت اهمیت ویژه‌ای دارد. ژاپن و بسیاری از اقتصادهای آسیایی نسبت به افزایش هزینه واردات انرژی حساس‌اند و تغییر نرخ ارز می‌تواند این فشار را تشدید یا تعدیل کند.

در همین شرایط، ین ژاپن نیز در روزهای اخیر به دلیل افزایش انتظارات درباره سیاست پولی بانک مرکزی این کشور مورد توجه قرار گرفته است.

هفته جدید؛ همه نگاه‌ها به فدرال رزرو

بازارهای جهانی اکنون وارد هفته‌ای می‌شود که تصمیم فدرال رزرو مهم‌ترین رویداد آن خواهد بود. معامله‌گران نه‌تنها به نرخ بهره بلکه به متن بیانیه و لحن مقام‌های بانک مرکزی درباره تورم، بازار کار و آینده سیاست پولی توجه خواهند کرد.

اگر فدرال رزرو رویکردی سخت‌گیرانه‌تر از انتظار بازار اتخاذ کند، احتمالا دلار و بازده اوراق تقویت شده و فشار بیشتری بر طلا و بخشی از سهام وارد می‌شود.

در مقابل، اگر بانک مرکزی آمریکا باوجود تورم بالا بر ریسک‌های رشد اقتصادی تاکید کند، بازار ممکن است آن را به‌عنوان سیگنالی برای محدود شدن مسیر افزایش نرخ بهره تلقی کند.

بازارها تعطیلات را با یک پیام روشن آغاز کردند

آنچه در پایان هفته گذشته رخ داد، نشان می‌دهد بازارهای جهانی هنوز از مرحله پرریسک عبور نکرده‌اند. نفت بالای ۱۰۰ دلار باقی مانده و تورم آمریکا همچنان بالاتر از هدف بانک مرکزی است. همچنین بازده اوراق به مرز ۵ درصد نزدیک شده و طلا میان تقاضای پناهگاه امن و فشار نرخ بهره در نوسان است.

در چنین شرایطی، رشد یک‌روزه بورس آمریکا یا عقب‌نشینی مقطعی نفت نمی‌تواند به‌تنهایی نشانه تغییر روند باشد. بازار جهانی در هفته جدید بیش از هر زمان دیگری به سه متغیر نفت، تورم و سیاست پولی چشم دوخته است؛ سه عاملی که می‌توانند هم‌زمان مسیر سهام، طلا، دلار و کالاهای پایه را تغییر دهند.

به بیان دیگر، بازارهای جهانی تعطیلات را نه با آرامش، بلکه با انتظار برای یک تصمیم پولی مهم و نگرانی از ماندگاری شوک انرژی آغاز کردند.