موج جدید گرانی خودرو/ داخلی‌ها و مونتاژی‌ها در مسیر افزایش قیمت

به گزارش نماد اقتصاد، بازار خودرو در حالی وارد نیمه دوم شهریور ماه شده که قیمت بسیاری از مدل‌های داخلی و مونتاژی طی روزهای اخیر افزایش یافته است. این رشد در برخی خودروها به شکل روزانه خود را نشان داده و در برخی دیگر در قالب افزایش چندمرحله‌ای طی هفته‌های اخیر اتفاق افتاده است.

در آخرین معاملات گزارش‌شده در روز جمعه ۲۰ شهریور، تارا اتوماتیک توربو با افزایش ۸۰ میلیون تومانی، به حدود سه میلیارد و ۶۸۰ میلیون تومان رسید و پژو ۲۰۷ اتوماتیک نیز با رشد ۲۰ میلیون تومانی، در محدوده دو میلیارد و ۹۱۰ میلیون تومان معامله شد. سورن پلاس (XU7P) نیز یک میلیون تومان افزایش قیمت داشت و به حدود یک میلیارد و ۹۱۴ میلیون تومان رسید.

این ارقام نشان می‌دهد موج افزایش قیمت در بازار خودرو فقط به خودروهای گران‌قیمت یا مونتاژی محدود نمانده و بخشی از خودروهای داخلی پرتقاضا را نیز تحت تاثیر قرار داده است.

داخلی‌ها در مدار افزایشی

در میان خودروهای داخلی، محصولات ایران‌خودرو سهم قابل‌توجهی از رشد قیمت‌های اخیر را به خود اختصاص داده‌اند. در شهریور ماه قیمت کارخانه‌ای چند محصول این شرکت نیز افزایش یافته است.

براساس فهرست قیمت جدید، قیمت مصرف‌کننده پژو ۲۰۷ دستی (TU3) به حدود یک میلیارد و ۵۴۵ میلیون تومان، تارا دستی (V1P) به حدود یک میلیارد و ۹۳۱ میلیون تومان و دنا پلاس اتوماتیک آپشنال به حدود دو میلیارد و ۵۷۳ میلیون تومان رسیده است.

اما فاصله میان نرخ کارخانه و بازار همچنان یکی از مهم‌ترین ویژگی‌های بازار خودرو است. برای مثال، در روز جمعه ۲۰ شهریور ماه قیمت دنا پلاس اتوماتیک در بازار حدود سه میلیارد و ۳۵۵ میلیون تومان گزارش شده؛ در حالی که قیمت نمایندگی آن حدود دو میلیارد و ۶۱۱ میلیون تومان بوده است. این یعنی فاصله‌ای حدود ۷۴۴ میلیون تومانی میان دو نرخ وجود دارد.

در مورد تارا اتوماتیک توربو نیز این فاصله به حدود ۸۶۰ میلیون تومان می‌رسد؛ موضوعی که نشان می‌دهد سیاست افزایش قیمت کارخانه هنوز نتوانسته شکاف میان بازار و کارخانه را از بین ببرد.

مونتاژی‌ها هم از موج گرانی عقب نماندند

در بخش خودروهای مونتاژی نیز روند قیمت‌ها صعودی بوده است. افزایش قیمت کارخانه‌ای برخی محصولات مونتاژی در شهریور ماه در کنار رشد نرخ بازار، فشار هزینه‌ای این بخش را افزایش داده است.

برای نمونه، قیمت کارخانه‌ای فیدلیتی در شهریور ماه به حدود پنج میلیارد و ۱۸۰ میلیون تومان رسیده و قیمت برخی محصولات بهمن موتور نیز در این ماه افزایش داشته است. همچنین گزارش‌های بازار از قرار گرفتن برخی محصولات مونتاژی در محدوده‌های بالاتر قیمتی حکایت دارد.

این بخش از بازار البته شرایط متفاوتی نسبت به خودروهای داخلی دارد. وابستگی بیشتر به قطعات وارداتی، هزینه‌های ارزی، هزینه حمل و تامین قطعات و تغییرات نرخ ارز باعث می‌شود قیمت خودروهای مونتاژی نسبت به تحولات ارزی حساس‌تر باشد.

در نتیجه، هرگونه افزایش در هزینه تامین قطعات یا نرخ ارز می‌تواند با فاصله زمانی به قیمت نهایی خودرو منتقل شود.

چرا خودرو دوباره گران شد؟

افزایش قیمت‌های اخیر را نمی‌توان فقط به رشد تقاضا نسبت داد. بازار خودرو همچنان با ضعف قدرت خرید و رکود معاملاتی مواجه است و افزایش قیمت لزوما به معنای رونق معاملات نیست.

نخستین عامل، افزایش هزینه تولید است. خودروسازان داخلی با رشد هزینه مواد اولیه، قطعات، دستمزد، انرژی و سایر نهاده‌ها مواجهند. هنگامی که هزینه تمام‌شده افزایش پیدا می‌کند، قیمت کارخانه نیز دیر یا زود تحت فشار قرار می‌گیرد.

عامل دوم، افزایش قیمت‌های رسمی کارخانه است. فهرست شهریور ماه ایران‌خودرو نشان می‌دهد قیمت مصرف‌کننده بسیاری از محصولات نسبت به نرخ قبلی افزایش یافته؛ در اغلب موارد این افزایش حدود ۴۲.۸ میلیون تومان بوده است.

عامل سوم، نرخ ارز و انتظارات تورمی است. حتی در شرایطی که معاملات واقعی کاهش داشته باشد، فعالان بازار ممکن است با انتظار افزایش هزینه جایگزینی، قیمت پیشنهادی خود را بالا ببرند. این رفتار به‌خصوص در خودروهای مونتاژی اثر بیشتری دارد.

فاصله کارخانه و بازار همچنان پابرجاست

یکی از مهم‌ترین مشکلات ساختار فعلی بازار خودرو، شکاف میان قیمت کارخانه و بازار آزاد است. این شکاف نه‌تنها باعث افزایش جذابیت خودرو به‌عنوان دارایی سرمایه‌ای شده است بلکه انگیزه دلالی و تقاضای غیرمصرفی را نیز تقویت می‌کند.

برای مثال، قیمت کارخانه‌ای تارا دستی (V1P) در فهرست شهریور ماه حدود یک میلیارد و ۸۸۸ میلیون تومان اعلام شده؛ در حالی که قیمت بازار این خودرو حدود دو میلیارد و ۳۲۵ میلیون تومان گزارش شده است.

در دنا پلاس اتوماتیک نیز فاصله میان نرخ کارخانه و بازار همچنان بسیار بالاست. چنین شکافی نشان می‌دهد افزایش قیمت کارخانه به تنهایی برای حذف فاصله بازار و کارخانه کافی نیست و مسئله به ساختار عرضه، میزان تولید، نحوه فروش و تقاضای واقعی بازار نیز مربوط می‌شود.

خودرو گران می‌شود اما بازار لزوما رونق نمی‌گیرد

نکته مهم در شرایط فعلی این است که افزایش قیمت خودرو را نباید با رونق بازار اشتباه گرفت. ممکن است قیمت یک خودرو طی چند روز ده‌ها میلیون تومان افزایش پیدا کند اما تعداد معاملات واقعی افزایش محسوسی نداشته باشد.

در چنین شرایطی، بازار با پدیده‌ای مواجه می‌شود که می‌توان آن را رکود تورمی خودرو نامید؛ یعنی قیمت‌ها بالا می‌روند اما قدرت خرید مصرف‌کننده همراه با آن رشد نمی‌کند.

این وضعیت برای خودروهای اقتصادی اهمیت بیشتری دارد. افزایش قیمت محصولاتی مانند کوئیک، ساینا، سورن و ۲۰۷ مستقیما قدرت خرید خانوار را تحت فشار قرار می‌دهد و بخشی از متقاضیان را به سمت خودروهای کارکرده یا تعویق خرید سوق می‌دهد.

نیمه دوم شهریور؛ بازار در انتظار سیگنال‌های جدید

در کوتاه‌مدت، مسیر بازار خودرو به چند متغیر اصلی وابسته خواهد بود؛ نرخ ارز، قیمت کارخانه، حجم عرضه خودروسازان، سیاست‌های فروش و قدرت خرید مصرف‌کنندگان.

اگر افزایش قیمت‌های رسمی ادامه پیدا کند و هم‌زمان نرخ ارز نیز در سطوح بالاتر تثبیت شود، فشار افزایشی بر بازار آزاد ادامه خواهد داشت. در این شرایط، خودروهای مونتاژی به دلیل وابستگی بیشتر به قطعات و هزینه‌های ارزی می‌توانند حساسیت بالاتری نشان دهند.

در مقابل، اگر عرضه افزایش یابد و سیاست‌های فروش خودروسازان بتواند بخشی از تقاضای موجود را پاسخ دهد، امکان کاهش فاصله قیمت کارخانه و بازار وجود خواهد داشت. با این حال، تا زمانی که شکاف قیمتی قابل‌ توجه میان دو بازار وجود داشته باشد، احتمال تداوم تقاضای سرمایه‌ای نیز منتفی نیست.

بازار خودرو در شهریور ماه اکنون در نقطه‌ای قرار گرفته است که گرانی دیگر فقط محصول افزایش تقاضا نیست؛ هزینه تولید، قیمت‌های رسمی، نرخ ارز، محدودیت قدرت خرید و شکاف کارخانه و بازار هم‌زمان در حال شکل‌دادن به قیمت‌ها هستند.

ادامه این روند می‌تواند خودرو را بیش از گذشته از یک کالای مصرفی به دارایی‌ای با رفتار تورمی تبدیل کند؛ در حالی که بخش بزرگی از مصرف‌کنندگان همچنان توان همراهی با این موج قیمتی را ندارند.