جهش قیمت تیرآهن و میلگرد؛ بازار از کمبود عرضه سیگنال می‌گیرد

به گزارش نماد اقتصاد، بازار فولاد طی روزهای اخیر شاهد تغییر رفتار در یکی از مهم‌ترین بخش‌های زنجیره یعنی تیرآهن و میلگرد بوده است. در شرایطی که بازار ساخت‌وساز همچنان با رکود و ضعف تقاضای مصرفی مواجه است، معاملات بورس کالا از افزایش قابل‌توجه تقاضا برای میلگرد حکایت دارد؛ اتفاقی که می‌تواند نشانه‌ای از تغییر انتظارات فعالان بازار نسبت به هزینه جایگزینی کالا و مسیر قیمت‌ها باشد.

در آخرین روز معاملاتی هفته گذشته یعنی چهارشنبه ۱۸ شهریور ماه، ۵۷ هزار و ۷۰۶ تن میلگرد ساختمانی در سایزهای ۱۲ تا ۲۰ در بورس کالا عرضه شد و با احتساب معاملات مچینگ، کل عرضه به فروش رسید.

مهم‌تر از حجم فروش، نسبت تقاضا به عرضه بود که به حدود دو برابر رسید. میانگین موزون قیمت میلگرد نیز به ۸۵ هزار و ۷۸۲ تومان در هر کیلوگرم رسید؛ رقمی که نسبت به ۷۹ هزار و ۳۹۸ تومان هفته قبل، رشد حدود ۸ درصدی را نشان می‌دهد.

این ارقام یک پیام روشن برای بازار دارد؛ فشار تقاضا در بورس کالا در حال افزایش است اما رشد قیمت الزاما به معنای رونق ساخت‌وساز نیست.

میلگرد در بورس کالا از محدوده ۸۵ هزار تومان عبور کرد

رشد قیمت میلگرد در معاملات اخیر را باید در کنار رفتار عرضه بررسی کرد. وقتی محصولی مانند میلگرد ساختمانی با نسبت تقاضای دوبرابری روبه‌رو می‌شود، قیمت نهایی دیگر صرفا تابع قیمت پایه نیست و رقابت خریداران می‌تواند نرخ معامله را به سطوح بالاتری هدایت کند.

در معاملات روز چهارشنبه ۱۸ شهریور ماه، شرکت مجتمع فولاد خراسان با عرضه هفت هزار و ۷۰۰ تن، بزرگ‌ترین عرضه‌کننده میلگرد بود و میانگین قیمت معامله‌شده برای محصولات جهان فولاد سیرجان نیز به حدود ۹۳ هزار و ۳۶۳ تومان در هر کیلوگرم رسید.

این روند در حالی رخ داده است که در بازار آزاد، قیمت‌ها هنوز رفتار یکدستی ندارند. برای مثال، روز جمعه ۲۰ شهریور قیمت میلگرد ۲۰ در برخی برندها در محدوده بیش از ۸۱ تا ۸۸ هزار تومان قرار داشت و برای میلگردهای مختلف اختلاف قابل‌توجهی میان کارخانه‌ها مشاهده می‌شد.

بنابراین بازار در نقطه‌ای قرار گرفته است که قیمت بورس کالا و قیمت بازار آزاد به یکدیگر نزدیک شده‌اند اما شدت رشد در همه کارخانه‌ها یکسان نیست. این مسئله نشان می‌دهد عامل اصلی، فقط افزایش عمومی قیمت نیست بلکه موجودی، برند، هزینه تولید، شرایط فروش و میزان عرضه هر تولیدکننده نیز در تعیین نرخ نهایی نقش دارد.

تیرآهن؛ بازاری متفاوت با میلگرد

رفتار تیرآهن تا حدودی متفاوت است. در این بازار، محدودیت تنوع عرضه و تمرکز بالاتر برخی محصولات در اختیار تولیدکنندگان بزرگ باعث می‌شود تغییرات عرضه اثر محسوس‌تری بر قیمت داشته باشد.

در معاملات روز شنبه ۱۴ شهریور، شرکت ذوب‌آهن اصفهان توانست کل ۱۸۴ تن تیرآهن سنگین نرمال عرضه‌شده خود را به فروش برساند؛ در حالی که برای تیرآهن (H20) این شرکت از عرضه ۲۵۳ تنی فروشی ثبت نشد. این تفاوت نشان می‌دهد که نمی‌توان از یک کمبود عمومی تیرآهن سخن گفت بلکه بازار با کمبود یا افزایش تقاضا برای برخی گریدها و سایزهای خاص مواجه است.

در بازار آزاد نیز نرخ تیرآهن طی روزهای اخیر در سطوح بالایی قرار گرفته است. روز گذشته ۲۰ شهریور ماه، تیرآهن (IPE) شرکت ذوب‌آهن اصفهان برای برخی سایزها از حدود ۱۰۴ تا بیش از ۱۵۰ هزار تومان به ازای هر کیلوگرم قیمت‌گذاری شد؛ قیمت تیرآهن ۲۰ این شرکت نیز در همان روز حدود ۱۲۷ هزار تومان به ازای هر کیلوگرم اعلام شد.

این تفاوت قیمت میان سایزها و کارخانه‌ها اهمیت زیادی دارد. به بیان دیگر، بازار تیرآهن بیش از آنکه با یک موج یکسان افزایش قیمت مواجه باشد، با بازار چندلایه‌ای از موجودی و تقاضا روبه‌رو است.

چرا فولاد در بازار کم‌تقاضا گران می‌شود؟

مهم‌ترین پرسش در شرایط فعلی این است که چرا در بازاری که ساخت‌وساز هنوز با رونق قدرتمند مواجه نشده، قیمت مقاطع فولادی افزایش یافته است؟ پاسخ را باید در ترکیب چند عامل جست‌وجو کرد.

نخست، رشد هزینه تولید در زنجیره فولاد است. افزایش هزینه انرژی، حمل‌ونقل، مواد اولیه و سایر نهاده‌ها باعث شده است قیمت تمام‌شده تولیدکننده بالا برود. در چنین شرایطی، حتی اگر تقاضای نهایی ساختمان ضعیف باشد، کاهش حاشیه سود تولیدکننده می‌تواند مانع عرضه با نرخ‌های پایین شود.

عامل دوم، رفتار بازار در برابر هزینه جایگزینی است. فروشنده‌ای که امروز محصول خود را با قیمت مشخصی می‌فروشد، باید بتواند همان کالا یا کالای مشابه را با نرخ قابل‌قبول جایگزین کند. زمانی که انتظارات تورمی و هزینه‌های تولید افزایشی باشد، عرضه‌کننده تمایل کمتری به کاهش قیمت دارد.

عامل سوم نیز رفتار خریداران است. در شرایط تورمی، بخشی از تقاضا ممکن است به جای مصرف واقعی، با هدف حفظ ارزش موجودی شکل بگیرد. این نوع تقاضا الزاما به معنای رونق پروژه‌های ساختمانی نیست اما می‌تواند در کوتاه‌مدت فشار بیشتری بر بازار وارد کند.

شمش؛ حلقه‌ای که قیمت مقاطع را بالا می‌کشد

برای تحلیل آینده میلگرد و تیرآهن، نمی‌توان از قیمت شمش فولادی عبور کرد. مقاطع طویل در پایین‌دست زنجیره تولید قرار دارند و هرگونه افزایش قیمت در شمش، آهن اسفنجی و هزینه‌های تبدیل می‌تواند با فاصله زمانی به بازار میلگرد و تیرآهن منتقل شود.

در معاملات روز شنبه ۱۴ شهریور ماه، شرکت فولاد خوزستان هفت هزار و ۵۰۰ تن شمش را با قیمت پایانی حدود ۷۰۰ هزار و ۷۳۴ ریال به فروش رساند و در بخش محصولات میانی، حجم قابل‌توجهی از معاملات به شمش اختصاص یافت.

از سوی دیگر، روز یکشنبه ۱۵ شهریور ماه بازار آهن اسفنجی نیز با تقاضای قابل‌توجهی مواجه شد؛ در آن روز برای ۶۶ هزار و ۵۰۰ تن آهن اسفنجی عرضه‌شده، ۱۵۸ هزار و ۳۰۰ تن تقاضا ثبت شد و میانگین قیمت معامله به ۳۳۹ هزار و ۵۶۱ ریال رسید.

این داده‌ها نشان می‌دهد فشار قیمتی فقط در انتهای زنجیره ایجاد نشده است. وقتی رقابت از حلقه‌های میانی شروع شود و سپس به مقاطع ساختمانی برسد، احتمال ماندگاری قیمت‌ها در سطوح بالاتر افزایش پیدا می‌کند.

ناترازی انرژی؛ متغیر پنهان بازار فولاد

در کنار عرضه و تقاضا، انرژی یکی از مهم‌ترین متغیرهایی است که می‌تواند طی ماه‌های آینده بازار فولاد را تحت تاثیر قرار دهد. تابستان امسال محدودیت برق یکی از ریسک‌های جدی تولید فولاد بود و اکنون با نزدیک‌شدن به فصل سرد، نگرانی درباره گاز صنایع دوباره در حال افزایش است. هرگونه کاهش مصرف یا توقف تولید در واحدهای فولادی می‌تواند حجم عرضه در بازار را محدود کند.

این موضوع برای مقاطع ساختمانی اهمیت بیشتری دارد زیرا بازار میلگرد و تیرآهن به عرضه مستمر کارخانه‌ها وابسته است و کاهش چنددرصدی تولید، در صورت هم‌زمانی با افزایش تقاضا می‌تواند اثر بیشتری بر قیمت داشته باشد.

در واقع، بازار فولاد با یک معادله ساده مواجه است؛ اگر تولید کاهش پیدا کند اما هزینه جایگزینی بالا بماند، حتی بازار کم‌تقاضا نیز الزاما شاهد افت قیمت نخواهد بود.

بازار آزاد هنوز از رونق ساخت‌وساز خبر نمی‌دهد

با وجود رشد قیمت‌ها، نباید افزایش نرخ میلگرد و تیرآهن را با رونق ساخت‌وساز یکی دانست. داده‌های بازار آزاد نشان می‌دهد در برخی روزهای شهریور ماه، قیمت‌ها بدون تغییر یا با نوسان محدود دنبال شده‌اند و رشد معاملات بورس کالا هنوز به معنای افزایش پایدار مصرف نهایی نیست.

برای مثال، روز جمعه ۲۰ شهریور ماه قیمت میلگرد ۲۰ امیرکبیر در کارخانه حدود ۸۳ هزار و ۵۵۰ تومان و قیمت بازار آن حدود ۸۵ هزار و ۷۳۰ تومان اعلام شد. در همان روز، قیمت برخی محصولات تیرآهن ذوب‌آهن اصفهان نیز در محدوده بالاتر از ۱۰۰ هزار تومان به ازای هر کیلوگرم قرار داشت.

این فاصله نشان می‌دهد بازار هنوز در حال کشف قیمت است. از یک سو، تولیدکنندگان با افزایش هزینه مواجه‌اند و از سوی دیگر، مصرف‌کننده نهایی توان پذیرش افزایش‌های شدید را ندارد. نتیجه چنین وضعیتی می‌تواند شکل‌گیری بازاری با قیمت‌های بالا اما معاملات شکننده باشد.

سناریوی پاییز برای میلگرد و تیرآهن

چشم‌انداز بازار طی هفته‌های آینده بیش از هر چیز به سه متغیر وابسته خواهد بود: حجم عرضه کارخانه‌ها، وضعیت انرژی و رفتار نرخ ارز.

اگر عرضه فولاد در بورس کالا در سطح مناسبی باقی بماند و محدودیت انرژی به کاهش جدی تولید منجر نشود، احتمال دارد رشد قیمت‌های اخیر در بازار آزاد با سرعت کمتری ادامه پیدا کند. در این سناریو، فاصله میان قیمت بورس کالا و بازار آزاد نیز می‌تواند محدودتر شود.

اما اگر محدودیت برق یا گاز دوباره تولید فولاد را کاهش دهد و هم‌زمان نرخ ارز یا انتظارات تورمی افزایشی بماند، فشار هزینه‌ای می‌تواند به بازار مقاطع منتقل شود. در این حالت، حتی بدون رونق واقعی ساخت‌وساز، میلگرد و تیرآهن می‌توانند در مسیر صعودی باقی بمانند.

سناریوی سوم نیز بازگشت تقاضای واقعی ساخت‌وساز است. اگر پروژه‌های عمرانی و ساختمانی در نیمه دوم سال فعال‌تر شوند، رشد قیمت‌ها می‌تواند از حالت صرفا هزینه‌ای خارج و با تقاضای مصرفی پشتیبانی شود. در چنین شرایطی، بازار ظرفیت جذب قیمت‌های بالاتر را خواهد داشت.

بازار فولاد در نقطه حساس عرضه و تقاضا

آنچه معاملات شهریور ماه ۱۴۰۵ نشان می‌دهد، بیش از آنکه خبر از یک جهش مصرفی در صنعت ساختمان بدهد، بیانگر تغییر توازن میان عرضه و تقاضا در بازار فولاد است. فروش کامل ۵۷ هزار و ۷۰۶ تن میلگرد عرضه‌شده در روز چهارشنبه ۱۸ شهریور ماه و ثبت تقاضای دوبرابری در کنار رشد ۸ درصدی میانگین قیمت، نشانه‌ای جدی از افزایش فشار خرید در بورس کالا است.

از سوی دیگر، رفتار متفاوت تیرآهن و فروش نشدن برخی عرضه‌ها نشان می‌دهد بازار هنوز یکپارچه نیست و نمی‌توان افزایش قیمت یک محصول یا یک سایز را به کل بازار تعمیم داد.

بنابراین سیگنال اصلی شهریور ماه ۱۴۰۵ برای فعالان صنعت فولاد، نه صرفا گرانی میلگرد و تیرآهن بلکه افزایش حساسیت بازار به محدودیت عرضه و هزینه جایگزینی است.

اگر این وضعیت با ناترازی انرژی و افزایش هزینه تولید همراه شود، نیمه دوم سال می‌تواند برای مصرف‌کنندگان فولاد، پیمانکاران و حتی تولیدکنندگان دوره‌ای پرنوسان باشد؛ بازاری که در آن میزان عرضه واقعی، بیش از همیشه تعیین‌کننده مسیر قیمت‌ها خواهد بود.