خودروهای برقی چگونه می‌توانند ناترازی برق را کاهش دهند؟

به گزارش نماد اقتصاد، گسترش خودروهای برقی در نگاه نخست ممکن است به افزایش مصرف برق منجر شود اما در صورت توسعه زیرساخت‌های هوشمند شارژ، این خودروها می‌تواند از یک مصرف‌کننده جدید انرژی به ابزاری برای مدیریت بار شبکه و کاهش ناترازی برق تبدیل شود.

کارشناسان معتقدند زمان‌بندی شارژ و استفاده از ظرفیت باتری خودروها در ساعات اوج مصرف، دو ظرفیتی است که می‌تواند نقش خودروهای برقی را در مدیریت انرژی پررنگ کند.

افزایش استقبال از خودروهای برقی در جهان، خودروسازان بزرگ را به سمت توسعه محصولات تمام‌برقی، هیبریدی و الکتریکی سوق داده است. افزایش پیمایش، کاهش زمان شارژ، بهبود عمر باتری و توسعه زیرساخت‌های شارژ ازجمله تحولاتی است که طی سال‌های اخیر موجب شده خودروهای برقی از یک فناوری محدود، به یکی از محورهای اصلی صنعت خودرو تبدیل شوند.

هرچند خودروهای برقی سابقه‌ای بیش از یک قرن دارند اما حضور گسترده آن‌ها در بازار و جاده‌ها عمدتا به بیش از یک دهه اخیر بازمی‌گردد. در این مدت، فناوری باتری نیز پیشرفت چشمگیری داشته و هزینه استفاده از خودروهای برقی نسبت به گذشته کاهش یافته است.

با وجود این روند، خودروهای برقی همچنان با چالش‌هایی ازجمله قیمت اولیه بالا، توسعه ناکافی زیرساخت شارژ و ابهام در بازار خودروهای دست دوم مواجه هستند. با این حال، مزایای زیست‌محیطی و انرژی این خودروها موجب شده است سیاست‌گذاران در بسیاری از کشورها توسعه آن‌ها را دنبال کنند.

کاهش آلودگی؛ یکی از مهم‌ترین مزیت‌های خودروهای برقی

یکی از مهم‌ترین دلایل حمایت از توسعه خودروهای برقی، کاهش مصرف سوخت‌های فسیلی و انتشار آلاینده‌هاست. براساس بررسی‌های مطرح‌شده، در صورت جایگزینی خودروهای فعلی تهران با خودروهای برقی، امکان کاهش بیش از ۷۰ درصدی آلودگی هوا وجود دارد؛ موضوعی که می‌تواند اثر قابل‌توجهی بر کیفیت هوای کلان‌شهرها داشته باشد.

اهمیت خودروهای برقی برای ایران تنها به محیط زیست محدود نمی‌شود. با توجه به ناترازی بنزین و افزایش هزینه تامین سوخت، برقی‌سازی ناوگان حمل‌ونقل می‌تواند بخشی از مصرف سوخت فسیلی را به مصرف برق منتقل کند.

خودروهای برقی لزوما مصرف برق را افزایش نمی‌دهند

عباس علی‌آبادی، وزیر نیرو با اشاره به مزیت‌های خودروهای برقی، این خودروها را یکی از مسیرهای عبور از وابستگی به بنزین دانسته است.

وی با بیان اینکه خودروهای برقی مزایای متعددی نسبت به خودروهای بنزینی دارند، گفت: استفاده از انرژی برق امکان بازگشت‌پذیری بیشتری دارد و برخی قطعات مصرفی خودروهای بنزینی مانند فیلتر هوا و لنت در خودروهای برقی وجود ندارد.

علی‌آبادی با تاکید بر اینکه خودروهای برقی انتخاب آینده صنعت خودرو در جهان هستند، یادآور شد: نخستین خودروهای تولیدشده نیز برقی بودند اما محدودیت فناوری باتری در آن زمان باعث شد موتورهای احتراقی برتری پیدا کنند.

وزیر نیرو با بیان اینکه خودروهای برقی الزاما به ناترازی برق دامن نمی‌زنند، خاطرنشان کرد: یک خودروی برقی برای پیمایش ۱۰۰ کیلومتر حدود ۲۰ کیلووات‌ساعت انرژی مصرف می‌کند که در مقیاس کل شبکه رقم قابل‌توجهی نیست.

وی همچنین به قابلیت استفاده از باتری خودروهای برقی برای تامین برق منازل در شرایط اضطراری اشاره کرد و گفت: امکان شارژ این خودروها از طریق برق خانگی نیز وجود دارد.

مدیریت زمان شارژ؛ کلید حل مسئله

نکته مهم در رابطه میان خودروهای برقی و ناترازی برق، زمان مصرف برق است نه صرفا میزان مصرف. اگر مالکان خودروهای برقی هم‌زمان با ساعات اوج مصرف اقدام به شارژ خودرو کنند، فشار بیشتری به شبکه وارد خواهد شد اما اگر فرآیند شارژ به ساعات کم‌باری منتقل شود، همان میزان انرژی می‌تواند با فشار بسیار کمتری بر شبکه تامین شود.

این موضوع اهمیت توسعه شارژرهای هوشمند و تعرفه‌های زمان‌مند برق را افزایش می‌دهد. در چنین مدلی، شبکه می‌تواند مصرف خودروها را به سمت ساعات کم‌باری هدایت کند و از ایجاد پیک جدید جلوگیری شود.

باتری خودروها؛ از مصرف‌کننده به ذخیره‌ساز انرژی

مزیت مهم‌تر خودروهای برقی، امکان استفاده از باتری آن‌ها برای مدیریت شبکه است. فناوری‌هایی مانند (V2G) امکان انتقال انرژی ذخیره‌شده در باتری خودرو به شبکه برق را فراهم می‌کنند. به این ترتیب، خودرو می‌تواند در ساعات کم‌باری برق دریافت و ذخیره کند و در زمان اوج مصرف، بخشی از انرژی ذخیره‌شده را به شبکه بازگرداند.

این قابلیت در شرایطی که شبکه با کمبود برق مواجه است، می‌تواند به‌عنوان یک ابزار مکمل برای پیک‌سایی مورد استفاده قرار گیرد. همچنین در زمان قطعی برق، باتری خودرو می‌تواند برای تامین برق اضطراری منازل یا برخی تجهیزات مورد استفاده قرار گیرد.

هزار مگاوات برای خودروهای برقی؛ عددی بزرگ یا کوچک؟

علی‌آبادی با اشاره به برنامه افزایش ظرفیت تولید برق کشور به ۱۳۰ هزار مگاوات، اعلام کرده است که حتی اختصاص هزار مگاوات از این ظرفیت به خودروهای برقی نیز رقم قابل‌توجهی نخواهد بود.

البته تحقق چنین ظرفیتی نیازمند توسعه همزمان نیروگاه‌ها، شبکه انتقال و توزیع، ایستگاه‌های شارژ و زیرساخت‌های مدیریت بار است. بنابراین توسعه خودروهای برقی بدون برنامه‌ریزی شبکه‌ای می‌تواند در آینده به ایجاد پیک‌های جدید مصرف منجر شود.

در مقابل، اگر برقی‌سازی حمل‌ونقل با توسعه شارژ هوشمند، تعرفه‌گذاری مناسب، ذخیره‌سازی انرژی و مدیریت بار همراه شود، خودروهای برقی می‌توانند بخشی از راهکار مدیریت ناترازی برق باشند.

برقی‌سازی؛ انتقال مسئله از بنزین به برق یا یک فرصت؟

در نهایت، توسعه خودروهای برقی برای ایران صرفا جایگزینی موتور بنزینی با موتور الکتریکی نیست و این تحول می‌تواند ساختار مصرف انرژی کشور را تغییر دهد.

در صورت توسعه بدون برنامه، بخشی از مصرف بنزین به مصرف برق منتقل شده و فشار جدیدی به شبکه وارد می‌شود اما اگر این فرآیند همراه با افزایش ظرفیت تولید برق و مدیریت هوشمند مصرف باشد، خودروهای برقی می‌توانند هم‌زمان مصرف بنزین، آلودگی هوا و فشار ناشی از پیک مصرف برق را کاهش دهند.

بنابراین مسئله اصلی، تعداد خودروهای برقی نیست بلکه نحوه اتصال میلیون‌ها باتری متحرک به شبکه انرژی کشور است. اگر این ظرفیت به‌درستی مدیریت شود، خودروی برقی می‌تواند از یک مصرف‌کننده برق به بخشی از راه‌حل ناترازی انرژی تبدیل شود.