چرا رسولیان نسبت به رفع موانع استخراج و کمبود سنگ‌آهن هشدار داد؟

به گزارش نماد اقتصاد، موانع موجود در حوزه استخراج و کمبود سنگ‌آهن در حالی به یکی از مهم‌ترین دغدغه‌های فولادسازان کشور طی سالیان اخیر تبدیل شده که در بخش بالادست زنجیره آهن و فولاد یعنی اکتشاف و استخراج، نشانه‌های هشداردهنده‌ای ظاهر شده است.

کاهش ذخایر اقتصادی، افت عیار برخی معادن، دشوارتر شدن عملیات استخراج و عقب‌ماندگی سرمایه‌گذاری در اکتشاف، باعث شده است تامین پایدار سنگ‌آهن به یکی از مهم‌ترین چالش‌های پیش‌روی صنعت فولاد تبدیل شود.

مسئله اصلی البته نبود سنگ‌آهن به معنای مطلق نیست بلکه موضوع مهم‌تر، کاهش ذخایر قابل استخراج با هزینه اقتصادی است. بخشی از ذخایر پرعیار و کم‌عمق کشور طی سال‌های گذشته استخراج شده و اکنون توسعه فعالیت معدنی به سمت ذخایر عمیق‌تر و کم‌عیارتر حرکت می‌کند. در چنین شرایطی، حتی وجود ذخیره زمین‌شناسی نیز الزاما به معنای امکان تولید اقتصادی نیست.

از سوی دیگر، سرعت توسعه ظرفیت فولاد در برخی مقاطع از رشد اکتشاف و ایجاد ظرفیت جدید معدنی بیشتر بوده است. این عدم توازن می‌تواند در آینده به یکی از جدی‌ترین گلوگاه‌های زنجیره فولاد تبدیل شود.

برآوردهای کارشناسی مختلف درباره عمر ذخایر سنگ‌آهن کشور متفاوت است اما وجه مشترک آنها هشدار درباره ضرورت جایگزینی ذخایر مصرف‌شده و افزایش سرمایه‌گذاری در اکتشاف است.

اکتشاف؛ حلقه‌ای که نباید قربانی شود

اکتشاف سنگ‌آهن یک فرآیند زمان‌بر و پرریسک محسوب می‌شود و میان شناسایی یک ذخیره و تبدیل آن به معدن فعال ممکن است سال‌ها فاصله وجود داشته باشد. بنابراین، اگر سرمایه‌گذاری در اکتشاف امروز انجام نشود، آثار آن چند سال بعد در بازار مواد اولیه فولاد نمایان خواهد شد.

مشکل تنها به اکتشاف نیز محدود نیست. فرسودگی ماشین‌آلات معدنی، کمبود تجهیزات، محدودیت انرژی، افزایش هزینه مواد مصرفی و مشکلات حمل‌ونقل باعث شده است ظرفیت اسمی بسیاری از معادن با تولید واقعی آنها فاصله داشته باشد. به بیان دیگر، حتی ذخایر موجود نیز بدون سرمایه‌گذاری و نوسازی نمی‌توانند با حداکثر ظرفیت اقتصادی استخراج شوند.

تهدیدی برای کل زنجیره فولاد

کاهش عرضه سنگ‌آهن در نهایت می‌تواند خود را در قیمت کنسانتره، گندله و آهن اسفنجی نشان و هزینه تولید فولاد را افزایش دهد. در صورت تشدید کمبود، ممکن است فولادسازان ناچار به واردات ماده اولیه شوند؛ گزینه‌ای که با توجه به محدودیت‌های ارزی، تحریم، هزینه حمل و نوسانات نرخ ارز، می‌تواند هزینه تولید را افزایش دهد.

از این منظر، چالش سنگ‌آهن صرفا مسئله معدنکاران نیست بلکه مستقیما با امنیت خوراک صنعت فولاد و رقابت‌پذیری صادراتی این صنعت ارتباط دارد.

ضرورت بازنگری در مدل توسعه

راهکار اصلی، توقف توسعه فولاد نیست بلکه ایجاد تناسب میان ظرفیت فولاد و توان واقعی بخش معدن است.

جهش در اکتشاف، تسهیل سرمایه‌گذاری، نوسازی ماشین‌آلات، استفاده از فناوری‌های نوین برای استخراج ذخایر کم‌عیار و افزایش بهره‌وری معادن موجود باید هم‌زمان دنبال شود.

پیگیری جدی فولاد سنگان برای رفع موانع استخراج و حل مشکل کمبود سنگ‌آهن

همان‌طور که پیش‌تر اشاره شد و در حالی که تامین سنگ‌آهن مورد نیاز کارخانجات بزرگ فولادی به یک دغدغه اساسی تبدیل شده است، با پیگیری‌ها و تلاش‌های شرکت صنایع معدنی فولاد سنگان، جلسه هماهنگی با مسئولان وزارتخانه‌ها و مدیران عامل شرکت‌های صنعتی و معدنی به میزبانی استاندار خراسان رضوی برگزار شد.

علی رسولیان، مدیرعامل شرکت صنایع معدنی فولاد سنگان در این نشست که با حضور غلامحسین مظفری، استاندار خراسان رضوی برگزار شد، ضمن تاکید بر نقش راهبردی منطقه سنگان در امنیت زنجیره تامین فولاد کشور، اظهار داشت: نگاه ملی به ظرفیت‌های معدنی خراسان رضوی باید متناسب با جایگاه واقعی این استان در اقتصاد معدن و فولاد بازتعریف شود.

وی اضافه کرد: امروز بخش قابل‌توجهی از ذخایر سنگ‌آهن کشور در منطقه سنگان قرار گرفته و آینده توسعه صنعت فولاد ایران، بیش از هر زمان دیگری به استمرار فعالیت و توسعه این پهنه معدنی وابسته است.

رسولیان تصریح کرد: اگر قرار است خراسان رضوی به عنوان یکی از مهم‌ترین قطب‌های تامین مواد اولیه زنجیره فولاد کشور ایفای نقش کند، لازم است سیاست‌های حمایتی، تصمیمات اجرایی و فرآیندهای تامین نیازهای عملیاتی معادن نیز متناسب با این جایگاه راهبردی اصلاح شود. معادن سنگان تنها متعلق به یک استان نیستند بلکه بخشی از سرمایه ملی و پشتوانه تولید فولاد کشور محسوب می‌شوند.

مدیرعامل شرکت صنایع معدنی فولاد سنگان با اشاره به نتایج اکتشافات انجام‌شده در منطقه سنگان، عنوان کرد: برخلاف برخی پهنه‌های معدنی کشور که با محدودیت ذخایر مواجه هستند، در سنگان با توسعه فعالیت‌های اکتشافی، بخشی از ذخایر غنی و عمیق‌‌تر منطقه شناسایی شده که این موضوع افق روشنی برای تامین پایدار خوراک صنعت فولاد ترسیم کرده است. از این‌ رو، توسعه اکتشافات، تسریع در سرمایه‌گذاری، نوسازی تجهیزات و رفع موانع اجرایی استخراج باید به عنوان یک اولویت ملی دنبال شود.

رسولیان در ادامه ضمن اشاره به مهم‌ترین چالش‌های بخش معدن، بیان کرد: امروز شرکت‌های صنعتی و معدنی علاوه بر ناترازی انرژی، محدودیت‌های حمل‌ونقل ریلی و جاده‌ای و افزایش هزینه‌های تولید، با چالش‌هایی در فرآیند استخراج و تامین الزامات عملیاتی نیز مواجه هستند. استمرار این شرایط می‌تواند بر ظرفیت تولید معادن و در نهایت بر پایداری زنجیره فولاد کشور اثرگذار باشد.

وی ادامه داد: رفع این چالش‌ها نیازمند تصمیمات مقطعی نیست بلکه باید با نگاه راهبردی، فرآیندهای تامین، تسهیل مقررات، توسعه زیرساخت‌های حمل‌ونقل، حمایت از نوسازی ماشین‌آلات، بهره‌گیری از فناوری‌های نوین استخراج و هوشمندسازی معادن در دستور کار قرار گیرد.

مدیرعامل شرکت صنایع معدنی فولاد سنگان خاطرنشان کرد: نرخ بهره‌وری در بخش معدن، با سرمایه‌گذاری در فناوری، کاهش موانع اداری و تقویت مشارکت بخش خصوصی تقویت خواهد شد.

رسولیان با تاکید بر نقش‌آفرینی بخش خصوصی در عبور از محدودیت‌های موجود، اظهار داشت: بخش خصوصی از ظرفیت، انعطاف‌پذیری و توانمندی لازم برای شناسایی مسیرهای جدید تامین و رفع گلوگاه‌های عملیاتی برخوردار است و از این رو با اعتماد به این ظرفیت و تسهیل فضای کسب‌وکار، می‌توان بخش قابل‌توجهی از مشکلات موجود را در کوتاه‌ترین زمان برطرف و از ایجاد وقفه در تولید جلوگیری کرد.

وی در پایان یادآور شد: بخش معدن، نقطه آغاز زنجیره ارزش فولاد است و هرگونه اختلال در فرآیند استخراج، تامین مواد اولیه و عملیات معدنی، آثار آن در تمامی حلقه‌های این زنجیره نمایان خواهد شد. از این رو، حمایت هدفمند از معادن، رفع موانع تولید، توسعه زیرساخت‌ها و اتخاذ تصمیمات متناسب با اهمیت راهبردی منطقه سنگان، ضرورتی اجتناب‌ناپذیر برای تحقق اهداف برنامه هفتم توسعه، افزایش تاب‌آوری صنعت فولاد و تقویت امنیت اقتصادی کشور است.