چرا ترامپ حمله نظامی به ایران را تعلیق کرد؟

به گزارش نماد اقتصاد، در حالی که تنها چند روز پیش دونالد ترامپ از آمادگی کامل ارتش آمریکا برای حمله گسترده به ایران سخن گفت، رئیس‌جمهور آمریکا به‌طور ناگهانی اعلام کرد اجرای این عملیات را متوقف کرده است. ترامپ مدعی شد این تصمیم پس از آن اتخاذ شده که «ایران و چند کشور منطقه» خواستار فرصت برای نهایی شدن یک توافق شده‌اند؛ توافقی که به گفته او شامل بازگشایی کامل تنگه هرمز و پایان برنامه هسته‌ای ایران است.

اما تنها ساعاتی پس از این ادعا، تهران هرگونه درخواست برای توقف حملات یا مذاکره تحت فشار را رد کرد و منابع نظامی ایران، اظهارات ترامپ را «دروغ» و «تلاش برای اعمال فشار روانی و سیاسی بر کشورهای منطقه» توصیف کردند.

در چنین فضایی، پرسش اصلی این است که چه عواملی ترامپ را از اجرای حمله منصرف کرد؟ 

روایت کاخ سفید؛ توافق به جای جنگ

ترامپ در شبکه اجتماعی خود مدعی شد که آمریکا با وجود برخورداری از توان نظامی «بی‌سابقه از زمان جنگ جهانی دوم»، تصمیم گرفته حمله را متوقف کند تا فرصت دستیابی به یک توافق فراهم شود.

هم‌زمان، مارکو روبیو، وزیر خارجه آمریکا، نیز در گفت‌وگو با فاکس‌نیوز ضمن تکرار مواضع واشنگتن مدعی شد ایران باید «رویکرد خود را تغییر دهد»، اما در عین حال از ادامه مسیر دیپلماتیک نیز حمایت کرد. این همزمانی نشان می‌دهد کاخ سفید همچنان تلاش می‌کند گزینه فشار نظامی را به‌عنوان اهرم مذاکره حفظ کند، نه اینکه لزوماً وارد جنگی گسترده شود.

تهران: درخواستی برای توقف حملات مطرح نشده است

در مقابل، مقام‌های ایرانی این روایت را به‌طور کامل رد کردند.منابع نظامی ایران اعلام کردند ادعای ترامپ درباره درخواست ایران برای توقف حملات «کاملاً ساختگی» است و هدف آن ایجاد فشار روانی بر کشورهای منطقه و نمایش یک پیروزی سیاسی برای افکار عمومی آمریکا است.

این منابع تأکید کردند نیروهای مسلح ایران در بالاترین سطح آمادگی قرار دارند و در صورت هرگونه حمله جدید، پاسخ متقابل خواهند داد.

رسانه‌های خارجی چه می‌گویند؟

بررسی گزارش رسانه‌های بین‌المللی نشان می‌دهد حتی بسیاری از منابع غربی نیز روایت ترامپ را تنها دلیل توقف حمله نمی‌دانند.

خبرگزاری رویترز گزارش داده است که علاوه بر ادعای ترامپ درباره پیشرفت مذاکرات، نگرانی از گسترش جنگ، امنیت تنگه هرمز و پیامدهای اقتصادی در تصمیم واشنگتن نقش مهمی داشته است. این گزارش همچنین به هشدارهای ایران درباره پاسخ شدید به هرگونه حمله جدید اشاره می‌کند.

خبرگزاری آسوشیتدپرس نیز نوشته است ترامپ توقف حمله را به «رسیدن به چارچوب اولیه یک توافق» نسبت داده، اما تأکید کرده که تاکنون هیچ مقام ایرانی این ادعا را تأیید نکرده و واکنش رسمی تهران با روایت کاخ سفید همخوانی ندارد.

از سوی دیگر، اکسیوس گزارش داده است که تصمیم ترامپ پس از رایزنی با متحدان منطقه‌ای، از جمله عربستان سعودی، اتخاذ شده و نگرانی از واکنش احتمالی ایران و بی‌ثباتی بیشتر منطقه از عوامل اثرگذار بوده است.

همچنین شبکه المیادین مدعی شده است که جی‌دی ونس، معاون رئیس‌جمهور آمریکا، و رئیس ستاد ارتش این کشور در جلسات داخلی نسبت به پیامدهای حمله هشدار داده و ترامپ را به تعویق عملیات ترغیب کرده‌اند؛ ادعایی که تاکنون از سوی واشنگتن تأیید نشده است.

بازدارندگی ایران؛ عامل تعیین‌کننده؟

بسیاری از تحلیلگران معتقدند عقب‌نشینی واشنگتن را نمی‌توان صرفاً نتیجه پیشرفت مذاکرات دانست.

در هفته‌های اخیر، ایران بارها اعلام کرده بود هرگونه حمله آمریکا با پاسخ مستقیم به پایگاه‌های نظامی آمریکا و منافع آن در منطقه همراه خواهد بود. هم‌زمان، هشدار درباره احتمال اختلال در تردد انرژی از تنگه هرمز، بازار جهانی نفت را نیز با نگرانی مواجه کرده بود. رویترز نیز گزارش داده که نگرانی از امنیت انرژی و افزایش قیمت نفت یکی از مهم‌ترین متغیرهای تصمیم‌گیری در واشنگتن بوده است.

در کنار این موضوع، دولت‌های عربی خلیج فارس نیز نسبت به گسترش جنگ و آسیب دیدن زیرساخت‌های انرژی خود ابراز نگرانی کرده‌اند؛ مسئله‌ای که فشار مضاعفی بر کاخ سفید وارد کرده است.

عقب‌نشینی تاکتیکی یا تغییر راهبرد؟

آنچه تاکنون مشخص است این است که ترامپ حمله را لغو نکرده بلکه تعلیق کرده است و این تعلیق را به دستیابی سریع به توافق مشروط دانسته است. در مقابل، تهران نیز اعلام کرده هیچ مذاکره‌ای تحت تهدید را نخواهد پذیرفت و نیروهای مسلح کشور همچنان در آماده‌باش کامل قرار دارند.

به نظر می‌رسد مجموعه‌ای از عوامل شامل توان بازدارندگی ایران، نگرانی از گسترش جنگ منطقه‌ای، احتمال جهش قیمت نفت، مخالفت برخی متحدان منطقه‌ای و تلاش برای حفظ مسیر دیپلماسی در تصمیم کاخ سفید نقش داشته‌اند. از این رو، روایت ترامپ مبنی بر اینکه صرفاً به درخواست ایران حمله متوقف شده، تاکنون نه از سوی تهران تأیید شده و نه در گزارش رسانه‌های معتبر بین‌المللی به‌عنوان تنها دلیل این تصمیم مورد حمایت قرار گرفته است.