چرا بخش انرژی چین پایدارتر از همیشه به نظر می‌رسد؟

به گزارش نماد اقتصاد، همزمان با آنکه شماری از نهادهای بین‌المللی، به‌ویژه در پی ادامه درگیری‌ها در خاورمیانه، پیش‌بینی خود از رشد اقتصاد جهانی را کاهش داده‌اند، اقتصاد چین روند متفاوتی را تجربه می‌کند. گزارش وضعیت و چشم‌انداز اقتصاد جهانی که سازمان ملل متحد در میانه سال ۲۰۲۶ منتشر کرده، آشفتگی کنونی بازارهای جهانی انرژی را یکی از بزرگ‌ترین دوره‌های بی‌ثباتی در تاریخ معاصر توصیف کرده است.

بانک جهانی در تازه‌ترین ارزیابی خود بر تداوم تاب‌آوری اقتصاد این کشور تاکید کرده و موسساتی از جمله «Morgan Stanley» و «Deutsche Bank» نیز با استناد به مزیت‌های چین در حوزه انرژی، برآورد خود از رشد اقتصادی این کشور را افزایش داده‌اند.

در فضایی که اقتصاد جهانی بیش از هر زمان دیگری با عدم قطعیت روبه‌رو است، وضعیت ثبات به مزیتی کمیاب تبدیل شده و عملکرد بخش انرژی چین به یکی از مهم‌ترین عوامل ایجاد این اطمینان اقتصادی بدل شده است.

امنیت انرژی؛ سپر اقتصاد چین

انرژی به عنوان ستون اصلی فعالیت‌های صنعتی و اقتصادی، نقشی تعیین‌کننده در حفظ ثبات اقتصاد چین ایفا کرده است. با وجود نوسانات شدید قیمت جهانی نفت و گاز، زیرساخت انرژی این کشور توانسته ضمن حفظ پایداری عرضه، از رشد اقتصادی و معیشت خانوارها پشتیبانی کند؛ دستاوردی که حاصل تمرکز راهبردی بر اولویت‌های داخلی عنوان می‌شود.

چین به عنوان بزرگ‌ترین مصرف‌کننده و واردکننده انرژی جهان، طی سال‌های اخیر کاهش وابستگی به منابع خارجی را در دستور کار قرار داده است. توسعه ذخایر راهبردی نفت، عبور از اهداف تعیین‌شده در برنامه هفت‌ساله افزایش اکتشاف و تولید نفت و گاز و همچنین ایجاد فناوری بومی برای اکتشاف منابع نفت و گاز در آب‌های عمیق، از جمله اقداماتی است که موجب افزایش تدریجی نرخ خودکفایی انرژی این کشور شده و توان آن را برای مقابله با شوک‌های خارجی تقویت کرده است.

برق؛ موتور محرک توسعه هوش مصنوعی

رشد شتابان فناوری هوش مصنوعی، تقاضا برای زیرساخت‌های برق را به شکل قابل‌توجهی افزایش داده است. بسیاری از تحلیلگران معتقدند آینده توسعه هوش مصنوعی بیش از هر چیز به دسترسی پایدار به برق وابسته است.

در همین چارچوب، چین با اتکا به ظرفیت گسترده تولید برق، به نخستین اقتصاد بزرگ جهان تبدیل شده که توانسته توسعه صنعت هوش مصنوعی را بر پایه یک شبکه قدرتمند انرژی پیش ببرد و جایگاه خود را در میان بازیگران پیشرو این حوزه تثبیت کند.

به طور کلی آنچه امروز به عنوان یک مزیت رقابتی برای چین شناخته می‌شود، نتیجه تصمیم‌های مقطعی نبوده؛ بلکه حاصل سال‌ها برنامه‌ریزی مستمر و اجرای سیاست‌های هماهنگ در حوزه انرژی است.

برنامه‌ریزی بلندمدت؛ رمز برتری انرژی چین

کلی سیمز گالاگر، پژوهشگر آمریکایی، در نشست تابستانی داووس ۲۰۲۶، مهم‌ترین عامل شکل‌گیری مزیت انرژی چین را تداوم سیاست‌گذاری دانست و تصریح کرد که این کشور ابتدا اهداف مشخصی تعیین می‌کند و سپس زیرساخت‌های سیاستی لازم برای تحقق آن اهداف را به‌صورت پایدار توسعه می‌دهد.

در شرایطی که سیاست‌های انرژی در برخی کشورهای اروپایی و آمریکایی طی سال‌های اخیر بارها تغییر کرده و بسیاری از پروژه‌های انرژی‌های تجدیدپذیر با وقفه یا عقب‌گرد مواجه شده‌اند، چین مسیر تعیین‌شده خود را بدون تغییر ادامه داده است.

بر این اساس، پروژه‌های بزرگ توسعه انرژی در دوره برنامه پنج‌ساله سیزدهم (۲۰۱۶ تا ۲۰۲۰) آغاز، احداث پایگاه‌های بزرگ انرژی پاک در دوره برنامه پنج‌ساله چهاردهم (۲۰۲۱ تا ۲۰۲۵) با سرعت بیشتری دنبال شده و اکنون نیز در قالب برنامه پنج‌ساله پانزدهم (۲۰۲۶ تا ۲۰۳۰)، اجرای یک برنامه عملیاتی ۱۰ ساله برای دو برابر کردن تولید انرژی‌های غیرفسیلی در دستور کار قرار گرفته است.

تداوم این رویکرد و هماهنگی میان سیاست‌گذاری و اجرا، موجب شده انرژی‌های تجدیدپذیر از یک بخش مکمل در شبکه برق به یکی از ارکان اصلی نظام انرژی چین تبدیل شوند.

توسعه انرژی؛ ابزاری برای همکاری جهانی

همزمان با تشدید رقابت کشورها بر سر منابع انرژی، مسیرهای انتقال و بازارهای جهانی، برخی دولت‌ها از انرژی به عنوان ابزاری ژئوپلیتیکی یا اهرم فشار دیپلماتیک استفاده می‌کنند. در مقابل، چین بر توسعه همکاری‌های بین‌المللی در حوزه انرژی و انتقال فناوری تمرکز کرده است.

در این زمینه، تجربه کشورهای مختلف نیز مورد توجه قرار گرفته است. به عنوان نمونه، یک کشاورز کنیایی اعلام کرده استفاده از پنل‌های خورشیدی ساخت چین علاوه بر رفع مشکل قطعی برق، هزینه برق خانواده وی را به طور قابل‌توجهی کاهش داده است. همچنین در پاکستان، پنل‌های خورشیدی ساخت چین به دلیل توانایی آن‌ها در ایجاد درآمد برای خانواده‌ها، حتی به بخشی از جهیزیه در برخی ازدواج‌ها تبدیل شده‌اند.

طبق آمارهای منتشر شده چین در حال حاضر بیش از ۸۰ درصد ماژول‌های فتوولتائیک و حدود ۷۰ درصد تجهیزات نیروگاه‌های بادی جهان را تامین می‌کند و همزمان با صادرات تجهیزات، در توسعه زنجیره‌های صنعتی و آموزش نیروی انسانی متخصص در کشورهای مختلف نیز مشارکت دارد.

رشد صادرات محصولات سبز

بررسی آمارها نشان می‌دهد صادرات محصولات سبز چین از جمله باتری‌های لیتیومی و توربین‌های بادی طی پنج ماه نخست سال جاری میلادی، در مقایسه با مدت مشابه سال ۲۰۲۶، حدود ۴۰ درصد افزایش یافته است.

این روند بیانگر آن است که گسترش همکاری‌های بین‌المللی، توسعه تجارت و تداوم سیاست درهای باز، جایگاه چین را به عنوان یکی از مهم‌ترین منابع ثبات در اقتصاد جهانی بیش از گذشته تقویت کرده است.