چین حصار دور حوزه فناوری را می‌شکند

به گزارش نماد اقتصاد، بررسی روندهای نوظهور در اقتصاد جهانی از جابه‌جایی تدریجی کانون نوآوری به سمت چین حکایت دارد. در مقاطع اوج بازارهای مالی معمولا در کنار شکل‌گیری حباب‌های قیمتی، پدیده‌ای موسوم به حباب وارونه نیز شکل می‌گیرد؛ دارایی‌هایی که به دلیل بی‌توجهی بازار با ارزش‌گذاری پایین معامله می‌شوند و اغلب همزمان با ترکیدن حباب‌های بزرگ، به فرصت‌های جذاب سرمایه‌گذاری تبدیل خواهند شد. به اعتقاد تحلیلگران، اکنون نیز چنین الگویی در اقتصاد جهانی در حال تکرار است؛ با این تفاوت که این بار چین در جایگاه حباب وارونه قرار گرفته است.

شماری از اقتصاددانان معتقدند روایت غالب درباره استثناگرایی آمریکا همچنان بر این ایده استوار است که ایالات متحده در حوزه‌هایی همچون فناوری، قدرت نظامی، اقتصاد، نظام سیاسی و نفوذ فرهنگی همچنان فاصله قابل‌توجهی با سایر رقبا دارد. با این حال، برخی دیگر بر این باورند که نشانه‌هایی از تضعیف این تصویر از افزایش بدهی‌های دولت آمریکا گرفته تا شکاف‌های سیاسی داخلی و رشد مداخلات دولت در بخش فناوری مشاهده می‌شود.

در مقابل، چین به عنوان اقتصادی با ساختاری ترکیبی و رویکردی عمل‌گرایانه، مسیر متفاوتی را دنبال کرده است. به باور اقتصاددانان، تمرکز بر توسعه صنعتی، سرمایه‌گذاری در فناوری‌های راهبردی و پرهیز از برخی چالش‌های ساختاری که اقتصادهای غربی با آن مواجه هستند، زمینه را برای رشد سریع‌تر بخش نوآوری این کشور فراهم کرده است.

بر اساس این تحلیل، بسیاری از شرکت‌های چینی طی سال‌های اخیر با سرعتی قابل‌توجه در حوزه‌هایی مانند خودروهای الکتریکی، تولید باتری، رباتیک، طراحی تراشه و توسعه مدل‌های هوش مصنوعی پیشرفت کرده‌اند؛ موضوعی که به اعتقاد تحلیلگران هنوز آن‌گونه که باید در بازارهای غربی مورد توجه قرار نگرفته است.

از منظر بازار سرمایه نیز تاکید شده که ارزش‌گذاری سهام شرکت‌های چینی همچنان در سطوح پایینی قرار دارد. شاخص «MSCI China» یا شاخص عملکرد بازارهای مالی چین اکنون در مقایسه با سال ۲۰۲۰ تقریبا با نصف ارزش‌گذاری آن دوره و در محدوده حدود ۱۲ برابر سود پیش‌بینی‌شده معامله می‌شود؛ مسئله‌ای که از نگاه برخی سرمایه‌گذاران، بیانگر ظرفیت رشد این بازار در بلندمدت است.

همچنین محدودیت‌های اعمال‌شده از سوی آمریکا علیه شرکت‌های فناوری چین نه نشانه‌ای از برتری، بلکه بازتابی از افزایش فشارهای رقابتی ارزیابی می‌شود. به اعتقاد سرمایه‌گذاران، اعمال تعرفه ۱۰۰ درصدی بر خودروهای الکتریکی چینی و محدودیت‌های مرتبط با فناوری خودروهای مبتنی بر فناوری هوشمند، بیش از آنکه بیانگر اعتماد به توان رقابتی تولیدکنندگان آمریکایی باشد، تلاشی برای کاهش فشار رقابت خارجی به شمار می‌رود.

در همین راستا درک آو، سرمایه‌گذار حوزه سرمایه‌گذاری خطرپذیر، معتقد است احتمال گسترش محدودیت‌ها علیه مدل‌های هوش مصنوعی چینی وجود دارد. وی همچنین استدلال می‌کند برخی شرکت‌های آمریکایی فعال در حوزه هوش مصنوعی در تلاش هستند با گسترش همکاری با دولت آمریکا، جایگاه راهبردی خود را تقویت کنند. انتصاب بن برنانکی، رئیس پیشین فدرال رزرو، در هیئت نظارتی شرکت «Anthropic» را می‌توان اقدامی در همین چارچوب ارزیابی کرد.

از سوی دیگر تغییر تدریجی نگاه رسانه‌های مالی غرب نسبت به توان فناوری چین نیز موضوع قابل توجه دیگری محسوب می‌شود. در همین رابطه نشریه «Barron’s» در گزارشی اعلام کرده است که راهبرد خودکفایی فناوری پکن همچنان یکی از مهم‌ترین موتورهای رشد اقتصاد داخلی این کشور محسوب می‌شود و چین در بسیاری از فناوری‌های نوظهور، سرعت توسعه تحقیق و توسعه خود را افزایش داده است.

به نوشته این نشریه، چین علاوه بر پیشرفت در فناوری‌های نوین، جایگاه خود را به عنوان یکی از قطب‌های پیشرفته تولید صنعتی نیز تثبیت کرده و در حوزه‌هایی مانند باتری‌های صنعتی، تجهیزات رباتیک و صنایع پیشرفته به مزیت رقابتی قابل‌توجهی دست یافته است؛ موضوعی که در کنار تداوم صادرات، به ثبت مازاد تجاری حدود دو تریلیون دلاری این کشور در سال گذشته منجر شده است.

ویویان لین تورستون، مدیر صندوق «William Blair Emerging Markets Growth»، پس از سفر اخیر خود به چین اظهار داشته است که این کشور با سرعت زیادی در حوزه مدل‌های زبانی بزرگ و طراحی پردازنده‌های گرافیکی در حال نزدیک شدن به آمریکا است. به گفته وی، چین در حال حاضر تنها کشوری است که تقریبا تمامی اجزای زنجیره توسعه هوش مصنوعی را به صورت یکپارچه در اختیار دارد.

وی در ادامه به عملکرد درخشان دو شرکت بزرگ چینی «CATL» و «BYD» اشاره می‌کند. در همین راستا اگرچه سهام شرکت «BYD» طی ماه‌های اخیر تحت تاثیر رقابت شدید قیمتی در بازار داخلی با افت مواجه شده اما این شرکت همچنان عنوان بزرگ‌ترین فروشنده خودروهای الکتریکی جهان را حفظ کرده است. توسعه صادرات، آغاز تولید در خارج از چین و احداث کارخانه در مجارستان برای دسترسی آسان‌تر به بازار اروپا، از جمله اقداماتی است که به اعتقاد تحلیلگران می‌تواند موقعیت جهانی این شرکت را تقویت کند.

همچنین روزنامه «Investor’s Business Daily» در گزارشی درباره رقابت فناوری آمریکا و چین، ضمن تاکید بر جایگاه سیلیکون‌ولی، چین را یکی از سریع‌ترین رقبای فناوری جهان توصیف کرده است. این گزارش نشان می‌دهد تعداد فارغ‌التحصیلان رشته‌های علوم، فناوری، مهندسی و ریاضیات در چین سالانه حدود ۵۰ درصد بیشتر از ایالات متحده است و بازار رقابتی داخلی این کشور، شرکت‌ها را به نوآوری مستمر و افزایش بهره‌وری وادار می‌کند.

جو نگای، رئیس بخش چین در شرکت مک‌کنزی نیز در گفت‌وگویی با شبکه «CNBC» بازار چین را سخت‌ترین میدان رقابت برای شرکت‌های نوپا» توصیف کرده و معتقد است فعالیت در چنین فضایی شرکت‌ها را برای رقابت در بازارهای جهانی آماده‌تر می‌کند.

وی نیز به مزیت‌های رقابتی شرکت «BYD» اشاره کرده و کاهش هزینه تولید هر خودرو نسبت به تسلا، یکپارچگی زنجیره تولید و توسعه باتری «Blade» را از مهم‌ترین عوامل موفقیت این خودروساز در بازار جهانی می‌داند.

شرکت رباتیک «Unitree» را نیز می‌توان به عنوان یکی از بازیگران نوظهور صنعت ربات‌های انسان‌نما معرفی کرد. انتظار می‌رود عرضه اولیه سهام این شرکت به‌زودی در بورس «STAR» شانگهای انجام شود. شرکت «Unitree» تاکنون تولید خود را به مرز ۱۰ هزار دستگاه رسانده است؛ رقمی که در مقایسه با تولید سال ۲۰۲۵ ربات انسان‌نمای «Optimus» شرکت تسلا، اختلاف قابل‌توجهی را نشان می‌دهد. در این میان موسسه تحقیقاتی «SemiAnalysis» نیز عملکرد این شرکت را نمونه‌ای از مدل توسعه صنعتی چین دانسته که با اتکا به تولید انبوه، هزینه پایین و سرعت بالای تجاری‌سازی، مزیت رقابتی قابل‌توجهی ایجاد کرده است.

لوئیس وینسنت گیو، بنیان‌گذار موسسه «Gavekal» معتقد است ورود چین به هر صنعت معمولا با کاهش حاشیه سود بازیگران سنتی همراه می‌شود. به باور وی، همین الگو می‌تواند در بازار جهانی هوش مصنوعی نیز تکرار شود؛ جایی که شرکت‌های چینی به جای تمرکز صرف بر پیشرفته‌ترین فناوری‌ها، راهبرد کاهش قیمت، توسعه مدل‌های متن‌باز و گسترش سهم بازار جهانی را دنبال می‌کنند.

وندی چانگ، تحلیلگر ارشد موسسه مطالعات چین مرکاتور، نیز بر این باور است که شرکت‌های چینی به جای رقابت مستقیم با شرکت‌هایی مانند «OpenAI» ،«Anthropic» و گوگل در بخش خدمات گران‌قیمت، بر عرضه گسترده خدمات با هزینه پایین‌تر تمرکز کرده‌اند تا بتوانند حضور خود را در بازارهای بین‌المللی توسعه دهند.

در پایان، چانگ ضمن اشاره به چالش‌هایی مانند بدهی دولت‌های محلی، کاهش جمعیت و اصلاح بازار املاک چین، تاکید می‌کند که پکن تاکنون تا حد زیادی از اجرای بسته‌های گسترده نجات مالی مشابه اقتصادهای غربی خودداری کرده است. از نگاه وی، موج جدید نوآوری چین هنوز در مراحل ابتدایی قرار دارد و روند رقابت فناوری میان شرق و غرب می‌تواند در دهه‌های آینده به یکی از مهم‌ترین عوامل تعیین‌کننده مسیر سرمایه‌گذاری و جابه‌جایی قدرت در اقتصاد جهانی تبدیل شود.