سرنوشت آینده سیاست خارجی آمریکا چگونه رقم می‌خورد؟

به گزارش نماد اقتصاد، جنگ میان آمریکا و ایران بار دیگر به یکی از مهم‌ترین محورهای سیاست خارجی واشنگتن تبدیل شده است؛ جنگی که اگرچه هنوز زمان پایان آن مشخص نیست اما آنچه بیش از نتیجه نظامی اهمیت خواهد داشت، نحوه روایت و تفسیر آن در فضای سیاسی آمریکا است. تجربه تاریخی نشان می‌دهد که در سیاست، روایت‌ها گاه ماندگارتر از واقعیت‌های میدانی عمل می‌کنند و می‌توانند برای سال‌ها بر تصمیم‌گیری‌های کلان یک کشور سایه بیندازند.

در فضای سیاسی آمریکا، رقابت تنها بر سر قدرت یا سیاست‌گذاری نیست؛ بلکه نبردی دائمی برای شکل دادن به روایت‌های مسلط نیز جریان دارد. هر جریان سیاسی تلاش می‌کند با ارائه تفسیری متفاوت از هویت ملی، جایگاه آمریکا در جهان و مفهوم موفقیت یا شکست، افکار عمومی را با خود همراه سازد. از همین رو، بسیاری از منازعات سیاسی نه صرفا بر پایه واقعیت‌ها، بلکه بر مبنای روایت‌هایی شکل می‌گیرند که در نهایت ذهن جامعه را تحت تاثیر قرار می‌دهند.

نمونه‌های متعددی از این رویکرد در سیاست داخلی آمریکا از اختلاف‌نظرها درباره روایت‌های تاریخی از شکل‌گیری این کشور گرفته تا مناقشات پیرامون سلامت انتخابات و قوانین انتخاباتی مشاهده شده است؛ در چنین فضایی، پذیرش یا رد یک سیاست، بیش از آنکه به خود واقعیت وابسته باشد، به روایتی بستگی دارد که افکار عمومی آن را معتبرتر می‌داند.

به همین دلیل، در بسیاری از مقاطع تاریخی، روایت غالب توانسته است تاثیر عمیق‌تری نسبت به خود رخدادها بر جای بگذارد. یکی از مهم‌ترین نمونه‌ها، برنامه اقتصادی نیو دیل در دوران ریاست جمهوری فرانکلین روزولت است؛ طرحی که طی دهه‌ها به عنوان نماد موفقیت دولت در مدیریت بحران اقتصادی معرفی و به یکی از پایه‌های فکری حزب دموکرات تبدیل شد. این در حالی است که بسیاری از پژوهشگران معتقدند نتایج اقتصادی این برنامه به مراتب پیچیده‌تر از روایت رایج بوده و برخی شاخص‌های اقتصادی تا سال‌ها پس از پایان اجرای آن بهبود نیافت.

منتقدان همچنین بر این باورند که برنامه اقتصادی نیو دیل برخلاف تصویری که بعدها از آن ساخته شد، برنامه‌ای کاملا منسجم و از پیش طراحی‌شده نبود و بسیاری از سیاست‌های آن در واکنش به شرایط روز اتخاذ شد. حتی شماری از نزدیک‌ترین مشاوران فرانکلین روزولت نیز در آن زمان نسبت به وجود یک چارچوب مشخص برای این برنامه ابراز تردید کرده بودند. با این حال، روایت موفقیت‌آمیز این طرح در نهایت بر سایر روایت‌ها غلبه کرد و برای چندین نسل بر سیاست داخلی آمریکا اثر گذاشت.

از همین منظر، جنگ کنونی آمریکا با ایران نیز می‌تواند به رویدادی تبدیل شود که بیش از نتایج عملیاتی، روایت سیاسی آن آینده سیاست خارجی آمریکا را رقم بزند. عملکرد دولت دونالد ترامپ نشان می‌دهد که پس از آغاز درگیری، کاخ سفید فاقد یک راهبرد منسجم برای ادامه مسیر بوده و تصمیمات خود را عمدتا به صورت مقطعی و واکنشی اتخاذ کرده است؛ موضوعی که از نگاه منتقدان، شباهت بیشتری به مجموعه‌ای از تصمیمات پراکنده و نه اجرای یک برنامه از پیش طراحی‌شده دارد.

با این حال، تحلیلگران معتقدند ازسرگیری درگیری‌ها میان آمریکا و ایران نشان می‌دهد که هر دو طرف همچنان در حال آزمودن یکدیگر هستند.

در این میان، سناریوهای مختلفی نظیر احتمال همراهی کشورهای اروپایی با آمریکا برای تامین امنیت تنگه هرمز در صورت تداوم بی‌ثباتی در منطقه نیز قابل تصور است. هرچند تحقق چنین سناریوهایی قطعی نیست اما نمی‌توان آنها را کاملا دور از ذهن دانست.

در نهایت، آنچه پس از پایان این جنگ اهمیت بیشتری خواهد یافت، رقابت بر سر روایت آن است. مخالفان مداخلات نظامی صرف‌نظر از نتیجه نهایی، ممکن است این جنگ را شکست سیاست خارجی آمریکا تلقی کنند، در حالی که حامیان دولت ترامپ می‌توانند آن را نشانه موفقیت راهبرد کاخ سفید یا حتی بخشی از یک برنامه از پیش طراحی‌شده بدانند که البته واقعیت‌های میدانی نشان از روایتی دیگر دارد.

سرانجام، هر روایتی که بتواند جایگاه غالب را در افکار عمومی آمریکا به دست آورد، احتمالا به چارچوب اصلی تصمیم‌گیری‌های سیاست خارجی این کشور در سال‌های آینده تبدیل خواهد شد؛ موضوعی که نشان می‌دهد در عرصه سیاست، گاهی ماندگارترین میراث یک جنگ نه در میدان نبرد، بلکه در نحوه روایت آن شکل می‌گیرد.