بازار جهانی نفت ناامن‌تر می‌شود

به گزارش نماد اقتصاد، هم‌زمان با انسداد تنگه هرمز و محدودیت‌های قابل‌توجه جریان صادرات نفت خام، مسیر دریای سرخ که به عنوان مهم‌ترین جایگزین برای انتقال نفت کشورهای منطقه مورد استفاده قرار گرفته بود، اکنون تحت تاثیر افزایش درگیری‌های نظامی میان عربستان سعودی و انصارالله یمن با تهدیدهای امنیتی جدیدی مواجه شده است.

در حال حاضر عربستان پس از محدود شدن تردد نفتکش‌ها از تنگه هرمز، بخش قابل‌توجهی از صادرات نفت خام خود را از طریق بندر ینبع در ساحل دریای سرخ افزایش داده است؛ اقدامی که به لطف آتش‌بس برقرارشده میان ریاض و انصارالله از سال ۲۰۲۲ امکان‌پذیر شده بود. با این حال، تحولات اخیر نشان می‌دهد این فضای آتش‌بس در حال شکسته شدن بوده و تداوم فعالیت این مسیر جایگزین با ابهام‌های جدی روبه‌رو شده است.

عربستان نفت تولیدی میادین شرقی خود را از طریق خط لوله شرق به غرب به بندر ینبع منتقل می‌کند و از آنجا محموله‌ها توسط نفتکش‌ها راهی بازارهای جهانی می‌شوند. این مسیر در حال حاضر امکان صادرات روزانه حدود چهار میلیون و ۶۰۰ هزار بشکه نفت خام را فراهم کرده است؛ رقمی که اگرچه همچنان پایین‌تر از سطح پیش از آغاز جنگ و حدود هفت میلیون و ۳۰۰ هزار بشکه در روز بوده اما بخش مهمی از افت صادرات ناشی از انسداد تنگه هرمز را جبران کرده است.

افزایش تنش در باب‌المندب

نگرانی اصلی از آنجا ناشی می‌شود که درگیری‌ها میان عربستان و انصارالله که بخش‌های راهبردی اطراف تنگه باب‌المندب را در اختیار دارند، بار دیگر وارد مرحله‌ای تازه شده است. دو طرف پس از برقراری آتش‌بس در سال ۲۰۲۲ تا حد زیادی از رویارویی مستقیم فاصله گرفته بودند اما تبادل حملات هوایی اخیر نشانه‌ای از بازگشت تنش‌ها به شمار می‌رود.

در همین راستا، نیروهای عربستان و دولت مستعفی یمن در سیزدهم جولای ۲۰۲۶ فرودگاه بین‌المللی صنعا را که تحت کنترل انصارالله قرار دارد هدف حملات هوایی قرار دادند.

کارشناسان هشدار می‌دهند که در صورت گسترش دامنه درگیری‌ها، احتمال ازسرگیری حملات علیه کشتی‌های تجاری عبوری از دریای سرخ یا حتی هدف قرار گرفتن بنادر و زیرساخت‌های نفتی عربستان افزایش خواهد یافت.

کایا کالاس، مسئول سیاست خارجی اتحادیه اروپا، نیز با اشاره به حملات موشکی انجام شده در دریای سرخ تاکید کرد که این رخدادها هشداری جدی است مبنی بر اینکه این بی‌ثباتی‌ها می‌تواند در مدت زمانی کوتاه به امنیت دیگر مسیرهای دریایی نیز سرایت کند.

سناریوی رکود جهانی

تحلیلگران معتقدند خطر اصلی زمانی شکل می‌گیرد که اختلال در تنگه هرمز با ناامن شدن تنگه باب‌المندب و مسیر دریای سرخ به طور هم‌زمان ادامه یابد. در چنین شرایطی، دو شریان اصلی انتقال نفت خاورمیانه عملا از دسترس بازارهای جهانی خارج خواهند شد و زنجیره تامین انرژی با بحرانی کم‌سابقه روبه‌رو می‌شود.

موسسه تحقیقاتی «Capital Economics» در همین رابطه هشدار داده است که اگر اختلال در عبور نفتکش‌ها از تنگه هرمز و باب‌المندب برای مدت طولانی ادامه پیدا کند، اقتصاد جهانی ممکن است وارد رکود شود. بر اساس ارزیابی این موسسه، هرچند دولت‌ها در حال حاضر با آزادسازی ذخایر راهبردی نفت و استفاده از موجودی انبارهای تجاری تلاش می‌کنند کمبود عرضه را جبران کنند اما در صورت طولانی شدن بحران، ظرفیت این ابزارها نیز به تدریج به پایان خواهد رسید.

با این وجود، بسیاری از کارشناسان در مقطع کنونی بر این باورند که تداوم این روند می‌تواند ریسک امنیت انرژی جهان را بیش از گذشته افزایش داده و بازارهای نفت را در برابر شوک‌های تازه آسیب‌پذیرتر کند.