بسته شدن تنگه باب‌المندب چه پیامدهایی را به همراه خواهد داشت؟

به گزارش نماد اقتصاد، تنگه باب‌المندب یکی از مهم‌ترین گلوگاه‌های اقتصادی در سطح جهان به شمار می‌آید که علاوه بر اتصال دریای سرخ به خلیج عدن و اقیانوس هند، نقش کلیدی در تجارت جهانی، امنیت انرژی و معادلات نظامی خاورمیانه ایفا می‌کند.

از لحاظ جغرافیایی، تنگه باب‌المندب در جنوب دریای سرخ، میان یمن در شبه‌ جزیره عربستان و جیبوتی و اریتره در شاخ آفریقا قرار دارد و اهمیت آن از این جهت است که حدود ۱۰ تا ۱۲ درصد تجارت دریایی جهان از این تنگه انجام می‌شود و هرگونه اختلال در این مسیر، زنجیره تامین جهانی را با اخلال مواجه می‌کند.

به طور کلی، اهمیت تنگه باب‌المندب را می‌توان از چهار بعد «اقتصادی»، «انرژی»، «امنیتی» و «ژئوپلیتیکی» بررسی کرد؛ جایی که این تنگه مسیر حیاتی تجارت میان آسیا، اروپا و آفریقا، گذرگاه اصلی صادرات نفت و گاز کشورهای خلیج فارس به اروپا، نقطه‌ای راهبردی برای رقابت قدرت‌های منطقه‌ای و جهانی و حفاظت از خطوط کشتیرانی و عامل موثر بر بحران یمن، امنیت دریای سرخ، عملکرد کانال سوئز و ثبات بازارهای جهانی انرژی شناخته می‌شود.

وقتی تنگه باب‌المندب ناامن شد

تنگه باب‌المندب به دلیل آنچه پیش‌تر اشاره شد، طی سه تا چهار دهه اخیر همواره شاهد تنش‌ها و درگیری‌های متعددی بوده است که اوج آن، به آبان ماه سال ۱۴۰۲ برمی‌گردد؛ جایی که پس از آغاز جنگ غزه، حوثی‌ها اعلام کردند کشتی‌های مرتبط با اسرائیل در این تنگه را هدف قرار خواهند داد.

نخستین حادثه مهم در این راستا، توقیف یک کشتی تجاری در اواسط همان ماه بود و پس از آن، حملات موشکی، پهپادی و دریایی به کشتی‌های تجاری در دریای سرخ و باب‌المندب به‌ طور چشمگیری افزایش یافت.

در ادامه، مسیر بسیاری از خطوط بزرگ کشتیرانی جهان از باب‌المندب به دماغه امیدنیک در جنوب آفریقا تغییر پیدا کرد و هزینه حمل‌ونقل و بیمه دریایی با رشد قابل‌توجهی همراه شد. همچنین، تردد کشتی‌ها از کانال سوئز و درآمدهای ترانزیتی مصر کاهش یافت و یک ائتلاف دریایی بین‌المللی به رهبری ایالات متحده آمریکا برای حفاظت از آزادی کشتیرانی و انجام حملات هوایی علیه مواضع حوثی‌ها در یمن تشکیل شد.

اگرچه پس از این اتفاقات و پافشاری حوثی‌ها بر هدف قرار دادن کشتی‌های اسرائیلی، آرامش نسبی به تنگه باب‌‍المندب برگشت اما هم‌زمان با آغاز جنگ ایران و دشمن آمریکایی صهیونی در خرداد ماه سال ۱۴۰۴ و تشدید تنش‌ها در منطقه خاورمیانه، نام این تنگه مجددا بر سر زبان‌ها افتاد.

چرا تنگه باب‌المندب برای ایران مهم است؟

با وجود اینکه ایران در مجاورت تنگه باب‌المندب قرار ندارد اما از آنجایی که این آبراه استراتژیک از یک سو مسیر صادرات نفت و تجارت دریایی منطقه را تحت تاثیر قرار می‌دهد و از سوی دیگر امنیت حاکم در آن بر توازن قدرت منطقه‌ای اثرگذار است، بنابراین می‌تواند نقش یک اهرم فشار مهم برای ایران در جنگ با آمریکا و اسرائیل را ایفا کند.

در همین راستا و در اواسط خرداد ماه ۱۴۰۵، تنگه باب‌المندب توسط یمن به روی کشتی‌های اسرائیلی بسته شد تا هم‌زمان با بسته شدن تنگه هرمز توسط ایران، فشار موجود در بازارهای انرژی جهان، مضاعف و شرایط تجارت دریایی برای دشمن صهیونی دشوار شود.

حالا و با گذشت حدود یک ماه از آن زمان، ساعاتی قبل فرودگاه صنعا (پایتخت یمن) در حالی توسط عربستان صعودی بمب‌باران شد که یک هواپیمای ایرانی قصد فرود در این فرودگاه را داشت. این اتفاق در حالی رخ داد که بحران در منطقه خاورمیانه به دنبال نقض مفاد تفاهم‌نامه اخیر و اعلام پایان آتش‌بس توسط آمریکا شدت پیدا کرده است و ازسرگیری درگیری‌ها میان یمن و عربستان سعودی، شرایط فعلی را بغرنج‌تر از قبل خواهد کرد؛ مسئله‌ای که می‌تواند زمینه‌ساز بسته شدن کامل تنگه باب‌المندب و تشدید بحران‌های موجود همگام با ادامه بسته ماندن تنگه هرمز و افزایش قیمت حامل‌های انرژی، به‌ویژه نفت در بازارهای جهانی شود.

انتهای پیام//