سرمایه‌گذاران به آغوش صنایع دفاعی پناه می‌برند

به گزارش نماد اقتصاد، صنایع دفاعی و هوافضا در مقیاس جهانی در حال عبور از نوسانات متداول اقتصادی و ورود به دوره‌ای هستند که از نگاه بسیاری از کارشناسان، ماهیتی ساختاری و بلندمدت دارد. برخلاف دوره‌های گذشته که افزایش هزینه‌های نظامی عمدتا واکنشی به بحران‌های مقطعی بود، اکنون بسیاری از دولت‌ها ارتقا توان دفاعی را به یکی از ارکان دائمی راهبرد امنیت ملی خود تبدیل کرده‌اند.

تداوم جنگ اوکراین، تنش‌های خاورمیانه، رقابت فزاینده قدرت‌های بزرگ در منطقه هند اقیانوسیه و افزایش اهمیت امنیت قطب شمال، موجب شده است بسیاری از کشورها بودجه‌های دفاعی خود را با سرعت بیشتری افزایش دهند. این روند نه‌تنها سفارش‌های جدیدی را برای صنایع دفاعی و نظامی ایجاد کرده، بلکه افق درآمدی شرکت‌های فعال در این بخش را نیز تقویت کرده است.

آمارهای منتشرشده از سوی موسسه بین‌المللی مطالعات راهبردی (IISS) نشان می‌دهد هزینه‌های نظامی جهان در سال ۲۰۲۵ به حدود دو تریلیون و ۶۳۰ میلیارد دلار رسیده که نسبت به سال ۲۰۲۵ حدود ۲.۵ درصد افزایش داشته است. اگرچه سرعت رشد این هزینه‌ها نسبت به سال‌های ابتدایی جنگ اوکراین اندکی کاهش یافته اما روند کلی همچنان صعودی ارزیابی می‌شود.

در این میان، اروپا یکی از کانون‌های اصلی رشد هزینه‌های دفاعی بوده است. کشورهای عضو ناتو با افزایش بودجه‌های نظامی و سرمایه‌گذاری گسترده آلمان در بخش دفاع، هزینه‌های نظامی این قاره را بیش از ۱۲ درصد افزایش داده‌اند. در ایالات متحده نیز با وجود کاهش نسبی هزینه‌ها در سال ۲۰۲۵، برنامه‌هایی برای عبور بودجه دفاعی این کشور از مرز یک تریلیون دلار در سال ۲۰۲۶ مطرح شده که اجرای پروژه‌هایی نظیر سامانه دفاع موشکی گلدن دام یا گنبد طلایی از جمله محورهای آن محسوب می‌شود.

فناوری‌های نوین؛ موتور محرک صنایع دفاعی

تحولات اخیر تنها به افزایش تولید تجهیزات نظامی سنتی محدود نمی‌شود. نیاز روزافزون ارتش‌ها به سامانه‌های مجهز به هوش مصنوعی، تسلیحات هایپرسونیک، فناوری‌های فضایی، سامانه‌های نظارتی پیشرفته و تجهیزات جنگ سایبری، مسیر توسعه صنایع دفاعی را وارد مرحله‌ای تازه کرده است. از این رو، بسیاری از شرکت‌های بزرگ این حوزه سرمایه‌گذاری گسترده‌ای را برای توسعه فناوری‌های نسل آینده آغاز کرده‌اند.

صندوق قابل معامله؛ پناهگاه امن سرمایه در قلب صنایع نظامی

در چنین شرایطی، صندوق قابل معامله در بخش هوافضا و دفاع ایالات متحده «iShares» (ITA) به یکی از ابزارهای مورد توجه سرمایه‌گذاران تبدیل شده است. این صندوق با تمرکز بر بزرگ‌ترین شرکت‌های آمریکایی فعال در صنایع دفاعی و هوافضا، امکان سرمایه‌گذاری غیرمستقیم در شرکت‌هایی نظیر «GE Aerospace»، «RTX Corporation» و «Boeing» را فراهم می‌کند.

ساختار این صندوق به گونه‌ای طراحی شده که ریسک سرمایه‌گذاری در سهام منفرد را کاهش داده و همزمان از رشد شرکت‌های پیشرو صنایع دفاعی بهره‌مند شود. علاوه بر صنایع دفاعی، بخشی از پرتفوی آن نیز از روند احیای صنعت هوانوردی تجاری و افزایش تقاضای سفرهای هوایی سود می‌برد.

در حال حاضر ارزش دارایی‌های تحت مدیریت این صندوق به حدود ۱۵.۷ میلیارد دلار رسیده و با نسبت هزینه ۰.۳۸ درصد، یکی از کم‌هزینه‌ترین صندوق‌های تخصصی صنایع دفاعی به شمار می‌رود.

بازدهی چشمگیر؛ اما با ارزش‌گذاری سنگین

عملکرد صندوق قابل معامله در بخش هوافضا و دفاع ایالات متحده «iShares» (ITA) طی یک سال گذشته توجه بسیاری از فعالان بازار سرمایه را جلب کرده است. ارزش این صندوق طی این مدت بیش از ۶۰ درصد افزایش یافته؛ رقمی که اختلاف قابل‌توجهی با رشد حدود ۱۶ درصدی شاخص «S&P 500» دارد. همچنین بازدهی نزدیک به ۲۰ درصدی در سه ماه اخیر و رشد بیش از ۱۱ درصدی از ابتدای سال ۲۰۲۶، بیانگر تداوم استقبال سرمایه‌گذاران از صندوق‌های تخصصی صنایع دفاعی است.

با وجود این عملکرد قدرتمند، برخی تحلیلگران نسبت به افزایش ارزش‌گذاری سهام شرکت‌های صنایع دفاعی هشدار می‌دهند. نسبت قیمت به درآمد (P/E) این صنعت اکنون به حدود ۱۴۵ واحد رسیده که فاصله قابل‌توجهی با میانگین بخش صنایع دارد. با این حال، حامیان این صنعت معتقدند قراردادهای بلندمدت، حجم بالای سفارش‌های ثبت‌شده و قابلیت پیش‌بینی درآمد شرکت‌ها، همچنان از ارزش‌گذاری فعلی حمایت می‌کند.

از سوی دیگر، سامانه تحلیلی «Danelfin AI» نیز با اختصاص امتیاز ۸ از ۱۰، چشم‌انداز کوتاه‌مدت صندوق قابل معامله در بخش هوافضا و دفاع ایالات متحده «iShares» (ITA) را همچنان مثبت ارزیابی کرده و احتمال عملکرد بهتر آن نسبت به میانگین صندوق‌های قابل معامله را بیش از ۶۵ درصد برآورد کرده است.

ریسک‌هایی که نباید نادیده گرفته شوند

با وجود چشم‌انداز امیدوارکننده، سرمایه‌گذاری در صنایع دفاعی همچنان با ریسک‌هایی همراه است. تغییر رویکرد دولت‌ها نسبت به بودجه‌های نظامی، کاهش احتمالی تنش‌های ژئوپلیتیکی یا تغییر اولویت‌های سیاسی می‌تواند بر روند سفارش‌های صنایع دفاعی اثرگذار باشد.

از سوی دیگر، زنجیره تامین جهانی همچنان یکی از مهم‌ترین چالش‌های این صنعت محسوب می‌شود. کمبود مواد اولیه، محدودیت در تامین قطعات حساس و افزایش فشار بر ظرفیت تولید، تحویل پروژه‌های نظامی و هوافضایی را با دشواری‌هایی مواجه کرده و احتمال افزایش هزینه‌های عملیاتی شرکت‌ها را بالا برده است.

علاوه بر این، شرکت‌های صنایع دفاعی ناچارند در چارچوب مقررات سخت‌گیرانه صادرات تجهیزات نظامی، الزامات بین‌المللی و ملاحظات اخلاقی مربوط به توسعه تسلیحات پیشرفته فعالیت کنند؛ عواملی که می‌تواند سرعت توسعه برخی پروژه‌ها را کاهش دهد.

مقایسه با سایر صندوق‌های صنایع دفاعی

در میان صندوق‌های تخصصی این صنعت، صندوق قابل معامله در بخش هوافضا و دفاع ایالات متحده «iShares» (ITA) رقبایی همچون صندوق «PPA» یا  قرارداد تضمینی خرید مشارکتی و «XAR » یا صندوق سرمایه‌گذاری اهرمی را پیش روی خود می‌بیند. صندوق «PPA» یا  قرارداد تضمینی خرید مشارکتی با ترکیب متوازن‌تری از شرکت‌های بزرگ، متوسط و کوچک، پوشش گسترده‌تری از صنایع نوظهوری مانند فناوری فضایی و امنیت سایبری ارائه می‌دهد. در مقابل، صندوق «XAR » با توزیع برابر سرمایه میان شرکت‌ها، تمرکز بیشتری بر بنگاه‌های کوچک‌تر دارد و از ظرفیت رشد بالاتری برخوردار است، هرچند نوسانات بیشتری را نیز تجربه می‌کند.

در مقابل، صندوق قابل معامله در بخش هوافضا و دفاع ایالات متحده «iShares» (ITA) به دلیل تمرکز بر شرکت‌های بزرگ و تثبیت‌شده، گزینه‌ای مناسب‌تر برای سرمایه‌گذارانی محسوب می‌شود که به دنبال ثبات بیشتر و بهره‌گیری از رشد بلندمدت صنایع دفاعی هستند.

در مجموع، استمرار رقابت‌های ژئوپلیتیکی، افزایش برنامه‌های نوسازی ارتش‌ها و ورود فناوری‌های نوین به صنایع نظامی، از شکل‌گیری یک روند ساختاری جدید در بازار دفاع حکایت دارد. هرچند رشد قابل‌توجه قیمت سهام این صنعت بخشی از این چشم‌انداز را در ارزش‌گذاری‌ها منعکس کرده است اما تداوم سرمایه‌گذاری دولت‌ها در حوزه امنیت و صنایع دفاعی می‌تواند همچنان عملکرد مثبتی برای شرکت‌های بزرگ فعال در صنایع دفاعی و هوافضا در سال‌های آینده به دنبال داشته باشد.