دلیل افت بی‌سابقه تردد در تنگه هرمز چیست؟

به گزارش نماد اقتصاد، کاهش چشمگیر تعداد شناورهای عبوری و افزایش بی‌سابقه عبورهای تاریک (حالتی که کشتی‌ها فرستنده‌های خود را خاموش می‌کنند تا موقعیتشان پنهان بماند)در یکی از مهم‌ترین آبراه‌های جهان، زنگ هشدار تازه‌ای را برای فعالان صنعت انرژی، شرکت‌های کشتیرانی و معامله‌گران نفت به صدا درآورده است.

هرچند هنوز جریان تجارت متوقف نشده، اما داده‌های جدید نشان می‌دهد ریسک‌های امنیتی در حال تغییر رفتار بازار هستند؛ تغییری که اگر ادامه پیدا کند، می‌تواند اثرات آن از خلیج فارس تا بورس‌های انرژی جهان احساس شود.

افت تردد برای سومین شب متوالی

بر اساس تازه‌ترین داده‌های شرکت ردیابی کشتی ویندوارد (Windward) ، ترافیک تجاری در تنگه هرمز برای سومین شب متوالی، در فاصله ۹ تا ۱۰ ژوئیه، کاهش محسوسی داشته است.

این شرکت اعلام کرده است که تنها شش فروند کشتی طی یک بازه ۱۲ ساعته از تنگه هرمز عبور کرده‌اند؛ در حالی که تنها چند روز قبل، به‌طور معمول بین ۱۸ تا ۲۲ کشتی در همین بازه زمانی از این مسیر استراتژیک عبور می‌کردند. این یعنی حجم تردد در مقایسه با وضعیت عادی، بیش از دو سوم کاهش یافته است؛ موضوعی که از نگاه تحلیلگران، صرفاً یک نوسان معمول در حمل‌ونقل دریایی محسوب نمی‌شود.

بر اساس این گزارش، اکنون نزدیک به ۴۰ درصد از کل ترددها در تنگه هرمز به شیوه عبورهای تاریک انجام می‌شود که بالاترین میزان طی شش روز گذشته به شمار می‌رود.

چرا این آمار اهمیت دارد؟

در نگاه نخست، کاهش تعداد کشتی‌ها شاید صرفاً یک آمار حمل‌ونقلی به نظر برسد، اما اهمیت تنگه هرمز باعث می‌شود هر تغییر کوچکی در این مسیر، به سرعت به یک سیگنال اقتصادی و امنیتی تبدیل شود.

تنگه هرمز شاهراه انتقال انرژی جهان است؛ گذرگاهی که بخش قابل توجهی از صادرات نفت خام کشورهای حاشیه خلیج فارس و بخش مهمی از تجارت گاز طبیعی مایع (LNG) از آن عبور می‌کند. به همین دلیل، شرکت‌های نفتی، مؤسسات مالی و بازارهای جهانی، کوچک‌ترین تغییر در وضعیت این آبراه را به دقت رصد می‌کنند.

کاهش تردد در شرایطی که هیچ اعلام رسمی مبنی بر بسته شدن مسیر وجود ندارد، نشان می‌دهد شرکت‌های کشتیرانی و مالکان نفتکش‌ها بیش از آنکه با محدودیت فیزیکی مواجه باشند، در حال مدیریت ریسک هستند. این رفتار معمولاً زمانی مشاهده می‌شود که احتمال وقوع حادثه یا افزایش نااطمینانی امنیتی، هزینه فعالیت را بالا می‌برد.

پیامدهای اقتصادی؛ از هزینه بیمه تا قیمت نفت

ادامه این روند می‌تواند پیامدهایی فراتر از صنعت حمل‌ونقل دریایی داشته باشد. نخستین اثر، افزایش هزینه بیمه کشتی‌ها و کرایه حمل خواهد بود. در شرایط پرریسک، شرکت‌های بیمه حق بیمه جنگ و ریسک را افزایش می‌دهند و این هزینه در نهایت به قیمت تمام‌شده حمل نفت و کالا اضافه می‌شود.

پیامد دوم، افزایش زمان انتظار کشتی‌ها برای عبور از منطقه است. بسیاری از شرکت‌ها در چنین شرایطی ترجیح می‌دهند حرکت ناوگان خود را با اسکورت یا در زمان‌های مشخص انجام دهند که این موضوع می‌تواند سرعت زنجیره تأمین را کاهش دهد.

در نهایت، اگر کاهش تردد به یک روند پایدار تبدیل شود، بازار نفت نیز نسبت به احتمال اختلال در عرضه واکنش نشان خواهد داد. تجربه سال‌های گذشته نشان داده است که حتی بدون بسته شدن تنگه هرمز، افزایش ریسک امنیتی در این منطقه می‌تواند به رشد قیمت نفت منجر شود؛ زیرا معامله‌گران معمولاً پیش از وقوع بحران، ریسک احتمالی را در قیمت‌ها لحاظ می‌کنند.

آیا بازار وارد مرحله جدیدی شده است؟

در حال حاضر، هنوز نمی‌توان از اختلال جدی در تجارت دریایی سخن گفت، زیرا تردد کشتی‌ها ادامه دارد و هیچ محدودیت رسمی برای عبور اعلام نشده است. با این حال، همزمانی دو شاخص مهم کاهش شدید تعداد کشتی‌های عبوری و افزایش کم‌سابقه عبورهای تاریک نشان می‌دهد فضای احتیاط در تنگه هرمز نسبت به هفته‌های گذشته به شکل محسوسی افزایش یافته است.

اگر این روند در روزهای آینده نیز ادامه پیدا کند، احتمال دارد شرکت‌های کشتیرانی برنامه‌های عملیاتی خود را بازنگری کنند، هزینه‌های حمل افزایش یابد و بازار جهانی انرژی نیز با حساسیت بیشتری تحولات این آبراه استراتژیک را دنبال کند.