وقتی هوش مصنوعی جیب مصرف‌کنندگان محصولات الکترونیکی را نشانه می‌گیرد

به گزارش نماد اقتصاد، در شرایطی که شرکت‌های فناوری میلیاردها دلار برای توسعه مراکز داده و سامانه‌های پردازش هوش مصنوعی سرمایه‌گذاری می‌کنند، مصرف‌کنندگان عادی محصولات الکترونیکی اکنون با پیامدهای مستقیم این رقابت در قالب افزایش قیمت لپ‌تاپ‌ها، تبلت‌ها و کنسول‌های بازی مواجه شده‌اند.

طی هفته‌های اخیر، بسیاری از برندهای بزرگ صنایع الکترونیک از افزایش قیمت محصولات خود خبر داده‌اند. در همین رابطه شرکت اپل قیمت برخی مدل‌های مک‌بوک و آیپد را تا ۳۰۰ دلار افزایش داده و این تصمیم را به رشد هزینه تراشه حافظه و تجهیزات ذخیره‌سازی نسبت داده است. در همین راستا، قیمت مدل یک ترابایتی مک‌بوک پرو از یک‌هزار و ۶۹۹ دلار به یک‌هزار و ۹۹۹ دلار افزایش یافته و برخی مدل‌های اقتصادی‌تر این شرکت نیز با رشد قابل‌توجه قیمت مواجه شده‌اند.

مایکروسافت نیز اعلام کرده است قیمت کنسول‌های بازی ایکس‌باکس از ماه آگوست سال جاری میلادی بسته به مدل دستگاه بین ۱۵۰ تا ۲۰۰ دلار افزایش خواهد یافت؛ تصمیمی که علت آن نیز مستقیما به رشد هزینه حافظه و قطعات ذخیره‌سازی مرتبط مانند رم نسبت داده شده است. شرکت نینتندو نیز پیش‌تر از افزایش قیمت کنسول «Switch 2» از ۴۴۹ دلار به ۴۹۹ دلار از ماه سپتامبر ۲۰۲۶ خبر داده و دلیل آن را تغییر شرایط بازار جهانی اعلام کرده بود.

از یک کالای صنعتی تا متغیری در اقتصاد کلان

بر اساس ارزیابی موسسات تحقیقاتی، ریشه اصلی این افزایش قیمت به کمبود عرضه تراشه‌های حافظه بازمی‌گردد؛ بازاری که اکنون تحت تاثیر تقاضای فزاینده شرکت‌های فعال در حوزه هوش مصنوعی قرار گرفته است.

توسعه مراکز داده هوش مصنوعی و استفاده گسترده از حافظه‌های پرسرعت و پیشرفته موجب شده بخش قابل‌توجهی از ظرفیت تولید کارخانه‌های نیمه‌هادی به این حوزه اختصاص یابد. در نتیجه، ظرفیت کمتری برای تولید تراشه‌های مورد استفاده در تلفن‌های هوشمند، رایانه‌های شخصی، خودروها و سایر تجهیزات الکترونیکی باقی مانده است.

کارشناسان معتقدند تراشه‌های حافظه دیگر صرفا یک کالای واسطه‌ای در زنجیره تولید تجهیزات دیجیتال نیستند، بلکه به یکی از متغیرهای تاثیرگذار اقتصاد کلان تبدیل شده‌اند؛ متغیری که می‌تواند بر نرخ تورم، قدرت خرید خانوارها و حتی الگوهای مصرف فناوری تاثیر بگذارد.

تغییر رفتار مصرف‌کنندگان در برابر موج گرانی

افزایش قیمت تجهیزات الکترونیکی در شرایطی رخ می‌دهد که مصرف‌کنندگان در بسیاری از کشورها پیش‌تر تحت فشار رشد هزینه‌های زندگی قرار گرفته‌اند. افزایش قیمت انرژی، رشد هزینه حمل‌ونقل و پیامدهای اقتصادی جنگ در خاورمیانه، فضای بودجه‌ای خانوارها را محدودتر کرده و خرید کالاهای بادوام را به تعویق انداخته است.

در چنین شرایطی انتظار می‌رود بخشی از مصرف‌کنندگان زمان تعویض لپ‌تاپ، تبلت یا کنسول بازی خود را به تعویق بیندازند و گروهی دیگر به سمت محصولات ارزان‌تر یا برندهای اقتصادی‌تر حرکت کنند.

تحلیلگران بازار خرده‌فروشی محصولات الکترونیکی معتقدند افزایش همزمان قیمت در اغلب برندهای بزرگ موجب خواهد شد تقاضای واقعی بازار کاهش یافته و رشد فروش صنعت الکترونیک کمتر از پیش‌بینی‌های اولیه باشد.

فشار مضاعف بر تولیدکنندگان کوچک

در حالی که شرکت‌های بزرگ فناوری به دلیل قدرت برند و وفاداری مشتریان تا حدی قادر به انتقال افزایش هزینه‌ها به مصرف‌کنندگان هستند، شرایط برای تولیدکنندگان کوچک بسیار دشوارتر است.

بسیاری از شرکت‌های کوچک فعال در حوزه تجهیزات هوشمند و محصولات دیجیتال طی ماه‌های اخیر با افزایش چندباره قیمت قطعاتی مانند کارت‌های حافظه، تراشه‌های ذخیره‌سازی و سایر قطعات نیمه‌هادی مواجه شده‌اند. این شرکت‌ها اغلب توان افزایش قیمت محصولات خود را ندارند و ناچارند بخشی از فشار هزینه‌ها را مستقیما تحمل کنند؛ موضوعی که حاشیه سود آن‌ها را به شدت کاهش داده است.

فعالان این صنعت معتقدند چالش‌های زنجیره تامین که از دوران همه‌گیری کرونا آغاز شد، اکنون وارد مرحله‌ای تازه شده و رقابت فزاینده صنعت هوش مصنوعی برای جذب منابع محدود تولید تراشه، آینده فعالیت شرکت‌های کوچک تولیدکننده سخت‌افزار را با ابهام بیشتری روبه‌رو کرده است.

هوش مصنوعی؛ متهم جدید افزایش نرخ تورم فناوری

یکی از دغدغه‌های جدید شرکت‌های فناوری، نحوه توضیح این افزایش قیمت‌ها برای مصرف‌کنندگان است. برخی تحلیلگران معتقدند نسبت دادن رشد قیمت محصولات به توسعه هوش مصنوعی می‌تواند واکنش منفی بخشی از بازار را به همراه داشته باشد.

مطالعات انجام شده نشان می‌دهد نگاه بخشی از مصرف‌کنندگان به فناوری‌های هوش مصنوعی طی سال‌های اخیر منفی‌تر شده و افزایش هزینه‌های زندگی ممکن است این نگرش را تشدید کند. در چنین شرایطی، پیوند خوردن مستقیم افزایش قیمت محصولات دیجیتال با توسعه زیرساخت‌های هوش مصنوعی می‌تواند تصویر عمومی این فناوری را تحت تاثیر قرار دهد.

برندهای بزرگ همچنان برنده خواهند بود

با وجود تمامی این چالش‌ها، کارشناسان معتقدند برندهای بزرگ فناوری همچنان از مزیت وفاداری مشتریان برخوردار هستند و بخش قابل‌توجهی از مصرف‌کنندگان حاضرند برای حفظ حضور در اکوسیستم برندهای مورد علاقه خود هزینه بیشتری پرداخت کنند.

در مقابل، حساسیت خریداران نسبت به ارزش خرید نیز افزایش یافته و تخفیف‌های فصلی، فروش‌های ویژه و نوآوری‌های فناوری نقش پررنگ‌تری در تصمیم‌گیری مصرف‌کنندگان ایفا خواهند کرد.

عصر جدید تورم فناوری

آنچه امروز در بازار جهانی تجهیزات الکترونیکی در حال وقوع است، صرفا یک افزایش مقطعی قیمت محسوب نمی‌شود، بلکه نشانه‌ای از ورود اقتصاد دیجیتال به مرحله‌ای جدید است؛ مرحله‌ای که در آن رقابت میان هوش مصنوعی و بازار مصرف بر سر منابع محدود تولید نیمه‌هادی‌ها، ساختار قیمت‌گذاری کل صنعت فناوری را تحت تاثیر قرار خواهد داد.

در صورت تداوم این روند، هوش مصنوعی علاوه بر تحول در بهره‌وری و مدل‌های کسب‌وکار، ممکن است به یکی از عوامل اصلی شکل‌گیری موج جدیدی از تورم در بازار فناوری جهانی نیز تبدیل شود.