قطر ۳.۴ میلیارد دلار سرمایه خارجی جذب کرد

به گزارش نماد اقتصاد، داده‌های منتشر شده از سوی سازمان «Invest Qatar» نشان می‌دهد که پروژه‌های سرمایه‌گذاری خارجی در سال ۲۰۲۵ زمینه ایجاد ۱۵ هزار و ۵۱ فرصت شغلی جدید را در قطر فراهم کرده‌؛ موضوعی که بیانگر افزایش اعتماد سرمایه‌گذاران بین‌المللی به چشم‌انداز بلندمدت اقتصاد این کشور است.

تمرکز سرمایه‌گذاران بر پروژه‌های جدید و فناور‌محور

بر اساس گزارش سالانه این نهاد، بیش از نیمی از کل سرمایه‌گذاری‌های خارجی جذب شده به پروژه‌های نوپا یا سرمایه‌گذاری‌های جدید اختصاص یافته است؛ پروژه‌هایی که از مرحله طراحی و ساخت آغاز شده و برخلاف خرید سهام دارایی‌های فعلی، به ایجاد ظرفیت‌های تولیدی و زیرساختی جدید در اقتصاد منجر می‌شوند.

همچنین نزدیک به نیمی از کل پروژه‌های جذب شده در سال ۲۰۲۵ در دسته سرمایه‌گذاری‌های با فناوری متوسط و پیشرفته قرار گرفته‌اند؛ موضوعی که نشان می‌دهد سرمایه‌گذاران خارجی بیش از گذشته بر ظرفیت‌های اقتصاد دانش‌بنیان و فناوری‌محور قطر تمرکز کرده‌اند.

نقشه راه قطر برای دوران پسا هیدروکربنی

افزایش جذب سرمایه‌گذاری خارجی در قطر را باید در چارچوب اجرای استراتژی سوم توسعه ملی این کشور ارزیابی کرد؛ برنامه‌ای که هدف اصلی آن تنوع‌بخشی به ساختار اقتصادی و کاهش وابستگی به درآمدهای حاصل از صادرات نفت و گاز است.

در قالب این راهبرد، دوحه توسعه صنایعی همچون تولیدات پیشرفته، فناوری‌های نوین، خدمات لجستیکی، خدمات مالی و صنایع دانش‌بنیان را در اولویت قرار داده است؛ حوزه‌هایی که می‌توانند در آینده سهم بیشتری از تولید ناخالص داخلی این کشور را به خود اختصاص دهند.

مقام‌های قطری معتقدند توسعه زیرساخت‌های مدرن، ثبات قوانین و مقررات اقتصادی، تسهیل فرایندهای کسب‌وکار و سرمایه‌گذاری مستمر در توسعه سرمایه انسانی از مهم‌ترین عوامل افزایش جذابیت این کشور برای سرمایه‌گذاران خارجی بوده است.

آغاز مرحله رقابت جدید جذب سرمایه در خلیج فارس

عملکرد موفق قطر در جذب سرمایه خارجی در شرایطی رقم خورده که رقابت میان کشورهای عضو شورای همکاری خلیج فارس برای جذب سرمایه‌های بین‌المللی به شکل محسوسی افزایش یافته است.

بر اساس داده‌های کنفرانس تجارت و توسعه سازمان ملل متحد (UNCTAD)، امارات متحده عربی در سال ۲۰۲۴ با جذب ۴۵.۶ میلیارد دلار سرمایه‌گذاری مستقیم خارجی در صدر کشورهای شورای همکاری خلیج فارس قرار گرفت. عربستان سعودی با جذب ۱۵.۷ میلیارد دلار و عمان با ۸.۷ میلیارد دلار سرمایه‌گذاری خارجی در رتبه‌های بعدی قرار داشتند.

البته کارشناسان تاکید می‌کنند که روش محاسبه این آمارها با داده‌های منتشر شده از سوی سازمان «Invest Qatar» متفاوت بوده و امکان مقایسه مستقیم میان آن‌ها وجود ندارد؛ چرا که بخشی از آمارهای قطر بر مبنای ارزش سرمایه‌گذاری پروژه‌های اعلام شده و نه جریان واقعی ورود سرمایه محاسبه شده است.

امارات و عربستان بازیگران اصلی رقابت منطقه‌ای

داده‌های پایگاه «FDI Markets» متعلق به گروه خبری فایننشال تایمز نشان می‌دهد که امارات متحده عربی در سال ۲۰۲۵ موفق به جذب ۳۳.۱۶ میلیارد دلار سرمایه‌گذاری در قالب یک هزار و ۴۹۱ پروژه نوپا شده است؛ آماری که جایگاه این کشور را به عنوان مهم‌ترین قطب جذب سرمایه در منطقه تثبیت می‌کند.

از سوی دیگر، عربستان سعودی نیز تنها در نیمه نخست سال ۲۰۲۵ حدود ۹.۳۴ میلیارد دلار سرمایه‌گذاری خارجی را از طریق ۲۰۳ پروژه جدید جذب کرده است. با این حال، تفاوت در دوره‌های زمانی و روش‌های گزارش‌دهی موجب شده امکان رتبه‌بندی دقیق و همسان میان کشورهای منطقه وجود نداشته باشد.

رشد ۵۲ درصدی تعداد پروژه‌های سرمایه‌گذاری

یکی از مهم‌ترین شاخص‌های عملکرد قطر در سال ۲۰۲۵، افزایش قابل‌توجه تعداد پروژه‌های سرمایه‌گذاری خارجی بوده است. بر اساس گزارش سازمان «Invest Qatar»، تعداد پروژه‌های جدید سرمایه‌گذاری مستقیم خارجی از ۲۴۵ پروژه در سال ۲۰۲۴ به ۳۷۳ پروژه در سال ۲۰۲۵ افزایش یافته که بیانگر رشد ۵۲ درصدی در این شاخص است.

این سرمایه‌گذاری‌ها علاوه بر صنایع سنتی، به سمت بخش‌های نوظهور و پیشران اقتصادی نیز هدایت شده‌اند؛ اقدامی که کاملا در راستای اهداف تعیین شده در استراتژی سوم توسعه ملی قطر ارزیابی می‌شود.

در میان بخش‌های اقتصادی، صنایع کالاهای مصرفی، خدمات کسب‌وکار، صنایع غذایی و نوشیدنی، خدمات نرم‌افزاری و فناوری اطلاعات و همچنین صنعت نساجی بیشترین سهم را از پروژه‌های سرمایه‌گذاری خارجی به خود اختصاص داده‌اند؛ به طوری که این پنج بخش در مجموع حدود ۶۹ درصد کل پروژه‌های جذب شده را شامل می‌شوند.

بسته مشوق یک میلیارد دلاری برای سرمایه‌گذاران خارجی

دولت قطر همزمان با اجرای برنامه جذب سرمایه خارجی، از یک بسته مشوق ملی به ارزش یک میلیارد دلار نیز رونمایی کرده است. این بسته حمایتی شامل چهار برنامه اختصاصی برای صنایع پیشرفته، بخش لجستیک، فناوری و خدمات مالی است و هدف از اجرای آن، افزایش رقابت‌پذیری اقتصاد قطر و هدایت سرمایه‌ها به سمت بخش‌های دارای اولویت راهبردی عنوان شده است.

کارشناسان معتقدند این سیاست می‌تواند جایگاه قطر را در رقابت منطقه‌ای برای جذب سرمایه‌های خارجی تقویت کرده و مسیر توسعه صنایع با فناوری پیشرفته را هموارتر سازد.

صعود قطر در رتبه‌بندی‌های جهانی رقابت‌پذیری

همزمان با افزایش جریان سرمایه‌گذاری خارجی، جایگاه قطر در شاخص‌های بین‌المللی رقابت‌پذیری نیز بهبود یافته است. بر اساس رتبه‌بندی رقابت‌پذیری جهانی موسسه «IMD» در سال ۲۰۲۵، قطر با دو پله صعود در جایگاه نهم جهان قرار گرفت. همچنین این کشور در شاخص عملکرد سرمایه‌گذاری‌های مرتبط با پروژه‌های نوپا موسسه «fDi Intelligence» با جهشی ۲۱ پله‌ای به رتبه دوازدهم جهان دست یافته است.

این شاخص‌ها نشان می‌دهد که دوحه در حال تبدیل شدن به یکی از مهم‌ترین مقاصد سرمایه‌گذاری در خاورمیانه و شمال آفریقا است؛ جایگاهی که در صورت تداوم اصلاحات اقتصادی و توسعه بخش‌های غیرنفتی می‌تواند نقش قطر را در اقتصاد منطقه طی دهه آینده به شکل محسوسی ارتقا دهد.

در شرایطی که رقابت برای جذب سرمایه جهانی هر روز فشرده‌تر می‌شود، به نظر می‌رسد قطر تلاش دارد از مزیت ثبات اقتصادی، زیرساخت‌های مدرن و منابع مالی قابل‌توجه برای تثبیت جایگاه خود در اقتصاد پساهیدروکربنی بهره ببرد؛ راهبردی که موفقیت یا ناکامی آن می‌تواند به الگویی برای سایر اقتصادهای متکی به نفت در منطقه تبدیل شود.