طبقه متوسط، تمام شد
به گزارش نماداقتصاد، دیگر نمیتوان با وجدانی سالم واژه «طبقه متوسط» را در ایران به کار برد؛ این اصطلاح سالهاست تبدیل به یک واژه بیمصرف در آمارهای رسمی و سخنرانیهای سیاسی شده، در حالی که در واقعیت اجتماعی، آنچه زمانی به نام طبقه متوسط شناخته میشد، اکنون چیزی نیست جز لشکری از فقیران آبرومند. کسانی که هنوز کت و شلوار مرتب می پوشند ، هنوز مانتو اتو میپوشند، هنوز سر کلاس درس یا پشت میز اداره حاضر میشوند، اما دخلشان تا دهم ماه هم خرجشان را نمیدهد.
معلمی که ۱۰ میلیون حقوق میگیرد اما ۱۵ میلیون اجاره میدهد، دیگر طبقه متوسط نیست. کارمند بانک با ماشین قسطی و موبایل قسطی که برای خرید گوشت قرمز باید مناسبت خاص پیدا کند، دیگر طبقه متوسط نیست.
پزشک عمومی که نیمی از درآمدش را به مالیات، اجاره مطب و هزینه داروی فرزندش میدهد، دیگر طبقه متوسط نیست. حقوقبگیرانی که تا چند سال پیش خیال میکردند دستکم «فقیر» محسوب نمیشوند، اکنون با شجاعت بیشتری باید بپذیرند، آنها فقیرند؛ فقط با پوشش رسمی.
مسئله فقط گرانی نیست، مسئله فروپاشی شأن طبقاتی است. طبقه متوسط زمانی معنا داشت که امید به ارتقاء وجود داشت؛ زمانی که میتوانستی با پسانداز پنجساله خانه بخری، یا با وام خودرو، صاحب ماشین شوی. امروز اما حتی بانکها هم دیگر توان شوخی کردن با طبقه متوسط را ندارند؛ سقف وام خرید مسکن به یک خانه 10 متری هم نمی رسد .فاصله بین «داشتن» و «نداشتن» دیگر یک پله نیست؛ یک پرتگاه است.این فروپاشی فقط اقتصادی نیست؛ روانی و اجتماعی هم هست.
حمید حاج اسماعیلی کارشناس حوزه کار و اشتغال در خصوص وضعیت فعلی حاکم بر طبقه متوسط و دورنمای آینده این طبقه و اقتصاد کشور و اثرات آن اینگونه به خبرنگار اجتماعی رکنا گفت که در ادامه می توانید بخوانید.
خبرنگار: با وضعیت حاکم بر کشور، به نظر ما دیگر طبقه متوسط وجود ندارد و به شکلی باید از مسئولین کشوری بپرسیم طبقه متوسط کجاست؟ نبود طبقه متوسط یعنی توقف بخش بزرگی از اقتصاد کشور؛ چرخش بخش فرهنگی کشور دچار مشکل میشود و به نظر ما این طبقه را از دست دادهایم. نظر شما چیست؟
حاجاسماعیلی، کارشناس حوزه کار و اشتغال، در توضیح شرایط اینگونه به خبرنگار اجتماعی رکنا گفت: ما نه فقط به صورت کلان و عمومی دچار مشکل اساسی شدهایم، بلکه زیرساختهای فنی و تخصصی در حوزه حمایت و پشتیبانی از قشر متوسط و حقوقبگیر کشور دچار فروپاشی میشوند. یکی از این سازمانها که بخش بزرگی از جمعیت کشور را تحت پوشش قرار داده و بدون امکان کارکرد صحیح آن، حمایتها از بخش بزرگی از جمعیت دچار ضعف و مشکلات جدی میشود، سازمان تأمین اجتماعی است.توجه کنید سازمان تأمین اجتماعی الآن نزدیک به ۱۷ میلیون بیمهشده را به هر حال تحت پوشش قرار میدهد. در کنار جمعیتی که وابسته هستند به این بیمهشدگان، حدود ۵۳ تا ۵۴ درصد جمعیت کشور هستند. بنابراین، یک سازمان بسیار مهم و طویل است که اگر دچار مشکل شود ـ که الآن به هر حال علائمی از این بحران در این سازمان دیده میشود ـ بخش بزرگی از کشور تحت تأثیر قرار میگیرد و حتی میتواند یک بحران ملی در کشور شکل بگیرد.
سازمان تأمین اجتماعی در باتلاق کسری بودجه
وی افزود: در حال حاضر سازمان تأمین اجتماعی به بیش از ۱۳۵ هزار میلیارد تومان اعتبار ماهانه نیاز دارد، اما بین ۳۵ تا ۴۰ هزار میلیارد تومان از این مبلغ کسری دارد. این کسری هر ماه از طریق قرض گرفتن، فروش سهام یا اقدامات مشابه تأمین میشود. دولت در قالب انتشار اوراق، منابع لازم را به سازمان تأمین اجتماعی واگذار میکند و سازمان هم این اوراق را با قیمت پایین و هزینه و سود بالا به بخشهای بانکی و مالی دیگر منتقل میکند، در نتیجه هر روز خود را بدهکارتر میکند.بنابراین، درست است که آثار این وضعیت را در جامعه، به ویژه در میان افراد نیازمند و کسانی که قدرت خرید ندارند، به وضوح میبینیم؛ اما ریشه مشکل غفلت نهادها و ساختارهایی است که وظیفه حمایت و تأمین مالی لازم برای آحاد جامعه را دارند. یکی از این نهادها، همین سازمان تأمین اجتماعی است. متأسفانه این غفلت ادامه دارد و روزمرگی در این سازمانها باعث شده مشکلات به شکل جدی بر جامعه فشار وارد کند.
زیرساختها و بازار کار در مسیر فروپاشی
حمید حاجاسماعیلی تأکید کرد: «به نظر من، رئیسجمهور برای حل مشکلات معیشتی باید از تمرکز صرف بر سیاستهای کلان و عمومی دست بردارد و به بخشهای تخصصی توجه ویژه داشته باشد. رسیدگی کارشناسی به زیرساختها ضروری است؛ زیرا اگر این زیرساختها آسیب ببینند یا دچار فروپاشی شوند، امکان ارائه حمایتهای کوتاهمدت و بلندمدت به بخش بزرگی از جمعیت کشور از بین میرود. من بهطور ویژه بر اهمیت سازمان تأمین اجتماعی تأکید میکنم.در حال حاضر بخشهای کسبوکار نیز آسیب دیدهاند و دولت طی هفت تا هشت ماه گذشته هیچ برنامه مشخصی برای حمایت از آنها نداشته است. بهویژه پس از جنگ، هیچ سیاست و طرح حمایتی مؤثری برای بازار کار مشاهده نمیکنیم. وضعیت کنونی نشان میدهد که بازار کار غیررسمی از بازار کار رسمی پیشی گرفته است. بر اساس برآوردهای سازمانهای تخصصی مانند سازمان تأمین اجتماعی، امسال نه تنها به تعداد بیمهشدگان افزوده نشده، بلکه کاهش نیز داشتهایم. این وضعیت یک زنگ خطر جدی برای اقتصاد کشور، زیرساختهای مالی و ساختارهای پشتیبانی محسوب میشود.»
امکان افزایش حقوق برای سال آینده وجود ندارد!
حاجاسماعیلی در ادامه گفت: «اگر حمایت از معیشت و درآمد مردم به سرعت و با یک برنامه کارشناسی انجام نشود، فکر میکنم در ماههای آینده، بهویژه نزدیک پایان سال، با بحرانهای بزرگتری مواجه خواهیم شد. اگر این مشکلات فوراً حل و فصل نشود، حتی امکان افزایش دستمزدها برای سال آینده هم وجود نخواهد داشت، زیرا بسیاری از سازمانها با ناترازیهای مالی و تصمیمهای متناقض روبهرو هستند و تحمل بار مالی بیشتر و افزایش توان درآمدی حقوقبگیران برای آنها عملاً غیرممکن است.
هماکنون شاهد کاهش شدید و سریع سطح خدمات در این سازمانها هستیم و این یک زنگ خطر واقعی است. اگر نتوانیم حمایتهای ساختاری و همهجانبه از مردم، حقوقبگیران، بازنشستگان و کارگران ارائه کنیم، در آینده منابع محدود و حمایتهای مقطعی دیگر اثرگذار نخواهند بود. طرحهایی مانند کالا برگ که اکنون اجرا میشوند، صرفاً مُسکن هستند و پایدار یا زیربنایی نیستند؛ این طرحها هر از گاهی با منابعی که دولت تأمین میکند انجام میشوند و نه به صورت منظم، نه به شکلی که نقش واقعی در زندگی و رفاه مردم داشته باشند. اینها اقدامات موقتی هستند.
اگر دولت مشغول چنین کارهای مقطعی باشد و غفلت کند از تکالیف ساختاری خود، مطمئناً با بحرانهایی مواجه خواهیم شد که شبیه به زلزله ناگهانی خواهند بود و مدیریت آنها برای دولت عملاً غیرممکن خواهد شد. یکی از اولویتهای اصلی من، همین سازمان تأمین اجتماعی است؛ به دلیل حجم مسئولیت و کار بزرگی که بر دوش دارد، و بهخصوص جمعیت گستردهای که هم از نظر درمانی و هم معیشتی تحت پوشش آن است. با این حال، تاکنون هیچ اقدام کارشناسی و ساختاری برای حل مشکلات این سازمان دیده نشده است. معمولاً تصمیمات کلان دولت محدود به یارانه و کالا برگ است و همین باعث شده از مسائل اساسی غفلت شود.
متأسفانه، خود سازمانها نیز هنوز تحت تأثیر فضای سیاسی و امنیتی پس از شرایط جنگی قرار دارند و به همان ادبیات و نگرشها ادامه میدهند. این وضعیت باعث میشود اداره امور کشور در حوزههای مختلف تحت تأثیر التهابات سیاسی و امنیتی قرار بگیرد و سازمانهای تخصصی کارکرد طبیعی خود را از دست بدهند.»
خبرنگار: در راستای صحبتهای شما که گفتید دولت باید به فکر باشد، ما تقریباً ـ ما مردم ـ احساس میکنیم که مدیریت اقتصادی مردم، نه دولت، دچار یک رهاشدگی شده و در کنارش یکدفعه خبر میآید که «ما ۲۵ میلیون نفر را از کسانی که یارانه میگرفتند، حذف می کنیم». سؤال این است که در تورمی که ماهانه دارد افزایش پیدا میکند و سالانه هم که رکورد میزند، به چه شکل آدمها پولدارتر میشوند تا حدی که حتی بستههای حمایتی برای آنها باید حذف بشود؟
حاجاسماعیلی توضیح داد: «دولت واقعیت سیاستهای متناقضی را در کشور دنبال میکند، زیرا ما شاهد یک دوگانگی اقتصادی و به تبع آن دوگانگی در اجرا هستیم. بخش بزرگی از اقتصاد کشور در اختیار دولت نیست و منابع و ظرفیتهای کشور به صورت متمرکز و منسجم توزیع و مدیریت نمیشوند. نتیجه این است که برخی افراد هر روز وضعیت بهتری پیدا میکنند، به دلیل دسترسی به رانت، ارتباطات، درآمدهای خاص یا نقش در واردات، فروش و واسطهگری، از امکانات حاکمیتی بهرهمند میشوند؛ اما بخش بزرگی از جمعیت کشور با سرعتی عجیب فقیرتر میشوند. این نشاندهنده ناکارآمدی دولت در مدیریت و توزیع منابع است./رکنا
برچسب ها :درآمد ، طبقه متوسط
- نظرات ارسال شده توسط شما، پس از تایید توسط مدیران سایت منتشر خواهد شد.
- نظراتی که حاوی تهمت یا افترا باشد منتشر نخواهد شد.
- نظراتی که به غیر از زبان فارسی یا غیر مرتبط با خبر باشد منتشر نخواهد شد.
ارسال نظر شما
مجموع نظرات : 0 در انتظار بررسی : 0 انتشار یافته : 0