بحران مسکن در سفره کارگران/ ۸۵ درصد درآمد صرف خانه می‌شود

به گزارش نماداقتصاد، گزارش‌های تازه و تحلیل‌های کارشناسان اقتصادی، پرده از بحرانی عمیق در معیشت خانوارهای کارگری ایران برداشته است. در حالی که آخرین آمار منتشر شده توسط مرکز آمار ایران، سهم هزینه مسکن از کل هزینه‌های خانوارهای شهری در سال ۱۴۰۳ را ۴۳.۷ درصد نشان می‌دهد، رقمی که نسبت به ۴۲.۴ درصد سال ۱۴۰۲ افزایش یافته و از میانگین ۲۹ تا ۳۳ درصدی سال‌های ۸۳ تا ۹۶ فاصله معناداری گرفته است تحلیلگران معتقدند که این آمار برای طبقه کارگر به مراتب نگران‌کننده‌تر است.

علیرضا حیدری، نایب رئیس اتحادیه پیشکسوتان جامعه کارگری و کارشناس برجسته مسائل اقتصادی، در تشریح این وضعیت بغرنج تأکید می‌کند که عدد ۴۳.۷ درصد، صرفاً میانگین کل خانوارهای شهری است و به هیچ وجه بازتاب‌دهنده واقعیت زندگی کارگران نیست.

او با قاطعیت اعلام می‌کند که سهم واقعی مسکن در سبد هزینه خانوارهای کارگری، بین ۸۰ تا ۸۵ درصد از کل درآمد آن‌ها را به خود اختصاص می‌دهد.

به گفته حیدری، این شکاف فاحش میان آمار رسمی و واقعیت میدانی، ریشه در قرار گرفتن خانوارهای کارگری در دهک‌های پایین‌تر درآمدی دارد.

او توضیح می‌دهد: وقتی درآمد خانوار کاهش پیدا می‌کند، سهم نسبی هر قلم هزینه‌ای، از جمله مسکن، به شکلی چشمگیر افزایش می‌یابد. یکی از مهم‌ترین دلایل این افزایش غیرمتعارف، پدیده‌ای است که در علم اقتصاد از آن به عنوان چسبندگی مصرف یاد می‌شود. تغییر محل سکونت، یا حتی تنزل کیفیت مسکن، برای بخش عظیمی از کارگران نه تنها دشوار، بلکه گاهی غیرممکن است. از همین رو، تأمین هزینه مسکن به یک اولویت حیاتی و بلامنازع تبدیل شده و حفظ “سقف بالای سر” به هر قیمتی صورت می‌گیرد.

پیامد این اولویت‌بندی ناگزیر، تغییرات فاجعه‌بار در الگوی مصرف خانوارهای کارگری است. حیدری با اشاره به این نکته تکان‌دهنده می‌گوید: متأسفانه، بسیاری از خانوارها چاره‌ای جز حذف یا کاهش چشمگیر سایر اقلام ضروری ندارند. برخی حاضرند اقلام خوراکی و پروتئینی حیاتی مانند گوشت را از سفره‌هایشان حذف کنند، یا مصرف آن را به حداقل برسانند، تا بتوانند اجاره‌بهای مسکن خود را در محل فعلی تأمین کنند.

او برای روشن‌تر شدن ابعاد این فاجعه، مثالی عددی می‌آورد: با در نظر گرفتن دستمزد تقریبی ۱۵ میلیون تومانی (با احتساب مزایای جانبی) و سبد معیشتی ۳۰ تا ۳۲ میلیون تومانی (که خود نشان‌دهنده شکاف عمیق بین درآمد و هزینه‌هاست)، اگر تنها ۴۰ درصد از این سبد به مسکن اختصاص یابد، هزینه مسکن به حدود ۱۲ میلیون تومان می‌رسد. این مبلغ، معادل ۸۰ درصد دستمزد یک کارگر است. این در حالی است که دستمزد تعیین شده برای سال ۱۴۰۴ نیز در همین حدود ۱۵ میلیون تومان باقی مانده، و سبد معیشت سال ۱۴۰۳ حدود ۲۴ میلیون تومان برآورد شده بود که حتی با آن هم، نمایندگان کارگری موافق نبودند و حدود ۳۵ تا ۴۰ درصد آن به مسکن اختصاص داده شده بود.

این وضعیت نشان می‌دهد که کارگران ایران نه تنها برای حفظ کیفیت زندگی، بلکه برای تأمین ابتدایی‌ترین نیازهای خود از جمله سرپناه و خوراک، با چالش‌های بی‌سابقه‌ای روبرو هستند. این بحران نه فقط اقتصادی، که یک بحران اجتماعی عمیق است که سلامت و آینده خانوارهای کارگری را به خطر انداخته است.